Giáo dục

Học và làm việc thế nào để không bị đào thải?

Thúy Hằng - nguyenthuyhang840@gmail.com

09/06/2026 20:07 GMT+7

Học và làm việc thế nào để không bị đào thải trong bối cảnh xã hội, thị trường thay đổi liên tục? Góc nhìn từ các chuyên gia mang đến nhiều thông tin đáng chú ý.

Điều kiện tiên quyết để không bị đào thải với công việc và với chính mình

Chiều 8.6, bên lề sự kiện ra mắt Talentnet Academy và tọa đàm "Phương trình tăng trưởng mới" diễn ra tại TP.HCM do Talentnet tổ chức, bà Huỳnh Thị Xuân Liên, Chủ tịch Hội đồng thành viên CAO Fine Jewellery, chia sẻ thêm với PV Báo Thanh Niên nhiều góc nhìn của bà về năng lực của người lao động hiện nay. Đặc biệt, bà nêu ra cách để sinh viên, người lao động học hỏi, thích ứng trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) và mọi thứ biến động không ngừng.

Bà Huỳnh Thị Xuân Liên cho hay lao động Gen Z (thế hệ Z, những bạn trẻ sinh từ 1997 - 2012), đang là nguồn lao động chính của các doanh nghiệp. Các bạn mang đến cho doanh nghiệp một làn gió năng lượng mới, cập nhật tức thì với những gì đang xảy ra trên thị trường. Đây là thế hệ thích ứng thông tin nhanh, góc nhìn nhiều chiều. Đặc biệt, khi AI đang tạo ra làn sóng mới, Gen Z có khả năng đáp ứng, bắt kịp AI nhanh hơn những thế hệ trước đó. Và đây là những lợi thế lớn, để thấy rằng doanh nghiệp không thể thiếu họ.

Nhưng theo bà Liên, để lao động Gen Z thể hiện tốt nhất, có môi trường tạo ra những giá trị, cần sự dẫn đường, đặc biệt quá trình dẫn dắt này cần sự trưởng thành của thế hệ đi trước, để góc nhìn về doanh nghiệp được tròn trịa, thấu đáo hơn. Đặc biệt, với lao động thế hệ Z - thế hệ tập trung vào bản thân nhiều hơn, thì câu chuyện ở đây là cần tạo ra văn hóa gắn kết, để tất cả mọi người cùng tập trung vì một mục tiêu đề ra, điều này có thể sẽ khó hơn với những lao động thế hệ khác.

Song, bà Liên cho rằng, những thách thức này đòi hỏi lãnh đạo cần có khả năng nhìn thấy sự khác biệt và chấp nhận sự khác biệt của lao động Gen Z, cho họ thấy cảm giác được thuộc về.

Những lao động trẻ hiện nay có yêu cầu cao hơn về tầm nhìn, sứ mệnh, mục tiêu, giá trị của doanh nghiệp, môi trường, văn hóa nơi làm việc... Như vậy, cần sự thay đổi, nỗ lực của cả 2 phía, người dẫn đường và những lao động thế hệ mới, để tạo ra đòn bẩy thúc đẩy năng lực nhân sự.

Có phải chỉ học trong giảng đường, 4 năm đại học là đủ để làm việc?

Bà Liên cho biết, trong thực tế hiện nay các trường đại học trong nước đã thay đổi cách giảng dạy. Không chỉ giảng dạy theo cách truyền thống nữa, nhiều trường đại học đang nhắc tới các khái niệm khai phóng, đại học của những người xuất sắc, của những người mơ những giấc mơ lớn...

Nhiều trường đại học khai phóng tư duy, nội lực của sinh viên, để các bạn thích ứng nhanh với sự thay đổi. Bởi những kiến thức hôm nay có thể ngày mai đã trở thành lỗi thời, chỉ những năng lực, tư duy mới có thể giúp mỗi sinh viên, mỗi người đi làm thích ứng với những hoàn cảnh thay đổi không ngừng.

"Tư duy ham học hỏi, luôn đổi mới sáng tạo trở thành những điều kiện bắt buộc của mỗi người, không chỉ với sinh viên hay lao động trẻ. Những ai hiểu được điều đó, chọn và biết cách phát triển bản thân, đi cùng tốc độ, sự thay đổi của thị trường sẽ không phải bị đào thải với công việc của mình và với chính mình", bà Huỳnh Thị Xuân Liên nhấn mạnh.

Câu chuyện của học tập và năng lực tư duy

Sự kiện chiều 8.6 cũng diễn ra tọa đàm "Phương trình tăng trưởng" giữa lãnh đạo cấp cao từ nhiều doanh nghiệp. Một trong số những khách mời là tiến sĩ Lê Mai Lan, Phó chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng Trường ĐH VinUni.

Trong phần trình bày của mình, tiến sĩ Lê Mai Lan nhấn mạnh tới hai từ khóa về "văn hóa học tập" và "năng lực tư duy". Theo đó, một trong những câu chuyện quan trọng nhất tại Vingroup là xây dựng văn hóa học tập. Học tập không chỉ là tiếp thu kiến thức hay kỹ năng mới, mà còn là quá trình định hình lý tưởng sống, hệ giá trị và cách mỗi người nhìn nhận vai trò của mình trong gia đình, công việc và xã hội.

Sau học tập là câu chuyện của năng lực tư duy, từ tư duy hệ thống, khoa học đến tư duy đơn giản hóa và sáng tạo.

Trong đó, theo bà Mai Lan, tư duy đơn giản hóa là năng lực khó nhất, bởi con người thường có xu hướng làm mọi thứ trở nên phức tạp hơn. Điều quan trọng là phải nhìn ra đâu là vấn đề cốt lõi để tập trung nguồn lực giải quyết. Bên cạnh đó, tư duy sáng tạo không đơn thuần là nghĩ ra ý tưởng mới mà là khả năng thiết kế những giải pháp mới cho những bài toán thực tế. Để làm được điều đó, mỗi cá nhân cần tích lũy rất nhiều năng lực nền tảng, từ khả năng quan sát, phân tích, kết nối cho đến khả năng hành động và hiện thực hóa ý tưởng.

Điểm nhấn của sự kiện chiều 8.6 còn là báo cáo "Mức độ sẵn sàng năng lực đội ngũ của doanh nghiệp Việt Nam 2026" (Vietnam Enterprise Workforce Capability Readiness 2026) được ông Nguyễn Minh Tâm, Giám đốc Talentnet Academy, công bố.

Thông tin đáng chú ý từ báo cáo cho thấy, sức hút công nghệ đang dịch chuyển từ giai đoạn nhận thức sang giai đoạn ứng dụng thực tế. 31,1% doanh nghiệp ưu tiên triển khai AI vào vận hành, bứt phá năng suất lao động khỏi các lối mòn cũ.