Kỷ nguyên hậu Khamenei đang định hình Iran

Hãng thông tấn IRNA hôm qua đưa tin Đại giáo chủ Jafar Sobhani đã chủ trì lễ cầu nguyện cho cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và 4 thành viên gia đình tại Đại giáo đường Grand Mosalla ở Tehran hôm 5.7 (giờ địa phương).

Ảnh: AP

Tham dự buổi lễ có Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Chánh án Tòa tối cao Gholamhossein Mohseni Ejei. Tư lệnh Ahmad Vahidi của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng có mặt.

Theo AP, 3 con trai của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, lần lượt là ông Masoud, Meysam và Mostafa, đã tham dự lễ cầu nguyện cùng 4 thành viên khác của gia đình. Trong khi đó, ông Mojtaba Khamenei, con trai và cũng là người kế nhiệm ông Ali Khamenei, vẫn vắng mặt.

Bên cạnh đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã gặp riêng các phái đoàn Hamas và Hezbollah đến Tehran dự lễ tang, theo Đài Al Jazeera. Đại diện hơn 100 nước và vùng lãnh thổ cũng có mặt tại lễ tang, trong đó có Nga, Trung Quốc, Pakistan, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ...

Tại Mỹ, Tổng thống Trump xác nhận với trang tin Axios rằng "súng sẽ không nổ" trong thời gian Iran tổ chức quốc tang cho ông Khamenei. Theo ông, quân đội Mỹ có thể xóa sổ tất cả những người có mặt tại tang lễ, nhưng như thế thì "sẽ chẳng còn ai ngồi vào bàn đàm phán".

Đáp trả phát biểu trên, Đại sứ quán Iran tại Armenia nhấn mạnh con người có thể bị sát hại nhưng lý tưởng thì không. Cùng ngày, chuẩn tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn quân đội Iran, tuyên bố nước này đang tận dụng thời gian ngừng bắn để tăng cường năng lực tác chiến, và cảnh báo bất kỳ sai lầm nào của đối phương đều sẽ hứng đòn đáp trả quyết liệt từ lực lượng vũ trang Iran.

Trong bối cảnh Iran đang than khóc vì tiếc thương cố lãnh tụ, Đài Al Jazeera nhận định kỷ nguyên hậu Khamenei đang được định hình giữa làn đạn. Hệ thống chính trị tại Iran đã vượt qua cú sốc sau khi ông Khamenei và một số quan chức cấp cao thiệt mạng trong đợt không kích của Mỹ và Israel ngày 28.2. Trong khi không đạt được mục tiêu thay đổi chế độ, Washington có lẽ đã thúc đẩy sự thay đổi trong nội bộ chính quyền Tehran.

Chính quyền Tehran dưới thời người kế nhiệm Mojtaba Khamenei tỏ ra quyết đoán hơn. Khác với cha mình, ông Mojtaba Khamenei chọn đối đầu trực diện cả trong nước lẫn đối ngoại, không kích đáp trả các nước láng giềng và đẩy cuộc xung đột với Mỹ và Israel đến sát ngưỡng bùng phát ở tầm khu vực.

Trọng tâm chiến lược của chính quyền mới tập trung vào năng lực răn đe. Tehran muốn phát đi thông điệp rằng bất kỳ cuộc chiến nào nhằm vào nước này sẽ lan khỏi phạm vi lãnh thổ. Việc kiểm soát eo biển Hormuz là minh chứng rõ nhất cho học thuyết đó. Thông điệp của Tehran rất rõ ràng: Nếu Iran không thể ổn định, các nước khác cũng không thể tiếp tục mua bán dầu mỏ như trước.

Cuộc đối đầu với Mỹ và tiến trình hòa đàm cũng trở thành cuộc đấu trí ăn miếng trả miếng, với mỗi bên thử thách đối phương mà chưa rõ đâu là lằn ranh đỏ. Việc tổ chức lễ tang ông Khamenei tại Iraq cũng mang hàm ý chính trị. Với việc rước linh cữu đến các thành phố thánh địa Najaf và Karbala của nước láng giềng, Iran đang đưa ra lời tuyên bố rằng Tehran vẫn duy trì sự ảnh hưởng trong cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite.