Hồi tháng 1 năm nay, nhà sáng lập SpaceX Elon Musk công bố kế hoạch phóng tổng cộng 1 triệu vệ tinh đóng vai trò là trung tâm dữ liệu vào quỹ đạo trái đất, theo Reuters. Đến đầu tháng 6, Trung Quốc cũng phát tín hiệu cho thấy đang theo đuổi viễn cảnh tương tự.
23a.pngĐiện toán không gian hiện trong quá trình phát triển
Ảnh: Thales Alenia Space
Điện toán không gian là gì ?
Những thập niên qua, các vệ tinh đóng vai trò giống camera vô cùng đắt đỏ trên bầu trời. Chúng thu thập những khối lượng hình ảnh và dữ liệu cực lớn để chuyển về trái đất phân tích. Tuy nhiên, khối lượng thông tin mà vệ tinh thu được hơn xa những gì các trung tâm trên trái đất có thể xử lý, chủ yếu là do giới hạn của đường truyền băng thông.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng tư duy mới. Thay vì vệ tinh chỉ đơn thuần thu thập thông tin như lâu nay, công nghệ điện toán không gian có thể trực tiếp xử lý thông tin trên quỹ đạo, và gửi về mặt đất những thông tin đã được chọn lọc và thích hợp nhất cho từng lĩnh vực cụ thể.
Những người ủng hộ điện toán không gian, trong đó có tỉ phú Elon Musk, cho rằng việc đặt các trung tâm xử lý dữ liệu trên quỹ đạo sẽ mang đến giải pháp hiệu quả nhằm khắc phục một trong những hạn chế lớn nhất của AI trên trái đất, theo Reuters. Đó là nhu cầu vô cùng lớn về diện tích đất đai, điện nước sử dụng trong quá trình vận hành các hệ thống AI.
Thay vào đó, hàng triệu vệ tinh có thể đảm nhận vai trò trên trong lúc xoay quanh trái đất. Mỗi vệ tinh chỉ cần được trang bị các tấm pin mặt trời, hệ thống tản nhiệt riêng và kết nối với nhau bằng công nghệ truyền dữ liệu laser.
Cuộc đua mở màn
Tại Mỹ, sau khi nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) để xin giấy phép phóng 1 triệu vệ tinh hồi đầu năm, tỉ phú Musk vào đầu tháng 6 tiết lộ công ty có kế hoạch phóng các vệ tinh AI được trang bị pin mặt trời cùng bộ phận tản nhiệt cũng như các liên kết quang học tốc độ cao (laser) để truyền dữ liệu, Space.com đưa tin.
SpaceX cũng dự kiến đưa vào vận hành cơ sở sản xuất vệ tinh AI cuối năm sau. Công ty của tỉ phú Musk không phải là tay chơi duy nhất trong lĩnh vực này ở Mỹ. Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang theo đuổi ý tưởng xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, trong đó có Google, Blue Origin và Microsoft.
Đến tháng 3 năm nay, Nvidia thông báo có thể sản xuất được các dòng GPU thiết kế riêng cho điện toán không gian, theo thông tin đăng tải trên website chính thức của hãng.
Trong khi đó tại Trung Quốc, nhiều thành phố nước này đang đẩy mạnh việc đầu tư vào điện toán không gian, với việc Bắc Kinh, Thiên Tân và Thành Đô lần lượt thành lập các viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm giành lợi thế chiến lược trong lĩnh vực này. Gần đây nhất, Bắc Kinh hôm 1.6 thiết lập trung tâm đầu tiên về điện toán không gian, Securities Times đưa tin.
Trước đó, công ty hàng không vũ trụ ADAspace (trụ sở Thành Đô) vào tháng 3 đã phối hợp với Bộ Công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc ra mắt Prometheus, nền tảng dịch vụ điện toán đám mây không gian. Theo Tân Hoa xã, dự án đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới gồm 1.000 vệ tinh và bắt đầu đưa vào sử dụng năm 2030. Đến năm 2035, toàn bộ mạng lưới gồm khoảng 2.800 vệ tinh dự kiến sẽ hoàn thành.
Báo The Straits Times dẫn lời giảng viên Svetla Ben-Itzhak của Đại học Johns Hopkins (Mỹ) nhận định dù triển vọng thương mại của điện toán không gian vẫn chưa rõ ràng, nhưng những tác động chiến lược về an ninh quốc gia của công nghệ này là có thật. Những nước sớm nắm được quyền kiểm soát hạ tầng điện toán không gian sẽ đạt lợi thế lớn hơn về quyền tự chủ cũng như khả năng chi phối các mạng lưới thông tin toàn cầu.
Cần bao nhiêu tiền để xây trung tâm dữ liệu không gian ?
Báo cáo mới của công ty tư vấn dữ liệu Wood Mackenzie (trụ sở Scotland) ước tính chi phí xây dựng một trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo cao gấp 3 lần so với trung tâm dữ liệu trên trái đất.
Cụ thể, một trung tâm dữ liệu quỹ đạo có công suất 1 gigawatt sẽ tiêu tốn khoảng 170 tỉ USD, trong đó khoảng 100 tỉ USD phải chi cho hoạt động phóng và chế tạo vệ tinh. Chi phí phóng cần giảm 70% để điện toán không gian có thể cạnh tranh về giá với các trung tâm dữ liệu truyền thống. Đó là một lý do nỗ lực của SpaceX đang được theo sát với hy vọng có thể giảm được khoản chi phí này.
Bình luận (0)