Mỹ - Iran vào vòng xoáy đối đầu mới

Mỹ - Iran cùng tăng sức ép

Đối đầu Mỹ - Iran bước vào vòng leo thang mới vào đầu tháng 9, khi Washington nối lại các cuộc tập kích sau nhiều tuần tương đối lắng dịu. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2.9 tuyên bố quân đội nước này đã phá hủy các hệ thống radar, tên lửa và năng lực rải thủy lôi của Iran quanh eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo có thể tiếp tục tấn công "bất cứ lúc nào". 

Theo The Wall Street Journal ngày 3.9 dẫn nguồn thạo tin, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã gia hạn hoạt động triển khai quân sự tại Trung Đông đến năm 2027. Khoảng 50.000 binh sĩ Mỹ, cùng 19 tàu chiến, các đơn vị phòng không và phi đội chiến đấu cơ sẽ tiếp tục hiện diện trong khu vực. 

Về phần mình, Iran cũng lập tức đáp trả. Quân đội Kuwait ngày 3.9 thông báo đánh chặn tên lửa và UAV từ Iran. Cùng ngày, phía Iran xác nhận nhắm vào các căn cứ Mỹ tại Kuwait, Jordan, UAE, Bahrain và Iraq, theo Iran International. Trước những diễn biến mới, LHQ cảnh báo giao tranh có thể gây "hậu quả tàn khốc" cho khu vực.

Ảnh: REUTERS

Song song sức ép quân sự, Mỹ đang siết chặt vòng vây kinh tế. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 24.8 công bố "Chiến dịch loại bỏ kinh tế", mở rộng trừng phạt thứ cấp đối với các quốc gia và thực thể tiếp tục giao dịch với Iran. Theo Axios ngày 3.9, Ngoại trưởng Marco Rubio đã yêu cầu các đại sứ quán Mỹ vận động chính phủ sở tại tham gia chiến dịch. Ở chiều ngược lại, Tehran tiếp tục nhận hỗ trợ từ Nga và Trung Quốc. 

Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết nước này đang cung cấp thiết bị và các hỗ trợ khác cho Iran, đồng thời nói hai bên đang thảo luận phát triển nhà máy điện hạt nhân quy mô nhỏ. Trung Quốc cũng phản đối các cuộc tấn công quân sự và biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào Iran.

Bà Negar Mortazavi, nghiên cứu viên tại Trung tâm chính sách quốc tế (Mỹ), nói với Al Jazeera rằng chu kỳ tấn công - phản công sẽ tiếp diễn nếu hai bên không thay đổi hướng đi. Theo bà, "sức mạnh quân sự và sự ép buộc kinh tế sẽ không thể buộc Iran đầu hàng", và một tiến trình ngoại giao thực chất vẫn là con đường cần thiết để thoát khỏi vòng xoáy trả đũa lẫn nhau.

Chuyện kiểm soát Hormuz

Về vấn đề eo biển Hormuz, Mỹ và Iran tiếp tục đưa ra những tuyên bố trái ngược về quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này. Tổng thống Trump ngày 2.9 khẳng định Mỹ đã kiểm soát eo biển và thậm chí đề xuất đổi tên thành "eo biển Trump". Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cũng cho rằng khả năng gây gián đoạn của Iran đang suy giảm khi lưu lượng tàu bè qua hành lang được Mỹ bảo vệ tăng lên.

Ngược lại, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia quốc hội Iran Ebrahim Azizi ngày 3.9 tuyên bố Hormuz "sẽ không mở cửa trở lại nếu không có sự đồng thuận của Iran". Cùng ngày, Iran cho hay đã rải thêm thủy lôi trên một số tuyến phía nam eo biển. Ông Ross Harrison thuộc Viện Trung Đông (Mỹ) nói với Al Jazeera rằng Hormuz vẫn mang lại cho Tehran lợi thế trong ngắn hạn, khi nước này tìm cách tái lập năng lực răn đe và nâng cái giá của một vòng xung đột mới. Bất ổn tại Hormuz tác động không nhỏ lên thị trường. Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế Kristalina Georgieva ngày 2.9 cảnh báo gián đoạn tại Hormuz đang làm áp lực lạm phát dai dẳng hơn, đẩy lợi suất trái phiếu và chi phí vay nợ toàn cầu tăng.