Làm gì để tránh rủi ro khi đấu giá tài sản trực tuyến?

Đề xuất Bộ Công an xây dựng sàn đấu giá tài sản trực tuyến

Theo Bộ Tư pháp, tính đến cuối năm 2025, cả nước có gần 1.200 đấu giá viên hành nghề tại gần 500 tổ chức đấu giá tài sản. Trong đó có 33/34 trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản và các doanh nghiệp đấu giá tài sản tại các tỉnh, thành phố.

Ảnh: Khắc Hiếu

Từ tháng 7.2017 - 12.2025, các tổ chức đấu giá tài sản đã tổ chức hơn 336.000 cuộc đấu giá. Số tiền thù lao dịch vụ đấu giá tài sản thu được đạt hơn 4.000 tỉ đồng, nộp ngân sách nhà nước hơn 1.700 tỉ đồng.

Theo ông Ngụy Cao Thắng, Giám đốc Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM, đấu giá trực tuyến sẽ giúp phần nào hạn chế các biểu hiện thông đồng theo cách truyền thống, nhưng chưa thể loại trừ hoàn toàn khả năng thao túng, dàn xếp hoặc can thiệp bất hợp pháp vào dữ liệu đấu giá. "Rủi ro lớn nhất đối với người tham gia không chỉ là việc không trúng đấu giá, mà là nguy cơ không thể tự mình kiểm tra đầy đủ mức độ công bằng của quá trình cạnh tranh", ông Thắng phân tích.

Ông Thắng cho rằng nếu niềm tin thị trường không được củng cố bằng cơ chế xác thực mạnh, lưu vết dữ liệu đầy đủ và kiểm tra độc lập, thì đấu giá trực tuyến khó đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

Đáng chú ý, dự thảo tờ trình chính sách của luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) của Bộ Tư pháp, quy định rõ chức năng của cổng đấu giá tài sản quốc gia do Bộ Tư pháp quản lý, vận hành để đăng thông báo đấu giá theo quy định. Còn việc vận hành, quản lý nền tảng đấu giá trực tuyến của sàn đấu giá tài sản công do Bộ Công an thực hiện, được kết nối tích hợp vào cổng đấu giá tài sản quốc gia.

Cụ thể, tại điều 39 dự thảo về đấu giá bằng hình thức trực tuyến: sửa đổi khoản 1, 2, 3 theo hướng quy định việc đấu giá trực tuyến thực hiện trên sàn đấu giá tài sản công do Bộ Công an xây dựng, hoặc trang thông tin đấu giá trực tuyến của các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản...

Đồng thời, bổ sung quy định cụ thể về yêu cầu kỹ thuật, lộ trình thực hiện và chính sách hỗ trợ để cổng đấu giá tài sản quốc gia và các trang thông tin đấu giá trực tuyến được đảm bảo trong việc kết nối, tích hợp, chia sẻ dữ liệu và đạt cấp độ an toàn thông tin theo quy định của pháp luật về bảo đảm an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ.

Ngoài ra, dự thảo còn sửa đổi theo hướng quy định rõ ràng, đầy đủ, cụ thể trình tự, thủ tục đấu giá trực tuyến từ việc đăng ký tham gia đấu giá, xem tài sản, trả giá. Bổ sung thêm quy định về công khai kết quả đấu giá trực tuyến; trách nhiệm số hóa các thông tin, dữ liệu của cuộc đấu giá trên cổng đấu giá tài sản quốc gia.

Tuy nhiên, tại hội thảo lấy ý kiến về luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) do Bộ Tư pháp tổ chức mới đây, theo đại diện Sở Tư pháp TP.HCM, "sàn đấu giá tài sản công do Bộ Công an xây dựng" là thuật ngữ mới, chưa được giải thích, làm rõ; cũng như chưa có quy định cụ thể trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Do đó, để bảo đảm tính rõ ràng, thống nhất và khả thi khi áp dụng, Sở Tư pháp TP.HCM đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu làm rõ khái niệm, phạm vi, chức năng, cơ chế vận hành của sàn đấu giá tài sản công. Đồng thời rà soát, đối chiếu với các quy định có liên quan để bảo đảm không chồng chéo, trùng lặp về thẩm quyền quản lý nhà nước và hoạt động cung cấp dịch vụ đấu giá tài sản.

Cần đảm bảo gì để tránh rủi ro?

Để tránh những rủi ro pháp lý trong quá trình bán đấu giá tài sản trực tuyến, ông Ngụy Cao Thắng cho rằng cần bổ sung trong luật Đấu giá tài sản một chương, hoặc một mục độc lập về đấu giá trực tuyến.

Ảnh: Ngân Nga

Cụ thể, quy định đầy đủ các nội dung: khái niệm; nguyên tắc vận hành; điều kiện của nền tảng; tiêu chuẩn công khai thông tin; điều kiện tham gia; phương thức trả giá; xác nhận kết quả; lưu trữ dữ liệu; giải quyết sự cố; xử lý tranh chấp và trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống...

"Theo tôi, cần quy định bắt buộc cơ chế định danh điện tử và xác thực người tham gia đấu giá trực tuyến. Đối với cá nhân, cần gắn với hệ thống định danh điện tử quốc gia. Đối với tổ chức, cần gắn với thông tin đăng ký doanh nghiệp, người đại diện hợp pháp và cơ chế ủy quyền điện tử", ông Thắng đề xuất.

Theo Giám đốc Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM, chỉ khi định danh được bảo đảm thì nguyên tắc công khai, minh bạch và bình đẳng mới có giá trị thực chất.

Đặc biệt, ông Thắng cho rằng cần hoàn thiện quy định về tiền đặt trước, thanh toán và hoàn trả trong đấu giá trực tuyến theo hướng liên thông với ngân hàng, thanh toán số và đối soát tự động. Luật cũng cần quy định rõ thời điểm xác nhận giao dịch hợp lệ, nguyên tắc xử lý khi hệ thống thanh toán gặp sự cố, cũng như trách nhiệm của các bên trong việc hoàn trả, hoặc phong tỏa khoản bảo đảm.

Khi sửa luật cũng cần quy định rõ dấu thời gian, dữ liệu trả giá, dữ liệu đăng nhập, dữ liệu đối soát thanh toán và biên bản điện tử là căn cứ xác định trình tự, diễn biến và kết quả phiên đấu giá. Đồng thời, phải có tiêu chuẩn tối thiểu về sao lưu, bảo mật, lưu trữ và trích xuất dữ liệu.

Cũng theo ông Thắng, luật hoặc nghị định hướng dẫn cần làm rõ các trường hợp tạm dừng, hoãn, tiếp tục, tổ chức lại, hoặc hủy phiên đấu giá khi xảy ra lỗi hệ thống, gián đoạn mạng diện rộng, tấn công mạng hoặc nghi ngờ bị can thiệp dữ liệu. Xác định rõ thẩm quyền, trình tự, trách nhiệm thông báo và quyền khiếu nại của người tham gia.

"Theo tôi, cổng đấu giá tài sản quốc gia không chỉ là nơi đăng tải thông tin mà còn là hạ tầng chuẩn hóa dữ liệu, hỗ trợ giám sát, thống kê, cảnh báo rủi ro và kết nối liên thông với các cơ sở dữ liệu có liên quan", ông Ngụy Cao Thắng nhấn mạnh.

Ngoài ra, cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm và chế tài xử lý riêng đối với gian lận công nghệ trong đấu giá trực tuyến, như sử dụng phần mềm tự động, xâm nhập trái phép hệ thống, giả mạo tài khoản, can thiệp dữ liệu, tạo lập nhiều tài khoản nhằm thao túng giá hoặc cản trở phiên đấu giá.