Nghiên cứu: Nguy cơ đột quỵ ‘đạt đỉnh’ trong 3 tháng đầu sau chẩn đoán ung thư

Tiến sĩ Carmit Libruder, nhà dịch tễ học tại Trường Y tế công cộng, Đại học Haifa và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Israel, cho biết kết quả nghiên cứu cho thấy giai đoạn sớm sau chẩn đoán ung thư là thời điểm cần đặc biệt lưu ý đến nguy cơ mạch máu não.

Nguy cơ đột quỵ tăng mạnh ngay sau chẩn đoán

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cancer, sử dụng dữ liệu từ các cơ quan đăng ký ung thư và đột quỵ quốc gia của Israel. Các nhà nghiên cứu theo dõi 182.221 người từ 40 tuổi trở lên được chẩn đoán mắc ung thư xâm lấn lần đầu trong giai đoạn 2014 - 2021.

ẢNH MINH HỌA: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Độ tuổi trung bình của người tham gia là 67,1 tuổi và 52% là phụ nữ. Trong vòng một năm sau chẩn đoán ung thư, có 1.125 trường hợp xuất hiện đột quỵ thiếu máu cục bộ lần đầu.

Kết quả cho thấy nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ trong năm đầu cao gấp 1,8 lần so với mức dự kiến ở dân số chung. Đáng chú ý, nguy cơ đạt đỉnh trong 3 tháng đầu, cao gấp 2,5 lần.

Sau đó, nguy cơ giảm nhưng vẫn cao hơn mức của dân số chung: 1,6 lần trong giai đoạn 3 - 6 tháng và 1,5 lần trong 6 - 12 tháng sau chẩn đoán.

Ung thư tuyến tụy, phổi có nguy cơ cao hơn

Mức độ liên quan khác nhau đáng kể giữa các loại ung thư.

Người mắc ung thư tuyến tụy có nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ cao gấp 5,9 lần, trong khi ở người mắc ung thư phổi là 3,9 lần so với dân số chung. Ung thư thực quản và túi mật cũng ghi nhận mức tăng đáng chú ý, lần lượt khoảng 4,1 và 3,6 lần, dù số ca đột quỵ ở các nhóm này tương đối ít.

Tiến sĩ - bác sĩ Maarten Lansberg, giáo sư thần kinh học tại Mỹ, người không tham gia nghiên cứu, nhận định kết quả phù hợp với những bằng chứng trước đây về mối liên quan giữa ung thư và nguy cơ hình thành cục máu đông.

Một số loại ung thư có thể liên quan đến tình trạng tăng đông, trong đó các yếu tố từ chính khối u, tình trạng viêm và những thay đổi trong hệ thống đông máu có thể góp phần làm tăng nguy cơ huyết khối.

Tuy nhiên, nghiên cứu này không thể xác định riêng mức độ ảnh hưởng của bản thân ung thư, phương pháp điều trị hay các yếu tố nguy cơ tim mạch có từ trước. Đây cũng là nghiên cứu quan sát dựa trên dữ liệu đăng ký, nên không thể khẳng định ung thư trực tiếp gây ra đột quỵ.

Ung thư càng tiến triển, nguy cơ càng cao

Phân tích theo giai đoạn bệnh cũng cho thấy một xu hướng đáng chú ý. Ở người mắc ung thư khu trú, nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ cao khoảng 1,2 lần so với dân số chung; trong khi ở ung thư đã di căn, mức này tăng lên 2,8 lần.

Theo các tác giả, mối liên quan này có thể phản ánh sự khác biệt về mức độ tiến triển của bệnh. Tuy nhiên, gần 48% người trong nghiên cứu không có thông tin về giai đoạn ung thư, vì vậy kết quả phân tích theo giai đoạn cần được diễn giải thận trọng.

Đáng chú ý, nghiên cứu không ghi nhận nguy cơ đột quỵ tăng có ý nghĩa thống kê ở ung thư tuyến tiền liệt; với ung thư vú, mức tăng khoảng 1,2 lần nhưng không đạt ý nghĩa thống kê.

Đồ họa: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Người bệnh ung thư cần nhớ dấu hiệu đột quỵ

Người bệnh ung thư, đặc biệt trong những tháng đầu sau chẩn đoán, nên trao đổi với bác sĩ về các yếu tố nguy cơ mạch máu và cần biết cách nhận diện dấu hiệu đột quỵ.

Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA) sử dụng quy tắc B.E. FAST để ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo:

• B - Balance: Đột ngột mất thăng bằng, khó phối hợp động tác hoặc khó đi lại. 
• E - Eyes: Đột ngột thay đổi thị lực, nhìn mờ hoặc nhìn đôi. 
• F - Face: Một bên mặt xệ hoặc tê. 
• A - Arm: Một bên tay yếu hoặc tê, có thể bị rơi xuống khi giơ cả hai tay. 
• S - Speech: Nói khó, nói đớ hoặc khó hiểu lời nói. 
• T - Time: Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu trên.

Đột quỵ là cấp cứu y khoa. Ngay cả khi triệu chứng biến mất sau vài phút, người bệnh vẫn cần được đánh giá khẩn cấp.