Bốn bề là nước, là rừng già, là những dãy núi dựng đứng, ngôi làng gần như tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Mãi đến cuối năm 2025, khi con đường bê tông xuyên núi hoàn thành và điện lưới quốc gia chính thức kéo về, "ốc đảo" Canh Tiến mới thực sự bước sang một trang khác. Tết năm nay, lần đầu tiên trong ký ức nhiều thế hệ, người dân đón xuân trong ánh sáng điện lưới.
Biệt lập giữa đại ngàn
Canh Tiến nằm lọt thỏm trong một thung sâu, xung quanh là mặt nước lòng hồ và rừng phòng hộ đầu nguồn. Suốt hàng chục năm, lối ra duy nhất của người dân là những chuyến đò ngang chòng chành hoặc những con đường mòn men sườn núi. Mùa mưa, nước dâng cao, gió lớn, việc đi lại gần như bị cắt đứt.
"Ốc đảo" Canh Tiến tách biệt với thế giới bên ngoài bởi lòng hồ Núi Một và những ngọn núi cao
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Sự biệt lập khiến nhịp sống nơi đây chậm hơn bên ngoài vài nhịp. 48 tuổi nhưng đã lên chức bà nội, bà Lê Thị Hóa trông già hơn số tuổi của mình. Sinh ra và lớn lên ở Canh Tiến, số lần bà rời làng xuống trung tâm xã đếm chưa hết đầu ngón tay. "Mỗi lần làm giấy kết hôn, khai sinh hay chứng thực hồ sơ, bà con phải chèo đò qua hồ sang phía An Nhơn rồi bắt xe vòng ngược về trung tâm xã Canh Vinh. Đi từ tờ mờ sáng, tối mịt mới về tới làng. Vướng việc là phải ngủ lại", bà Hóa nói.
Sự cách trở ấy đè nặng lên vai trẻ em. Làng có một điểm trường tiểu học với 4 phòng học nhưng phải dạy 5 khối, nên có lớp phải ghép. Hết lớp 5, nhiều đứa trẻ 11 - 12 tuổi phải gói ghém quần áo đi bộ nửa ngày, vượt ba ngọn núi để ra Trường phổ thông dân tộc bán trú Canh Liên học tiếp.
Sự cách trở cũng đè nặng lên vai trẻ em
ẢNH: ĐỨC NHẬT
"Hồi cấp 2, có khi cả học kỳ mới về nhà một lần. Lên cấp 3, tôi may mắn đậu nội trú tỉnh nên mới học hết lớp 12. Nhiều bạn học xong cấp 2 là nghỉ, theo cha mẹ lên rẫy", anh Đinh Văn Quanh, trưởng thôn, là một trong số ít người học hết cấp 3 kể. Giấc mơ học hành của không ít thế hệ đã bị chặn lại bởi những triền núi cao và mặt hồ mênh mang như thế.
Mỗi nóc nhà được cho gần 1 tỉ
Không chỉ thiếu đường, Canh Tiến còn "khát" điện. Khi mặt trời lặn, ánh sáng duy nhất là đèn dầu leo lét và bếp lửa bập bùng. Trẻ con học bài trong bóng tối chập chờn.
Một thời gian dài, làng Canh Tiến phải dựa vào pin năng lượng mặt trời để thắp sáng ban đêm
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Vài năm trước, người dân góp tiền mua pin năng lượng mặt trời. Nhưng dung lượng hạn chế, mỗi nhà chỉ dám thắp vài bóng đèn nhỏ. Mùa mưa kéo dài, cả làng lại chìm trong bóng tối.
Ngày 22.1.2024, tuyến đường bê tông dài hơn 13 km nối làng với bên ngoài chính thức khởi công, tổng vốn đầu tư 156 tỉ đồng. Với 178 hộ dân, con số ấy khiến nhiều người không khỏi giật mình.
"Làng có 178 hộ thì đường dẫn vào làng được đầu tư đến 156 tỉ đồng. Tính ra mỗi nóc nhà được tỉnh cho gần 1 tỉ còn gì", anh Quanh cười, giọng đầy tự hào.
Cuối năm 2025, những mét bê tông cuối cùng hoàn thiện. Tiếng xe máy, xe tải lần đầu vọng giữa núi rừng, phá vỡ sự tĩnh lặng kéo dài nhiều thập kỷ. Nông sản, gia súc không còn phụ thuộc vào đò ngang, thương lái có thể vào tận nơi thu mua.
Từ ngày có điện, gia đình chị Nga mua sắm thêm nhiều thiết bị để phục vụ sinh hoạt
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Cùng với con đường, dự án kéo điện lưới hơn 11 tỉ đồng được triển khai, dựng gần 13 km đường dây trung thế và 3 trạm biến áp. Tháng 4.2025, điện chính thức thắp sáng làng "ốc đảo".
Ăn tết trong ánh sáng
Giữa trưa, chị Phạm Thị Nga bật chiếc quạt điện mới mua, trước đây, ngày nắng nóng dân làng chỉ chờ gió trời hóng mát. Nhà nào mổ heo gà là phải nấu ăn trong ngày, phần dư hun khói hoặc chia cho hàng xóm. "Giờ có tủ lạnh rồi, thịt cá để được lâu. Nhà nào cũng sắm tivi, quạt. Tết này chắc vui lắm, có điện sáng, có karaoke nữa", chị cười.
Điện và đường không chỉ thay đổi sinh hoạt mà còn mở ra hướng đi mới cho kinh tế địa phương.
Con đường xuyên núi và dòng điện quốc gia kéo về tận làng đã đưa làng ốc đảo Canh Tiến đến gần hơn với thế giới bên ngoài
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Nằm bên hồ Núi Một thơ mộng, bao quanh là rừng nguyên sinh và nhiều con suối đẹp như Đăk Cram, Cây Trâm, Ba Cây, thác Đổ, khu Trại Chanh…, Canh Tiến sở hữu cảnh quan hoang sơ hiếm có. Khi giao thông thuận lợi, ngôi làng bắt đầu đón những vị khách đầu tiên: người câu cá, người dã ngoại, người tò mò muốn khám phá cuộc sống "giữa lòng hồ".
Chính quyền địa phương đã tổ chức các lớp tập huấn về lữ hành, lưu trú, ẩm thực cho người dân. Khoảng 60 người đã hoàn thành khóa học, sẵn sàng tham gia làm du lịch cộng đồng.
"Làng có cồng chiêng, thổ cẩm, có món ăn của đại ngàn. Trước đây đẹp mấy cũng không ai biết. Giờ có đường rồi, khách sẽ vào. Làm du lịch để vừa thoát nghèo, vừa giữ rừng, giữ bản sắc", anh Quanh nói.
Trưởng thôn Đinh Văn Quanh chuẩn bị dựng homestay để phục vụ du khách đến tham quan
ẢNH: ĐỨC NHẬT
Theo ông Vũ Trọng Tiến, Phó chủ tịch UBND xã Canh Vinh, con đường hoàn thành đã rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, nhất là mùa mưa lũ. Việc tiếp cận y tế, đến trường của học sinh an toàn hơn. Địa phương đang lập đề án quy hoạch lại làng, định hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn rừng phòng hộ.
Ông Thái Minh Châu, Giám đốc Điện lực Gia Lai, cho biết từ khi có điện lưới, bà con đã có điều kiện sử dụng các thiết bị phục vụ sinh hoạt và sản xuất, mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin, nâng cao thu nhập. Đặc biệt, Tết Nguyên đán đầu tiên có điện, làng Canh Tiến rực sáng trong ánh đèn, không khí xuân thêm ấm áp, đủ đầy.
Bình luận (0)