Kỳ vọng và băn khoăn phát triển điện mặt trời mái nhà

Như Thanh Niên đưa tin, Bộ Công thương vừa ban hành Kế hoạch hành động tăng cường tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà. Kế hoạch phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% lượng điện toàn quốc năm 2026 và đạt mục tiêu 10% công sở, hộ gia đình dùng điện mặt trời… Ngoài ra, Bộ đề xuất quy chuẩn yêu cầu công trình mới phải thiết kế "sẵn sàng cho điện mặt trời". Chủ trương này lập tức nhận được sự quan tâm lớn từ bạn đọc với nhiều kỳ vọng lẫn những góc nhìn đa chiều…

ẢNH: NG.NGA

Chia sẻ gánh nặng với ngành điện

Nhiều bạn đọc nhìn nhận đề xuất khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà kèm hệ thống lưu trữ, ngoài mang lại lợi ích cá nhân còn là bước đi mang tính chiến lược cho nền an ninh năng lượng. Mỗi hộ gia đình tự chủ một phần nguồn điện sẽ trực tiếp chia sẻ gánh nặng với ngành điện... 

Đồng tình với quan điểm này, bạn đọc Nguyễn Văn Khải nhận định: "Điện mặt trời mái nhà có ý nghĩa lớn hơn chuyện tiết kiệm vài trăm ngàn đồng tiền điện mỗi tháng. Thực tế đây là cách để người dân cùng tham gia vào bài toán năng lượng quốc gia".

Tương tự, bạn đọc Hoàng Minh Đức cũng nhìn nhận: "Nếu mỗi hộ dân tự tạo được một phần điện để dùng ban ngày thì hệ thống chung sẽ nhẹ đi rất nhiều. Nhiều nước cũng đang đi theo hướng khuyến khích người dân tự chủ năng lượng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện tập trung. Việt Nam có lợi thế nắng nhiều, nhất là khu vực phía nam, nên bỏ phí nguồn năng lượng này cũng đáng tiếc…".

Từ đó, bạn đọc Trần Quốc Huy cho rằng: "Điện mặt trời mái nhà không nên chỉ xem là câu chuyện lợi ích cá nhân. Đây cũng là dạng đầu tư xã hội. Nếu có cơ chế hỗ trợ hợp lý và ổn định, nhiều hộ sẽ sẵn sàng tham gia hơn".

Cần phân loại và chính sách dài hạn

Tuy nhiên, khoảng cách từ chủ trương đến thực tế triển khai, theo nhiều bạn đọc, "đang vấp phải một rào cản rất lớn mang tên chi phí" như lo ngại của bạn đọc Mai Hoàng Sơn: "Cứ nghĩ lắp lên là tiết kiệm mạnh tiền điện ngay, nhưng còn phải tính tuổi thọ pin nữa. Vài năm xuống cấp lại thay thì số tiền không nhỏ. Chưa kể công nghệ thay đổi liên tục, mua hôm nay chưa chắc vài năm sau còn phù hợp. Nếu không có hỗ trợ đủ thực chất thì điện mặt trời kèm pin lưu trữ rất dễ thành "cuộc chơi của nhà khá giả". Trước khi khuyến khích rộng rãi, nên công bố rõ bài toán kinh tế thật cụ thể. Hộ dùng điện mức nào thì nên đầu tư, thời gian hoàn vốn bao lâu, pin dùng thực tế được mấy năm. Nói rõ để dân cân nhắc còn hơn quảng bá theo kiểu ai lắp cũng có lợi".

Để hiện thực hóa chủ trương một cách đúng đắn và sử dụng nguồn lực hỗ trợ từ ngân sách hiệu quả nhất, nhiều bạn đọc đã đồng loạt kiến nghị cơ quan chức năng cần "thiết kế chính sách nhắm trúng đối tượng đích, tránh tình trạng ban phát ưu đãi một cách cào bằng".

Bạn Ngọc Diệp góp ý: "Điện mặt trời là hướng đi tốt, nhưng tôi nghĩ không nên biến thành chính sách hỗ trợ đại trà. Nhà nước cần tính rất kỹ đối tượng nào thực sự cần ưu tiên. Một hộ gia đình thu nhập khá, nhà rộng, dùng điện nhiều thì khả năng đầu tư khác hẳn hộ lao động bình thường ở thành phố. Nếu cùng dùng ngân sách để hỗ trợ như nhau sẽ dễ tạo cảm giác thiếu công bằng. Nên ưu tiên các khu vực điện chưa ổn định hoặc vùng có lợi thế nắng mạnh để phát huy hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, cũng cần tránh tâm lý "có hỗ trợ là làm", vì nhiều người có thể chưa thật sự cần nhưng vẫn đầu tư chỉ để hưởng ưu đãi, sau đó nếu hiệu quả không như kỳ vọng, lại phát sinh tâm lý thất vọng hoặc đòi hỏi thêm hỗ trợ khác. Quan trọng nhất vẫn là chính sách phải hướng đến hiệu quả dài hạn cho hệ thống điện chứ không chỉ tạo một "làn sóng" lắp đặt theo phong trào vài năm rồi chững lại".