Hơn 1.000 chuyên gia bàn cách đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai thực chất

Đưa tiếng Anh từ môn học thành ngôn ngữ sử dụng thực chất

Hội nghị quốc tế VietTESOL 2026 diễn ra từ ngày 27 - 29.8 tại Trường đại học (ĐH) Ngoại ngữ, ĐH Đà Nẵng, thu hút hơn 1.000 chuyên gia, nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên và giáo viên trong nước, quốc tế. 

Với chủ đề "Định vị lại tiếng Anh: Từ ngoại ngữ thành ngôn ngữ thứ hai", hội nghị tập trung tìm kiếm giải pháp đưa tiếng Anh từ một môn học trở thành công cụ được sử dụng thực chất trong môi trường giáo dục.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, cho rằng chủ đề của VietTESOL 2026 vượt ra ngoài những quan tâm chuyên môn thông thường về dạy và học tiếng Anh, gắn trực tiếp với yêu cầu định hướng chiến lược cho giáo dục Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Theo Thứ trưởng, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đề ra lộ trình từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Chính phủ cũng đã phê duyệt đề án triển khai sáng kiến này giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045.

"Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không đơn thuần là tăng số tiết học, phát triển chương trình hay nâng cao yêu cầu về chứng chỉ", Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh.

Điều quan trọng hơn, theo thứ trưởng, là xây dựng môi trường giáo dục nơi tiếng Anh được sử dụng tự nhiên, thường xuyên và hiệu quả trong học tập, giao tiếp, nghiên cứu, tiếp cận tri thức và hội nhập quốc tế. Đây cũng là sự chuyển dịch trong tư duy, từ việc coi tiếng Anh là môn học ngoại ngữ sang phát triển năng lực sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh cho rằng, cần giải quyết đồng bộ nhiều vấn đề, trong đó nâng cao chất lượng và năng lực đội ngũ giáo viên là yêu cầu then chốt.

Bên cạnh năng lực ngôn ngữ, giáo viên cần được hỗ trợ đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời tạo môi trường học tập khuyến khích học sinh sử dụng tiếng Anh thường xuyên, hiệu quả.

Cùng với đội ngũ giáo viên, môi trường sử dụng tiếng Anh trong nhà trường cũng cần được chú trọng. Nếu tiếng Anh chỉ gói gọn trong các tiết học, ngôn ngữ này khó có thể đảm nhận vai trò rộng hơn trong đời sống học tập. Vì vậy, phạm vi sử dụng tiếng Anh cần từng bước được mở rộng, phù hợp với từng cấp học, điều kiện trường lớp và năng lực của học sinh.

Một yêu cầu khác được đặt ra là bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng giữa các vùng miền. Quá trình triển khai cần tính đến sự khác biệt về điều kiện giữa đô thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa và những địa bàn còn khó khăn, tránh để mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ làm gia tăng khoảng cách về cơ hội giáo dục.

Theo thứ trưởng, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những phương thức mới trong dạy và học ngôn ngữ. AI có thể hỗ trợ cá nhân hóa việc học, mở rộng khả năng tiếp cận học liệu và môi trường giao tiếp quốc tế. Tuy nhiên, công nghệ cần đóng vai trò hỗ trợ giáo viên và học sinh, không thay thế vai trò của người thầy hoặc làm suy giảm năng lực tư duy phản biện, sáng tạo và giao tiếp thực chất của người học.

35 phiên làm việc, tập trung 5 nhóm chủ đề

Hội nghị quốc tế VietTESOL 2026 gồm 35 phiên làm việc, với các báo cáo tại phiên toàn thể, báo cáo điểm nhấn, các phiên nghiên cứu song song, hội thảo thực hành, phiên chuyên đề, báo cáo áp phích, triển lãm công nghệ, diễn đàn nghiên cứu sinh và các phiên bàn tròn thảo luận.

Các phiên làm việc tạo cơ hội chia sẻ kết quả nghiên cứu, trao đổi phương pháp, thúc đẩy đối thoại liên ngành và tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục và nhà hoạch định chính sách.

Năm nhóm chủ đề chính được đặt ra tại hội nghị, gồm: chuyển đổi từ ngoại ngữ sang ngôn ngữ thứ hai và chính sách ngôn ngữ; công nghệ và học tập ngôn ngữ thứ hai; phương pháp giảng dạy ngôn ngữ và chương trình đào tạo; ngôn ngữ và ngôn ngữ học; phát triển chuyên môn giáo viên và học tập chuyên môn.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh cho rằng, quy mô và sự đa dạng của VietTESOL 2026 tạo cơ hội để cộng đồng chuyên môn tìm kiếm những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Trong đó, những vấn đề cần được làm rõ là mô hình triển khai, chuẩn năng lực và lộ trình phù hợp; cách phát triển đội ngũ giáo viên; xây dựng môi trường thuận lợi cho việc sử dụng tiếng Anh; ứng dụng AI và công nghệ số nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Đặc biệt, các kết quả nghiên cứu và sáng kiến chuyên môn cần được kết nối chặt chẽ với thực tiễn, để có thể đi vào từng lớp học, từng trường học và tạo ra những thay đổi cụ thể cho người học.

Đăng cai VietTESOL 2026, Trường ĐH Ngoại ngữ, ĐH Đà Nẵng có thêm cơ hội kết nối thế mạnh đào tạo, nghiên cứu của nhà trường với những yêu cầu mới trong việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

PGS-TS Nguyễn Văn Long, Hiệu trưởng Trường ĐH Ngoại ngữ, ĐH Đà Nẵng, cho biết những năm qua, nhà trường đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong đăng cai và đồng tổ chức các sự kiện học thuật quy mô quốc gia, quốc tế.

Tiêu biểu là Hội thảo quốc tế AsiaCALL lần thứ 20 năm 2023, Hội thảo quốc tế SEAAIR năm 2024, Hội thảo quốc tế FACLE năm 2026 cùng nhiều hội nghị, hội thảo chuyên đề và diễn đàn học thuật về giáo dục ngôn ngữ, phát triển đội ngũ giáo viên, giáo dục nhân văn và những vấn đề mới nổi như ngôn ngữ và AI.

Theo PGS-TS Nguyễn Văn Long, những hoạt động này góp phần nâng cao năng lực tổ chức các sự kiện học thuật của nhà trường, mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế và củng cố vai trò của Trường ĐH Ngoại ngữ, ĐH Đà Nẵng như một cầu nối cho các hoạt động trao đổi học thuật