Sau 6 tháng kể từ khi Mỹ mở chiến dịch tấn công Iran với mục tiêu thay đổi Trung Đông bằng sức mạnh quân sự, giới quan sát cho rằng khu vực đã thay đổi nhưng không phải theo cách Washington kỳ vọng, trong khi tình hình tiếp tục diễn biến khó lường. Tình hình hiện nay được Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian mô tả là "không chiến tranh cũng không hòa bình", trong khi kỳ vọng vào một thỏa thuận khiến Mỹ và Iran cùng hài lòng vẫn còn xa vời.
Lá bài của các bên
Phát biểu với báo giới hôm 27.8, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh ông không vội buộc Iran quay lại đàm phán, trong khi tiếp tục lập luận rằng giới lãnh đạo Iran đang rơi vào thế bí. "Họ không trả lương cho binh sĩ. Họ đang lâm vào rắc rối lớn. Năng lực của họ rất hạn chế", AP dẫn lời ông phát biểu. Mỹ đã tiến hành chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Cuồng nộ) tấn công nhằm vào Iran trong thời gian đầu của cuộc xung đột. Giờ đây, Mỹ tuyên bố tập trung vào chiến dịch nhằm phá hủy nền kinh tế của Iran. Hiện Mỹ duy trì thế trận quân sự trong khu vực và phong tỏa các cảng biển của Iran.
Phái đoàn Qatar và Iran gặp nhau tại Tehran hôm 27.8
Ảnh: AFP
Về phía Iran, nước này luôn tuyên bố kiểm soát chặt chẽ đối với eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng vận chuyển dầu mỏ trên thế giới. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng "lá bài" này của Iran đang mất dần tính chiến lược. Tờ The Jerusalem Post ngày 28.8 dẫn lời chuyên gia Thomas O'Donnell tại tổ chức Wilson Center (Mỹ) cho rằng nguyên nhân do các lực lượng thân Iran trong khu vực đã suy yếu sau nhiều năm xung đột với Israel, còn tham vọng hạt nhân Tehran bị trì hoãn sau cuộc chiến kéo dài 12 ngày vào tháng 6 năm ngoái. Trong khi đó, thị trường thế giới đã thích nghi dần với việc eo biển Hormuz bị nghẽn và có biện pháp đối phó. Tuy nhiên, tình hình bất ổn trong khu vực và khả năng Iran tấn công các cơ sở Mỹ trong khu vực cũng là một "lá bài" khác mà Tehran có thể vận dụng.
Qatar làm trung gian ngoại giao Mỹ - Iran giữa thảo luận tạo hành lang qua eo biển Hormuz
Nỗ lực ngoại giao
Trong nỗ lực giải quyết thế bế tắc giữa Mỹ và Iran, Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani ngày 27.8 đến Tehran gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi. Theo Reuters dẫn thông báo từ Bộ Ngoại giao Qatar, hai bên đã thảo luận về "hành lang vận tải chung tạm thời" giữa Iran và Oman đi qua eo biển Hormuz. Hai bên đã bàn về những nỗ lực nhằm "hạ nhiệt căng thẳng và tạo điều kiện cho đối thoại". Cuộc gặp cũng đề cập các nỗ lực rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, nằm trong khuôn khổ đề xuất của Iran và Oman. Thủ tướng Qatar kêu gọi các bên quay lại ngoại giao nhằm giải quyết xung đột.
Tàu thuyền tại khu vực eo biển Hormuz nhìn từ bán đảo Musandam của Oman hôm 28.8.
Ảnh: Reuters
Trong khi đó, truyền thông Iran dẫn lời Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Mohsen Rezaei nói rằng Mỹ phải thực hiện các bước để đáp ứng những điều kiện của Iran trước khi Tehran tiến hành mở lại eo biển Hormuz. Các điều kiện này bao gồm việc chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng của Iran, chấm dứt cuộc chiến trong khu vực, bồi thường thiệt hại và dỡ bỏ các biện pháp cấm vận. Theo ông Rezaei, Iran đã nhất trí với Oman về một hành lang vận tải đi qua eo biển Hormuz, với các đoạn lộ trình nằm trong vùng biển của cả Oman và Iran. Các tàu thuyền sẽ sử dụng một luồng trung tâm được chỉ định nếu Mỹ đáp ứng các điều kiện của Iran.
Về phía Mỹ, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 27.8 cho biết hiện không có cuộc đàm phán nào đang diễn ra giữa Mỹ và Iran. Bà cho biết Mỹ đang tập trung gây sức ép kinh tế lên Iran, trong khi Tổng thống Trump vẫn để ngỏ mọi phương án.
Quân Mỹ ở châu Âu cũng thiếu tên lửa Patriot vì cuộc chiến Iran?
Thế trận của Mỹ ở châu Âu bị ảnh hưởng ?
Hãng AP ngày 28.8 dẫn lời một quan chức quốc phòng Mỹ ở châu Âu tiết lộ lực lượng Mỹ ở châu lục này đang thiếu tên lửa đánh chặn Patriot với khả năng đối phó tên lửa đạn đạo tốc độ cao của Nga. Theo đó, tại châu Âu, quân đội Mỹ chắc chắn không đủ tên lửa Patriot đối phó bất kỳ đợt tấn công kéo dài bằng tên lửa đạn đạo nào. Tình trạng này phản ánh hệ lụy từ quyết định của Tổng thống Trump khi phát động chiến dịch quân sự chống Iran. Trong khi đó, phát ngôn viên NATO Martin O'Donnell bác bỏ thông tin lực lượng Mỹ thiếu nghiêm trọng tên lửa Patriot ở châu Âu, đồng thời khẳng định NATO vẫn có khả năng đánh chặn và đủ đạn dược phòng không phục vụ cho cả mục tiêu phòng thủ lẫn tiếp tục viện trợ cho Ukraine.
Trong một diễn biến khác, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby kêu gọi NATO phải thích ứng, trong bối cảnh Mỹ đang rà soát lại lực lượng tại châu Âu, theo Reuters. Phát biểu trước đại sứ các nước NATO tại trụ sở liên minh ở Bỉ hôm 27.8, ông Colby nhấn mạnh Mỹ không chỉ rà soát lại các căn cứ mà là thế trận chiến lược rộng lớn hơn, đồng thời sẽ "khuyến khích, tạo điều kiện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang một hệ thống phòng thủ quy ước bền vững và mạnh mẽ hơn cho châu Âu, do chính châu Âu dẫn đầu".
Bình luận (0)