Metro và lời giải cho bài toán ùn tắc giao thông Hà Nội

Khi người trẻ chọn metro

Một buổi sáng ngày đầu tháng 7, cơn mưa bất chợt dội xối xả khắp các tuyến phố ở Hà Nội. Dòng xe vốn chen chúc trên đường càng trở nên chật vật dưới màn mưa lớn. Người tham gia giao thông cố nhích từng chút trong vội vã, người ướt sũng chôn chân tại các điểm ngập.

Đối lập hoàn toàn với bức tranh ngột ngạt đó, phía trên cao tại ga metro Cầu Giấy, không gian lại sạch sẽ, mát mẻ và yên tĩnh. Tại đây, chúng tôi gặp Lại Xuân Trà (19 tuổi, sinh viên năm nhất Trường đại học Sư phạm Hà Nội), đang thong dong xuống ga sau một chuyến đi êm ái.

ẢNH: LONG QUYỀN

Suốt thời gian theo học tại Hà Nội, Trà không đi xe máy. Trước mắt, cậu sinh viên cũng chưa có ý định mua xe vì nhu cầu đi lại chưa cao. Với Trà, việc phải đi trên đường phố Hà Nội bằng xe máy là một nỗi ám ảnh vì tình trạng tắc đường, chen lấn, khói bụi và nguy cơ mất an toàn giao thông.

"Do còn đang đi học chưa phải đi lại nhiều nên mọi di chuyển của em đều bằng tàu điện kết hợp với xe buýt và đi bộ. Các chuyến tàu có thể đi xa, nhiều nhà ga để lên xuống, quan trọng là sạch sẽ và giá vé hợp túi tiền sinh viên", Trà tâm sự.

Trà cho biết cũng đã tìm hiểu về mạng lưới 18 tuyến đường sắt đô thị vừa được Hà Nội công bố và coi đây là một niềm vui lớn khi tương lai có thể di chuyển khắp Hà Nội cũng như các vùng ngoại thành xa bằng tàu điện.

"Sau này, khi có người yêu, em sẽ dẫn bạn gái đi chơi bằng tàu điện. Trong thời gian tàu chạy, em sẽ có nhiều thời gian để trò chuyện với bạn gái, không phải căng thẳng nhìn đường như đi xe máy", Trà cười nói.

ẢNH: TUẤN MINH

Bên cạnh những thuận lợi hiện tại, Trà cũng trăn trở về tương lai xa khi đi làm, cần đi nhiều nơi hơn, mong rằng các tuyến metro trong quy hoạch sẽ sớm được hoàn thiện để người dân được thuận tiện hơn.

Kết thúc ngày làm việc trong buổi chiều nắng nóng gay gắt, anh Nguyễn Văn Nam, nhân viên văn phòng, chậm rãi lên metro để trở về nhà. Bước ra ga Vành Đai 3, nơi có nút giao Khuất Duy Tiến với "đặc sản" ùn tắc ngay bên dưới, anh Nam vẫn luyến tiếc khoang tàu mát lạnh và bản nhạc chưa kịp nghe xong.

Nơi làm việc cách nhà 7 km, thay vì phải chen lấn, di chuyển mệt mỏi bằng xe máy, hơn nửa năm nay anh Nam chọn đi tàu điện đến nơi làm việc chỉ trong hơn 10 phút. Dù tiện lợi, nhưng anh Nam cho rằng, các tuyến metro vẫn cần cải thiện thêm. Cần có đầy đủ điểm gửi xe cho người dân đi từ xa đến. Giá vé cũng cần tính toán hợp lý hơn cho từng chặng để những người thu nhập thấp được hưởng lợi nhiều hơn.

"Người dân có thể đi bộ từ 1 km trở lại để đến ga tàu, còn những người đi xa hơn cần chỗ gửi xe để lên tàu. Tại nhiều điểm vẫn chưa có chỗ gửi xe nên hơi bất tiện, nếu khắc phục được thêm điều này sẽ thu hút người dân đi tàu nhiều hơn", anh Nam chia sẻ.

Lời giải cho bài toán ùn tắc

Không chỉ thu hút giới trẻ, tàu điện đang dần trở nên thân thuộc với những bậc cao niên. Ông Nguyễn Gia Cung (62 tuổi) cho biết hơn một năm nay đã sử dụng tàu điện nhiều hơn. Ông thường đưa đón cháu đi học về bằng phương tiện này, hai vợ chồng ông cũng sử dụng metro kết hợp xe buýt, đi chơi một số điểm tại Hà Nội.

ẢNH: LONG QUYỀN

"Nhà tôi có hai vợ chồng ở với nhau, các con đã lớn và ra ở riêng. Hôm nào buồn buồn, hai ông bà lại lên tàu điện đi ngắm phố phường, tâm sự. Khi xuống tàu, chúng tôi chuyển qua đi xe buýt di chuyển tới điểm đến. Do còn ít tuyến metro nên vẫn còn hạn chế điểm đến, sau này nhiều tuyến có lẽ sẽ thuận tiện hơn", ông Cung chia sẻ.

Theo ông Cung, các tuyến tàu thuận tiện nhưng còn khá ít lựa chọn điểm đến. Trước các thông tin quy hoạch thủ đô, ông Cung kỳ vọng: "Tôi mong chính quyền sớm hoàn thiện các tuyến tàu đi xa hơn, phủ khắp Hà Nội để những người già, người trẻ đều được hưởng lợi".

Lời gửi gắm của ông Gia Cung cũng chính là bài toán mà TS Nguyễn Xuân Thủy (chuyên gia giao thông, nguyên Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản GTVT) đã trăn trở suốt hàng chục năm qua.

Với gần 40 năm kinh nghiệm nghiên cứu, tâm huyết về lĩnh vực giao thông, ông Thủy cho rằng hệ thống metro chính là "yết hầu" của giao thông Hà Nội nhờ năng lực vận chuyển cực đại có thể lên tới 60.000 hành khách/giờ, gấp 10 lần xe buýt cỡ lớn. Đây là chìa khóa duy nhất để giải tỏa áp lực giờ cao điểm và xóa sổ ùn tắc.

ẢNH: LONG QUYỀN

Tuy nhiên, đứng trước mạng lưới 18 tuyến của quy hoạch 100 năm, vị chuyên gia cho rằng, Hà Nội cần cẩn trọng với việc đầu tư dàn trải. Cần nhìn thẳng vào thực tế hạ tầng tại Hà Nội và quy hoạch hợp lý về các tuyến cần thiết trước mắt và kịp tiến độ thi công để tránh gây lãng phí.

"Đường sắt đô thị sinh ra để phục vụ nội đô mật độ cao nên các tuyến ra ngoại thành như sân bay Nội Bài chỉ cần một tuyến là đủ. Nên làm tuyến nào dứt điểm tuyến đó để lập tức đưa vào khai thác, tránh lãng phí. Thành phố phát triển đến đâu, metro bám theo đến đó", TS Nguyễn Xuân Thủy phân tích.

Ông cũng đánh giá, lượng người dân tham gia di chuyển bằng metro tại Hà Nội có tăng trong các năm qua nhưng nhìn vào thực tế còn cách xa mốc hoạt động hiệu quả cực đại 60.000 hành khách/giờ. Để những thói quen văn minh của người dân hôm nay lan tỏa ra toàn xã hội, ông Thủy cho rằng, hệ thống metro tương lai phải đạt độ chính xác cao về giờ giấc, mạng lưới nhà ga đủ dày, các điểm trung chuyển phải cực kỳ thuận tiện và phục vụ người dân phải tốt hơn.

Vị chuyên gia dự báo, nếu giữ đúng kỷ cương quy hoạch và hoàn thiện các lõi TOD, giai đoạn 2030 - 2040 sẽ là bước ngoặt lớn khi tỷ lệ người dân Hà Nội chọn phương tiện công cộng chạm mốc 40%. Đó cũng là lúc thói quen đi tàu điện sẽ dần trở nên thân thuộc với những người dân thủ đô.