'Nghề lạ' mưu sinh ở Đà Nẵng: Nhặt hải sản dạt bán cho người nuôi tôm hùm

Quang Viên- quangvientn@gmail.com

21/10/2026 05:39 GMT+7

Các loại hải sản dạng hàng dạt, được những người phụ nữ ở vùng biển Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng, cần mẫn lựa để bán cho người nuôi tôm hùm. Đó là nghề ít người biết.

Khi trời chưa sáng rõ, bãi biển Tam Xuân đã rộn ràng tàu thuyền vừa cập bờ. Cảnh thương lái mua bán hải sản tươi ngon náo nhiệt cả vùng biển. Bên cạnh đó, có những người phụ nữ âm thầm ngồi trên nền cát ướt, thoăn thoắt lựa cá tạp, tôm nhỏ, ghẹ, nhuyễn thể… ươn.

Giá trị thấp, nhưng đó là thức ăn cho tôm hùm nuôi. Nghề này giúp họ có thêm vài trăm ngàn đồng/ngày để mưu sinh qua ngày.

Lựa từng loại hải sản dạt, kiếm từng đồng

5 giờ sáng, tôi có mặt tại bãi biển xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng. Những chiếc tàu làm nghề giã cào và mành (một ngư cụ - PV) lần lượt cập bờ sau chuyến đánh bắt. Những mẻ hải sản được chuyển xuống bờ, nhanh chóng phân thành nhiều nhóm. Phần lớn hải sản tươi ngon được thương lái (người địa phương quen gọi là "rổi") tranh nhau mua để bán cho người sử dụng.

Trong khi đó, có một "thị phần" im ắng hơn vẫn âm thầm diễn ra: hải sản làm thức ăn cho tôm hùm. Đó là những loại chất lượng kém, nhưng vẫn có đầu ra vì người nuôi tôm hùm cần đến.

Ngay trên nền cát ẩm, những đống hải sản "tả pín lù" dành cho tôm hùm nuôi được đổ xuống. Các bà, các chị nhanh tay ngồi lựa. Họ nhận diện từng loại hải sản, tách riêng những thứ có thể bán được giá hơn, đồng thời lựa nhanh trước khi hàng xuống chất lượng. Giữa các loại hải sản như vậy, những đôi tay đeo găng cao su thoăn thoắt đảo, gạt, nhặt, phân loại gần như không ngừng nghỉ.

Thỉnh thoảng, một con cá, con tôm hay con ghẹ còn chất lượng làm thực phẩm cho người được phát hiện, được để riêng ra. Nhưng số lượng ấy không nhiều. Phần lớn mẻ hàng được phân loại để chuyển đến các đầu mối thu mua thức ăn cho tôm hùm nuôi ở tận vùng biển Đắk Lắk.

Bà Trần Thị Oanh, 50 tuổi, ở thôn Hà Lộc, xã Tam Xuân, là người đứng ra thu mua loại hải sản này. Chị cho biết các tàu giã cào thường bán hải sản "tập tàng" như vậy với giá khoảng 10.000 đồng/kg. Sau khi mua, chị thuê người phân loại rồi bán lại cho thương lái thu gom, đưa đến các vùng nuôi tôm hùm ở Đắk Lắk.

"Các tàu bán cả mớ như vậy, mình mua về rồi phân loại ra bán lại, hưởng chênh lệch chút xíu thôi chứ không nhiều. Chủ yếu lời là nhờ số lượng", bà Oanh chia sẻ.

Mua vào, phân loại nhanh, bán lại kịp thời và hạn chế hao hụt là những yếu tố quyết định phần thu nhập của người thu mua loại hải sản dạt này.

Phía sau bà Oanh là những lao động làm thuê, phần lớn cũng là phụ nữ địa phương. Công việc của họ nối liền khâu khai thác với đầu ra của thị trường thức ăn nuôi tôm hùm.

Bà Trương Thị Ký, 58 tuổi, cũng ở thôn Hà Lộc, đã gắn bó với công việc này nhiều năm. Bà nhớ những thời điểm tàu giã cào trúng nhiều, lượng hải sản dồi dào, một buổi làm có thể kiếm 250.000 - 300.000 đồng. Nhưng hiện đã vào cuối mùa, sản lượng đánh bắt giảm, thu nhập cũng theo đó đi xuống.

"Cuối mùa, tàu đánh bắt được ít hơn nên một buổi làm chỉ kiếm khoảng 100.000 - 200.000 đồng", bà Ký cho biết.

Với những người sống dựa vào nghề này, khoản tiền ấy cũng tạm chi tiêu dè sẻn cho gia đình. Nhưng thu nhập không cố định, bởi họ phụ thuộc hoàn toàn vào lượng hàng tàu đưa về. Hôm biển thuận, tàu trúng mẻ lớn, mọi người có việc làm liên tục. Hôm sản lượng ít, dù có mặt từ sớm, họ cũng khó kiếm được khoản tiền như mong muốn.

Nghề nhọc nhằn, sống theo từng chuyến tàu

Trời càng sáng, bãi biển càng sôi động lên bởi nhịp làm việc khẩn trương. Người làm nghề này gần như không có nhiều thời gian nghỉ tay. Hàng vừa lên bờ phải được xử lý nhanh, bởi thời tiết nóng và đặc tính dễ hư hỏng của hải sản có thể ảnh hưởng đến chất lượng, giá bán.

Những người phụ nữ ngồi hàng giờ, tay liên tục tiếp xúc với hải sản phần lớn đã ươn. Mùi tanh nồng của chúng khiến người nào cũng phải che mặt mũi kín mít. Công việc rất thủ công, cần sự nhanh nhẹn, chịu khó và đôi mắt tinh tường để phân loại.

Bà Nguyễn Thị Hoa, 60 tuổi, ở cùng thôn với bà Ký, cho biết mình làm thuê ăn tiền công theo sản lượng.

"Chủ mua lại hàng của tàu giã cào, còn tui làm công nhân, ăn theo đầu tấn, mỗi buổi làm thu nhập khoảng 150.000 đồng", bà Hoa kể.

Cách tính công theo sản lượng, nên hàng càng nhiều, công việc càng dồn dập, đó là cơ hội để kiếm thêm tiền. Ngược lại, những hôm tàu về ít hải sản dạt, thu nhập người làm thuê cũng bèo bọt.

Bà Nguyễn Thị Nữ, 52 tuổi, cũng là lao động địa phương, cho biết: "Tui không biết làm chi nên làm cái nghề ni để kiếm thêm chút tiền mua gạo". Với nhiều phụ nữ ở thôn Hà Lộc, đây cũng là công việc "phụ chồng nuôi con".

Mặc dù thu nhập không nhiều, nhưng nhìn những người phụ nữ cần mẫn ngồi nhặt hải sản dạt này khi mặt trời lên cao, tôi hiểu vì sao họ bám lấy công việc. Bởi nếu ai đã đến vùng biển ngang ở đây, đều có thể cảm nhận người dân còn vô cùng khó khăn.

Nhặt hải sản dạt bán nuôi tôm hùm là một nghề vất vả, ít được chú ý, nhưng là mắt xích riêng trong chuỗi sinh kế ven biển. Khi những mẻ hàng cuối cùng được thu dọn, bãi biển dần trở lại vẻ yên ả.

Và sáng hôm sau, những người phụ nữ này lại ra bãi biển từ tinh mơ, cúi mình bên những đống hải sản phế phẩm tanh nồng, chăm chỉ nhặt, chăm chỉ phân loại.

Nghề lựa hải sản làm thức ăn cho tôm hùm là một mắt xích ít được chú ý trong chuỗi sinh kế ven biển. Từ những mẻ lưới giã cào, các loại cá nhỏ, tôm, ghẹ, nhuyễn thể có giá trị thương phẩm thấp được phân loại, thu gom rồi vận chuyển đến vùng nuôi tôm hùm.

Công việc tạo thêm thu nhập cho lao động địa phương, nhất là phụ nữ trung niên, nhưng phụ thuộc vào sản lượng đánh bắt, mùa biển và nhu cầu thu mua. Đằng sau những loại hải sản tưởng chừng vụn vặt là sự cần mẫn của những người phụ nữ chăm chỉ mưu sinh mỗi ngày.

Ông Nguyễn Xuân Luận, Phó chủ tịch HĐND xã Tam Xuân