Người Nhật mách sinh viên Việt cách để học giỏi tiếng Nhật

Khắc phục khó khăn với ngữ pháp và chữ Hán tiếng Nhật

Anh Kamimura Shinji, tình nguyện viên giáo dục tiếng Nhật tại khoa Tiếng Nhật, Trường ĐH Ngoại ngữ, ĐH Quốc gia Hà Nội, cho biết: "Qua thời gian làm việc tại Việt Nam, các tình nguyện viên nhận thấy sinh viên Việt Nam gặp khó khăn với ngữ pháp và chữ Hán tiếng Nhật, và việc thiếu cơ hội thực hành sử dụng tiếng Nhật khiến việc nâng cao kỹ năng giao tiếp trở nên khó khăn. Hơn nữa, tôi nghĩ rằng việc duy trì thói quen học tập và động lực cần thiết để tiếp tục học tiếng Nhật lâu dài cũng là một thách thức".

ẢNH: JICA

Anh Kamimura Shinji, người phụ trách các lớp hội thoại, lớp viết văn, luyện nói, hỗ trợ nghiên cứu, chấm bài kiểm tra..., cho hay, một điểm tích cực của anh, nhìn từ góc nhìn của 1 người Nhật, là "sinh viên có vẻ học rất thoải mái, thong thả, nhưng khi quan sát họ chuẩn bị cho kỳ thi, giải quyết các vấn đề và thuyết trình, nghiên cứu, tôi rất kinh ngạc về năng lực tập trung tuyệt vời của các bạn".

"Một xu hướng rất tích cực là sinh viên có thể học tập một cách thoải mái và thú vị, và việc học đã trở thành một phần trong thói quen hàng ngày của họ (họ có thể học trong 10 phút, và họ có thể học như một trò chơi hoặc để giải trí). Tuy nhiên, các bạn luôn phải cẩn thận với nguy cơ cho rằng như thế là đã học đủ rồi", anh Kamimura Shinji chia sẻ với phóng viên Báo Thanh Niên.

Khắc phục phát âm được chữ 'ya' hoặc 'za'

Tình nguyện viên giáo dục tiếng Nhật Kameyama Tai, đang dạy sinh viên năm thứ 2 và năm thứ 3 các môn hội thoại và viết văn tại Trường ĐH Đà Lạt (Lâm Đồng), cho biết ngoài các tiết học, thỉnh thoảng chị còn tổ chức các sự kiện trải nghiệm văn hóa Nhật Bản. Chị nhận thấy ở tiếng Việt, trật tự câu là chủ ngữ - vị ngữ - tân ngữ. Ở tiếng Nhật, trật tự câu là chủ ngữ - tân ngữ - vị ngữ.

"Ngữ pháp khác nhau, nên rất nhiều học sinh tốn nhiều thời gian để làm quen. Ví dụ, khi muốn nói "trường học của tôi" thì nhiều bạn lại nói là "tôi của trường học". Điều này sẽ dẫn đến hiểu lầm nên tôi nghĩ sinh viên cần ý thức được sự khác biệt trong ngữ pháp giữa tiếng Việt và tiếng Nhật, và cố gắng suy nghĩ bằng tiếng Nhật càng nhiều càng tốt khi nói tiếng Nhật", nữ tình nguyện viên cho biết.

ẢNH: NVCC

Bên cạnh đó, theo chị Kameyama Tai - người cũng tổ chức các lớp ôn thi tiếng Nhật trước kỳ thi năng lực tiếng Nhật, hoặc hướng dẫn cho các bạn sinh viên muốn phỏng vấn để đi làm ở các công ty Nhật Bản, cho hay sinh viên Việt Nam cũng gặp khó khăn khi học chữ Hán. Có rất nhiều cách học chữ Hán như học chăm chỉ mỗi ngày, hoặc dùng từ Hán - Việt để ghi nhớ.

"Ngoài ra, có thể do phương ngữ, nên có nhiều bạn sinh viên không phát âm được chữ "ya" hoặc "za". Thông thường, người Nhật vẫn có thể hiểu được khi chữ "tsu" bị phát âm sai thành chữ "chyu" hoặc "su". Nhưng nếu nói nhầm chữ "ya" thành "za" thì người Nhật sẽ không hiểu các sinh viên đang nói gì. Chữ "ya" bị phát âm thành "za" có thể do lưỡi quá gần vòm miệng. Để thành thạo kỹ năng phát âm này, tôi nghĩ sinh viên cần luyện tập chăm chỉ các cơ trong miệng", nữ tình nguyện viên khuyên.

Đồng thời, chị đưa ra kinh nghiệm, tiếng Việt có nhiều từ Hán Việt, và mặc dù cách phát âm hơi khác so với tiếng Nhật, nhưng khá gần với chữ Hán trong tiếng Nhật. Một số từ gần như giống hệt nhau. "Nếu bạn nhớ được âm này tương ứng với chữ Hán này và cách đọc này, thì sẽ dễ hiểu", chị Kameyama Tai nói.

ẢNH: JICA

Hình dung cụ thể về trải nghiệm du học để có thêm động lực học tiếng Nhật

Chị Kameyama Tai khuyên sinh viên Việt Nam có thể tham khảo trang web của Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản (JF) cung cấp nhiều tài liệu học tập tiếng Nhật miễn phí. Đối với những ai quan tâm đến việc sinh sống tại Nhật Bản, chị khuyên dùng "Irodori". Ở đó cũng cung cấp nội dung giới thiệu về văn hóa Nhật Bản.

Chị cũng cho rằng khi học tiếng Nhật, hoặc bất kỳ ngôn ngữ nào khác, điều quan trọng là phải nỗ lực đều đặn mỗi ngày và duy trì động lực.

"Việc hình dung cụ thể về trải nghiệm du học của bạn - quyết định trường đại học nào bạn muốn theo học, nghiên cứu khu vực bạn muốn đến thăm, quyết định thời điểm đi - có thể làm tăng động lực học tiếng Nhật của bạn. Mặc dù Nhật Bản và Việt Nam có nhiều điểm tương đồng về văn hóa, nhưng cũng có nhiều điểm khác biệt đáng ngạc nhiên và thú vị. Ban đầu bạn có thể bối rối bởi sự khác biệt trong cách xử lý rác thải, cách cư xử ở nơi công cộng và cách chuyển tàu ở các thành phố lớn. Tuy nhiên, tôi hy vọng bạn sẽ thích thú với những khác biệt văn hóa này", nữ tình nguyện viên nói thêm.

Nên làm gì để sẵn sàng cho quá trình du học Nhật Bản tốt nhất?

Anh Kamimura Shinji khuyên các bạn sinh viên nên làm quen với việc sử dụng tiếng Nhật hàng ngày, hiểu biết về các quy tắc ứng xử và văn hóa cơ bản của Nhật Bản, "đồng thời rèn luyện tính kỷ luật để tuân thủ đúng giờ và các quy định nhằm thích nghi với cuộc sống sinh viên tại Nhật Bản".

Trong khi đó, chị Kameyama Tai lưu ý: "Nếu bạn đang du học tại một trường đại học hoặc tổ chức khác, hãy đảm bảo cân bằng giữa việc học, giải trí và làm thêm. Học tập rất quan trọng, nhưng sẽ lãng phí nếu bạn chỉ học mà không có thời gian đi chơi với bạn bè. Làm việc bán thời gian có thể là một trải nghiệm quý giá, giúp bạn tìm hiểu về môi trường làm việc ở Nhật Bản. Nhưng nếu bạn chỉ làm việc mà không học tập thì việc học sẽ chẳng có ý nghĩa gì".

ẢNH: JICA

Các tình nguyện viên trong lĩnh vực giáo dục tiếng Nhật đến Việt Nam theo Chương trình phái cử tình nguyện viên Nhật Bản (JOCV). Tình nguyện viên Hợp tác Hải ngoại Nhật Bản (JOCV) lần đầu được phái cử tới Việt Nam năm 1995.

"Năm 2025 là năm kỷ niệm 30 năm Chương trình hoạt động tại Việt Nam. Trong ba thập kỷ qua, hơn 770 tình nguyện viên Nhật Bản đã được cử đến Việt Nam trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, y tế, phát triển cộng đồng, hoạt động thanh thiếu niên… tại các tỉnh và thành phố trên khắp cả nước. Họ chính là những người ở tuyến đầu trong việc thúc đẩy sự kết nối trực tiếp giữa con người với con người - một phương châm quan trọng trong hợp tác của JICA", ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản JICA, cho biết tại lễ hội Việt - Nhật 2026 vừa diễn ra tại Công viên 23/9, TP.HCM hôm 7 và 8.3 vừa qua. 

JICA cho biết thêm hiện có hơn 600.000 lao động Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của nước sở tại.

Tổ chức Hỗ trợ sinh viên Nhật Bản (JASSO), trực thuộc Bộ Giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ Nhật Bản, hồi tháng 5.2024 công bố thống kê về số du học sinh ở nước này tính đến đầu tháng 5.2023 có 36.339 người là du học sinh Việt Nam.

Tại Việt Nam, Trường ĐH Việt - Nhật được thành lập vào năm 2016 như một biểu tượng của tình hữu nghị giữa Việt Nam và Nhật Bản. Hiện, trường đại học này có hơn 1.700 sinh viên đang theo học ở cả bậc đại học, thạc sĩ và tiến sĩ.