Lăng kính bạn đọc: Cần tăng cường tự động hóa thủ tục thuế

Như Thanh Niên đã thông tin, Thuế cơ sở 11 thuộc Thuế TP.HCM, vừa thông báo danh sách 278 doanh nghiệp (DN) có khoản nộp thừa tiền thuế quá hạn 10 năm cần liên hệ cơ quan thuế.

Cụ thể, căn cứ vào hệ thống thông tin quản lý thuế, đến tháng 8.2026, Thuế cơ sở 11 đã có thông báo về các khoản nộp thừa thuế quá thời gian 10 năm kể từ ngày nộp vào ngân sách nhà nước mà người nộp thuế không bù trừ nghĩa vụ thuế và không hoàn thuế. Trong 278 DN nộp thừa thuế kể trên, có DN nộp thừa thuế hơn 44 triệu đồng, cũng có những DN được ghi nhận mức nộp thừa chỉ vài trăm đồng…

Theo thông báo, DN nộp thừa tiền thuế cần liên hệ với cơ quan thuế để làm các thủ tục liên quan. Trong thời gian 15 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo gửi người nộp thuế, nếu cơ quan thuế không nhận được phản hồi của người nộp thuế thì sẽ ban hành thông báo về việc tất toán khoản nộp thừa theo quy định.

Sao lại 'treo' hơn 10 năm?

Phản hồi về thông tin trên, nhiều bạn đọc (BĐ) Báo Thanh Niên bày tỏ ngạc nhiên vì hệ thống thông tin quản lý thuế luôn giám sát rất chặt chẽ các nghĩa vụ thuế. BĐ Trường Lưu nhận xét: "Thông thường, DN chậm nộp thuế thì hệ thống sẽ tự động gửi thông báo, phạt chậm nộp hoặc cưỡng chế hóa đơn rất nhanh. Do đó, việc tiền nộp thừa thuế nếu bị "treo" tới hơn 10 năm mà không được tự động cấn trừ hoặc cảnh báo sớm thì thấy hơi lạ".

Ảnh minh họa của Nhật Thịnh

Cùng quan điểm, BĐ Trung đặt vấn đề về "chức năng 2 chiều" của các công cụ giám sát thuế: "Chậm, thiếu nộp thuế thì phạt. Còn phát sinh nộp thừa tiền thuế thì cần có cơ chế tự động khấu trừ, hoặc hoàn trả. Ngành thuế cần chủ động làm thủ tục chuyển trả này chứ không cần đợi người nộp thuế phải tự liên hệ, vì đó là trách nhiệm phục vụ của ngành thuế".

Liên quan đến thủ tục "phản hồi của người nộp thừa thuế", BĐ Minh Nghĩa cho rằng: "Chỉ có thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày thông báo là quá ngắn, đặc biệt với các khoản treo từ 10 năm trước. Những DN thay đổi địa chỉ hoặc người đại diện pháp luật sẽ rất khó tiếp cận thông tin kịp thời để xử lý".

Trả lời về việc tại sao phải "neo" khoản nộp thừa tiền thuế đến mốc 10 năm cơ quan thuế mới thông báo giải quyết, BĐ Minh Tuan viết: "Tôi làm việc trong ngành thuế, nên biết là theo luật Quản lý thuế và thông tư hướng dẫn mới nhất thì cơ quan thuế xử lý tất toán khoản thừa tiền thuế quá 10 năm là đúng quy trình pháp lý".

Tự động hóa để tiện đôi bề

Trao đổi lại ý kiến của BĐ Minh Tuan, BĐ Ha Thuy nêu: "Quy trình thì đúng nhưng thực tế cuộc sống lại chỉ ra rằng cần có cách xử lý linh hoạt hơn để tránh sa vào cảnh hoàn trả tiền thuế nộp thừa cũng phải xin - cho. Tôi nghĩ rằng ngành thuế hoàn toàn có thể tận dụng tối đa dữ liệu điện tử để tự động bù trừ nghĩa vụ thuế cho cá nhân, DN, thay vì "treo" 10 năm mới gom xử lý một lần".

Đa số BĐ cũng lý giải những khoản nộp thừa "chỉ vài trăm đồng" nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống hơn 10 năm là do cá nhân, DN "ngại làm thủ tục". BĐ Trinh Cuong phân tích: "Thủ tục hoàn thuế vốn phức tạp, mất nhiều thời gian rà soát, thanh kiểm tra sổ sách. Đối với nhiều DN, chi phí bỏ ra để lấy về vài triệu đồng tiền thuế còn cao hơn giá trị khoản tiền đó, hoặc do DN đã giải thể, chuyển đổi chủ sở hữu nên kế toán mới không nắm được số liệu cũ".

Từ đó, BĐ Ha Nam nêu ý kiến: "Càng phức tạp về mặt thủ tục hành chính như vậy thì càng phải vận dụng, tận dụng các công cụ tự động hóa trong thủ tục thuế". Tương tự, nhiều BĐ cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, các thủ tục thuế nếu tiếp tục tăng cường tính chất tự động hóa sẽ giúp cá nhân, DN đỡ tốn thời gian, chi phí. "Sao không tạo chức năng chuyển trả tự động cho DN hay cá nhân nộp thừa thuế? Như vậy có phải hay hơn không?", BĐ Tony Tanu đặt câu hỏi.