Mâm cúng ông Táo không chỉ là một nghi lễ dân gian quen thuộc mỗi dịp cuối năm, mà còn là cách để mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua, bày tỏ lòng biết ơn với thần bếp và gửi gắm mong ước về một năm mới ấm êm, đủ đầy, thuận hòa.
Mâm cúng ông Táo từng nhận được nhiều lời khen ngợi trên mạng xã hội
ẢNH: VIỆT HÀ
Trong không khí rộn ràng chuẩn bị tết, việc sửa soạn mâm cúng ông Táo, dù đơn giản hay tươm tất, cũng mang ý nghĩa nhắc nhớ sự sum vầy, giữ lửa hạnh phúc gia đình và gìn giữ một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt.
Mâm cúng ông Táo gồm những gì?
TS Dương Hoàng Lộc, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Tôn giáo - Đạo đức, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho rằng, trong nếp sống của người Việt, bếp núc luôn giữ vị trí rất đặc biệt.
Vì vậy, nghi thức cúng ông Táo không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn là dịp để mỗi gia đình nhìn lại không gian sống của mình, chăm chút cho căn bếp, giữ gìn hơi ấm và sự gắn kết trong nhà.
Với những gia đình cúng cá chép sống, sau khi thắp hương xong thường mang cá ra sông, ao, hồ gần nhà để thả. Việc này vừa mang ý nghĩa đưa ông Táo về trời, vừa thể hiện mong muốn cuối năm làm thêm việc thiện, phóng sinh. Có nhà không cúng cỗ mặn, chỉ cần hương hoa và ba con cá chép trong chậu nước, sau lễ thì đốt mũ áo, thả cá là đủ lễ.
Mâm cúng ông Táo đẹp mắt của một gia đình ở Hà Nội
ẢNH: VŨ THU HƯƠNG
Theo ông Lộc, mâm cúng ông Táo của nhiều gia đình vẫn giữ những món quen thuộc như gà luộc, xôi gấc, chân giò, trầu cau, rượu, vàng mã và cá chép sống.
Một số nhà chuẩn bị cầu kỳ hơn với thêm canh, món xào, nem rán, chè, hoa quả, ấm trà… Còn với những gia đình bận rộn, hiện nay có thể đặt sẵn mâm cúng để tiết kiệm thời gian mà vẫn giữ được ý nghĩa.
Ở nhiều nơi, lễ vật cúng còn có ba chiếc mũ Táo quân, theo tích "hai ông một bà". Mũ của hai Táo ông có cánh chuồn, còn mũ Táo bà thì không.
Tuy nhiên, cũng có gia đình chỉ cúng tượng trưng một bộ mũ áo và đôi hia, miễn sao thành tâm là được.
Về thời gian, lễ tiễn ông Táo thường được làm trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng chạp, giờ đẹp nhất là từ khoảng 9 - 11 giờ. Nhưng trong nhịp sống hiện đại, không ít gia đình tranh thủ cúng từ tối 22, thậm chí có nhà chọn đúng thời khắc 0 giờ ngày 23 và dùng cá chép giấy cho tiện. Dù cách làm khác nhau, điểm chung vẫn là mong một năm cũ khép lại nhẹ nhàng và một năm mới đủ đầy, ấm áp.
Bài văn khấn cúng ông Táo
Dân gian có lưu truyền nhiều bài cúng tiễn ông Táo về trời trong ngày 23 tháng chạp. TS Dương Hoàng Lộc cho rằng, những bài văn khấn cúng ông Táo chỉ mang tính chất tham khảo. Việc cúng kiếng, chuẩn bị mâm cúng quan trọng nhất là thành tâm, không nhất thiết phải theo khuôn khổ.
Dưới đây là một số bài văn khấn cúng ông Táo tham khảo:
Nam mô a di đà Phật
Kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân
Tín chủ con là:...
Ngụ tại:...
Nhằm ngày 23 tháng Chạp, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, xiêm hài áo mũ, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời:
Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật. Phỏng theo lệ cũ, Ngài là vị chủ, Ngũ Tự Gia Thần, soi xét lòng trần, Táo Quân chứng giám.
Trong năm sai phạm, các tội lỗi lầm, cúi xin Tôn Thần, gia ân châm chước. Ban lộc ban phước, phù hộ toàn gia, trai gái trẻ già, an ninh khang thái.
Giữ tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.
Xôi gấc được tạo hình cá chép vừa đẹp mắt, vừa sinh động và là món ăn ngon trong mâm cúng ông Táo
ẢNH: VŨ THU HƯƠNG
Ý nghĩa của cúng ông Táo
Thượng tọa Thích Trí Chơn, Phó trưởng ban Văn hóa Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng ban Văn hóa Phật giáo TP.HCM, Viện chủ tu viện Khánh An (phường An Phú Đông, TP.HCM) chia sẻ, trong quan niệm dân gian, ông Táo quanh năm ở trong nhà nên biết hết mọi việc đúng sai, tốt xấu của từng người trong gia đình. Tuy nhiên, đó là cách người xưa hình tượng hóa để nhắc nhở con người sống có ý thức hơn.
Điều quan trọng không phải là có một "ông Táo bay lên trời báo cáo", mà là mỗi người tự soi lại mình, phân biệt đúng - sai, phải - trái qua "ngọn lửa của lương tâm và sự tỉnh thức".
Bình luận (0)