Người trẻ phố thị giữ hồn đại ngàn: Tinh thần Cơ Tu-Gether trong 'ngôi nhà số'

Từ "Cơ Tu" đến "together"

Tôi dừng khá lâu trước 3 dòng chữ hiện lên ngay đầu trang Cơ Tu-Gether (cotugether.io.vn): "Cùng ngồi tỉ tê - cùng nhau dạo bản - cùng mang chuyện về". Chỉ vài từ ngắn gọn nhưng đủ kéo tâm thức tôi trở lại những bản làng Cơ Tu mình từng đi qua. Đó là mái gươl giữa làng, tiếng cồng chiêng trong đêm hội, những con đường men theo triền núi dẫn vào những bản làng tít tắp ở vùng cao Đà Nẵng. Với người từng đặt chân đến, hình ảnh trên màn hình như đánh thức những trải nghiệm đã từng đi qua. Còn với người chưa một lần biết đến văn hóa Cơ Tu, hành trình ấy lại giống một lời mời đầy khơi gợi, để dẫn họ bước vào câu chuyện của núi rừng, bản làng...

ẢNH: NVCC

Cứ mỗi lần cuộn chuột máy tính, tôi có cảm giác mình đang theo chân một người bạn bản địa dạo qua từng lát cắt của đời sống. Hết một mục, lại muốn bấm sang mục khác; hết một câu chuyện, lại tò mò về câu chuyện tiếp theo. Đó chính xác là cảm giác được khám phá một vùng văn hóa, bằng chính nhịp điệu của người trẻ. Đó cũng chính là điều 5 thành viên nhóm Zỏi Zang, nguyên sinh viên ngành truyền thông đa phương tiện, Trường ĐH FPT Đà Nẵng, mong muốn khi tạo nên Cơ Tu-Gether.

Nguyễn Thị Phương Na, trưởng nhóm, kể rằng tất cả bắt đầu từ một chuyến học ngoại khóa tại Bảo tàng Đà Nẵng. Điều khiến cả nhóm bất ngờ là dù học tập, sinh sống ở Đà Nẵng nhiều năm nhưng họ gần như không biết thành phố mình có cộng đồng Cơ Tu đang gìn giữ kho tàng văn hóa đặc sắc.

ẢNH: NVCC

"Chúng tôi vừa tò mò, vừa ấn tượng, từ đó nghĩ rằng phải làm một điều gì đó để nhiều bạn trẻ ở Đà Nẵng cũng biết đến và tự hào về nét văn hóa đang hiện diện rất gần với mình", Phương Na chia sẻ. "Tên gọi Cơ Tu-Gether cũng ra đời từ suy nghĩ ấy. Chơi chữ giữa "Cơ Tu" và "Together", nhóm muốn gửi gắm một thông điệp rất trẻ: văn hóa chỉ thật sự sống khi có thêm nhiều người cùng bước vào câu chuyện", Phương Na nói thêm.

ẢNH: NVCC

Để câu chuyện ấy được kể đúng tinh thần văn hóa Cơ Tu, nhóm lựa chọn cách làm bài bản ngay từ đầu. Các thành viên nhiều lần điền dã ở thôn Tà Lang - Giàn Bí (nơi cộng đồng người Cơ Tu sinh sống) để gặp "bảo tàng sống" - nghệ nhân A Lăng Mỹ, anh A Lăng Như, chị Đinh Thị Thu Thanh… cùng nhiều người Cơ Tu để nghe, kiểm chứng rồi mới bắt đầu "kể lại". "Điều chúng tôi làm không phải là làm mới văn hóa Cơ Tu, mà là tìm một cách kể mới để người trẻ muốn lắng nghe", Phương Na nói.

ẢNH: NVCC

Đón đợi người kế tục...

Sau lễ bảo vệ đồ án tốt nghiệp, Nguyễn Thị Phương Na, Trần Nguyễn Quang Vinh, Nguyễn Ngọc Mai Chi, Trần Bảo Trúc và Lê Thị Thanh Trung mỗi người bước vào một công việc mới. Năm người trẻ không còn cùng nhau thực hiện từng chuyến đi, từng buổi khảo sát như trước. Nhưng Cơ Tu-Gether thì không vì thế mà khép lại. Ngay từ khi bắt tay thực hiện dự án, nhóm đã không nghĩ Cơ Tu-Gether chỉ là một đồ án rồi dừng lại sau ngày tốt nghiệp. Thay vì giữ dự án cho riêng mình, cả nhóm dành nhiều thời gian xây dựng một landing page như một "ngôi nhà số", nơi lưu giữ toàn bộ tư liệu, bản đồ trải nghiệm, câu chuyện và những sản phẩm truyền thông về văn hóa Cơ Tu.

ẢNH: NVCC

"Chúng tôi hy vọng đây sẽ là nguồn tham khảo hữu ích cho những bạn trẻ yêu văn hóa, các nhóm sinh viên hoặc bất kỳ ai muốn tìm hiểu về đồng bào Cơ Tu trong tương lai", thành viên Lê Thị Thanh Trung chia sẻ. Điều khiến nhóm vui hơn cả là ngay sau khi dự án kết thúc, đã có sinh viên Trường ĐH FPT Đà Nẵng và Trường ĐH Sư phạm Đà Nẵng chủ động nhắn tin tìm hiểu về Cơ Tu-Gether và bày tỏ mong muốn tiếp tục thực hiện những hoạt động lan tỏa văn hóa. "Điều đó khiến chúng tôi tin rằng những giá trị của dự án vẫn đang được tiếp nối theo một cách rất tự nhiên nhất…", Thanh Trung tươi cười.

ẢNH: NVCC

Các thành viên nhóm cho biết không đặt mục tiêu phải tiếp tục duy trì Cơ Tu-Gether bằng chính 5 thành viên. Trong tương lai, Cơ Tu-Gether có thể sẽ không còn được vận hành bởi chính nhóm Zỏi Zang. Nhưng nếu tinh thần "Together" vẫn được các bạn trẻ tiếp tục gìn giữ, phát triển và lan tỏa thì với nhóm, đó đã là sự tiếp nối ý nghĩa nhất của dự án. Mong muốn ấy cũng gặp được sự đồng điệu từ chính cộng đồng Cơ Tu. Nghệ nhân A Lăng Mỹ, người trực tiếp đồng hành cùng dự án, cho biết ông rất vui khi có cơ hội trình diễn và hướng dẫn nghề truyền thống cho các bạn trẻ, bởi đó cũng là cách để nghề đan lát của người Cơ Tu được lan tỏa đến cộng đồng.

ẢNH: NVCC

Nhìn lại hành trình ấy, trưởng nhóm Nguyễn Thị Phương Na nhớ nhất quãng thời gian hơn 3 tháng trước ngày bảo vệ tốt nghiệp. Chừng ấy thời gian, 5 sinh viên vừa hoàn thành chương trình học, vừa rong ruổi đến Tà Lang - Giàn Bí khảo sát thực địa, gặp gỡ nghệ nhân và đồng bào Cơ Tu, xây dựng "ngôi nhà số" Cơ Tu-Gether, sản xuất các sản phẩm truyền thông, tổ chức sự kiện "Cùng nhau dạo bản" và đưa dự án trở thành hoạt động đồng hành của Ngày hội Văn hóa di sản Đà Nẵng 2025.

ẢNH: NVCC

"Nếu có thêm thời gian, nguồn lực và những người đồng hành, chúng tôi mong Cơ Tu-Gether sẽ phát triển theo hướng bền vững hơn, có thêm nhiều hoạt động trải nghiệm, nhiều sản phẩm truyền thông số và kết nối với nhiều trường học, tổ chức, cộng đồng để ngày càng có nhiều bạn trẻ biết đến văn hóa Cơ Tu", Phương Na cho hay.

ẢNH: NVCC

Với nhóm Zỏi Zang, tinh thần của Cơ Tu-Gether chưa bao giờ khép lại ở 5 thành viên hay một dự án. Đó là một hành trình mở, để bất cứ người trẻ nào yêu văn hóa cũng có thể bước vào, tiếp nối và đồng hành với những điều nhóm còn ấp ủ. Bởi cả nhóm tin rằng bảo tồn văn hóa sẽ bền vững nhất khi cộng đồng là trung tâm, còn truyền thông là phương tiện để kết nối và lan tỏa đến nhiều người hơn.