Lan tỏa thanh âm tiếng Việt nơi xứ người

Phổ biến ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam

Cô Phan Phương Thảo, giáo viên (GV) tiếng Anh từng công tác tại TP.HCM, là một trong số các ứng viên trúng tuyển chương trình trợ giảng ngoại ngữ Fulbright của Phái đoàn Ngoại giao Mỹ tại Việt Nam. Nhờ đó, từ vài tháng trước, cô có cơ hội tới ĐH Pennsylvania - một trong những đơn vị thuộc nhóm Ivy League danh tiếng của Mỹ - để dạy ngôn ngữ và lan tỏa văn hóa Việt Nam đến sinh viên, học giả tại trường. "Phần lớn học viên của lớp là những bạn trẻ gốc Việt, nhưng cũng có một số người nước ngoài từng làm việc tại Việt Nam hoặc yêu thích văn hóa, con người nước mình", cô cho hay.

ẢNH: CVCEC CUNG CẤP

Với vai trò trợ giảng, cô Thảo tập trung hỗ trợ giáo sư trong các lớp học tiếng Việt, từ sửa chính tả, cách phát âm, hướng dẫn giao tiếp... tới đứng lớp thay nếu giảng viên bận lịch. Mỗi tuần, cô cũng có buổi thuyết trình một chủ đề bất kỳ về Việt Nam: nền "kinh tế vỉa hè", 54 dân tộc anh em, hay gần đây là văn hóa tâm linh của người Việt, nhân dịp Halloween tại các nước phương Tây.

Không chỉ khu biệt trong không gian lớp học, cô Thảo còn thường tổ chức "language table" (hoạt động ngoại khóa về ngôn ngữ Việt) và được chủ động quyết định nội dung, thời gian, địa điểm tổ chức. Đây là dịp để ngôn ngữ và văn hóa Việt trở thành chất keo xúc tác kết nối cộng đồng học thuật tại trường qua các hoạt động trải nghiệm. Trong đó, sự kiện về Ngày Phụ nữ Việt Nam 20.10 mới đây là một cột mốc đáng nhớ.

ẢNH: CVCEC CUNG CẤP

"Hôm đó, tôi giới thiệu lịch sử của ngày 20.10, những gương phụ nữ xuất chúng trong lịch sử Việt, văn hóa mẫu hệ... cũng như trình bày cơ hội lẫn thách thức, rào cản với người phụ nữ Việt hiện nay. Sau đó, các bạn tham gia chia sẻ cảm nghĩ, kể về những người phụ nữ trong cuộc đời mình rồi cùng học cách làm những tấm thiệp viết tay dành tặng cho người bà, người mẹ thay lời yêu thương. Các bạn đều thích thú với hoạt động này", cô Thảo nói và chia sẻ thêm: "Việc hiểu bối cảnh mà ngôn ngữ được sinh ra và sử dụng giúp các bạn dùng tiếng Việt tự nhiên hơn".

Song hành trình của cô Thảo không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Cô chia sẻ từng gặp nhiều khoảnh khắc cảm thấy bất lực, như làm sao giúp người nước ngoài nhận diện và ghép được các nguyên âm, phụ âm, thanh điệu để tạo thành từ có nghĩa hay cách để các bạn phân biệt những từ có cách phát âm gần giống nhau. "Những câu hỏi này buộc tôi phải nhìn lại tiếng Việt theo cách khác để tìm phương pháp hướng dẫn phù hợp", cô nói.

ẢNH: CVCEC CUNG CẤP

Hình thành mạng lưới dạy tiếng Việt

Tại tỉnh bang Đảo Hoàng tử Edward (Canada), cô Hoàng Minh Hà và các GV tình nguyện đang duy trì 3 lớp học tiếng Việt và văn hóa truyền thống với 30 học sinh. Sau 2 năm hoạt động, nhiều em ban đầu chưa biết nói hoặc chưa từng học tiếng Việt, nay đã có thể đọc, kể chuyện và từng bước viết được ngôn ngữ mẹ đẻ.

Điểm nổi bật của các lớp học là kết hợp dạy ngôn ngữ với giáo dục văn hóa, tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu lịch sử, phong tục Việt và tham gia các hoạt động trải nghiệm như gói bánh chưng, làm bánh trôi, bánh chay, bánh trung thu. Tuy nhiên, việc mở rộng các lớp học trực tiếp như trên cũng gặp nhiều khó khăn do quy mô cộng đồng và vấn đề tài chính - nhất là câu chuyện thuê địa điểm, trang thiết bị...

ẢNH: NVCC

Trước hạn chế này, Hội đồng Văn hóa và Giáo dục Canada - Việt Nam (CVCEC) cho ra mắt nền tảng dạy và học tiếng Việt "Trường tiếng Việt của em", gồm 8 chủ đề và 40 chặng học, tích hợp các hoạt động luyện nói, tập viết và tương tác trực tuyến. Đây là dấu mốc trong nỗ lực xây dựng mạng lưới dạy tiếng Việt ở nhiều tỉnh bang Canada, trong bối cảnh nhiều trẻ gốc Việt lớn lên với tiếng Anh và tiếng Pháp là ngôn ngữ chính.

"Chúng tôi đóng vai trò kết nối GV tình nguyện, phụ huynh cùng những tổ chức cộng đồng, hướng tới xây dựng mạng lưới có sự phối hợp chương trình, học liệu và phương pháp tổ chức. Nhờ đó, cộng đồng người Việt ở các tỉnh bang khác nhau có thể cùng tham gia hệ thống học tập chung, vượt qua trở ngại địa lý", bà Phan Thị Quỳnh Trang, Chủ tịch CVCEC, thông tin.

Bà cho biết CVCEC bắt đầu đẩy mạnh dạy tiếng Việt tại Canada từ tháng 7 nhằm hưởng ứng chiến dịch gìn giữ, tôn vinh tiếng Việt do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài khởi xướng. Đến nay, mạng lưới đã thu hút 5 GV, 35 học sinh tham dự, dự kiến tiếp tục mở rộng quy mô trong thời gian tới.

ẢNH: NVCC

Ngoài kết nối các lớp học cộng đồng, đơn vị cũng tìm kiếm cơ hội hợp tác với hệ thống giáo dục sở tại. Đơn cử ở Toronto, nội dung chương trình đang được Hội đồng Trường học khu vực Toronto (TDSB) xem xét nhằm hỗ trợ các lớp tiếng Việt thuộc chương trình ngôn ngữ quốc tế.

Đây là chương trình giáo dục chính thức do các hội đồng giáo dục ở tỉnh bang Ontario tổ chức và quản lý, hoạt động với hình thức các lớp học ngoài giờ chính khóa nhằm tạo điều kiện cho học sinh duy trì ngôn ngữ mẹ đẻ hoặc tìm hiểu thêm ngôn ngữ mới.

"Việc xúc tiến đưa nền tảng vào hệ thống này nhằm cung cấp tài liệu, học liệu chuẩn hóa và mang tính hệ thống, qua đó hỗ trợ các hội đồng giáo dục triển khai dạy tiếng Việt bài bản, chất lượng, phù hợp tiêu chuẩn giáo dục sở tại cho cộng đồng", bà Trang chia sẻ. Bà cho biết thêm, về lâu dài CVCEC mong muốn thúc đẩy việc công nhận tiếng Việt là ngoại ngữ có tín chỉ trong những chương trình phù hợp với hệ thống giáo dục Canada.