Cha mẹ tôi mất không để lại di chúc, tài sản để lại là căn nhà rộng 100 m² trên thửa đất 1.000 m². Gia đình có 3 người con, tôi là con gái út, đã lấy chồng nhưng hoàn cảnh khó khăn, chưa có nhà riêng.
Tôi muốn bán nhà đất để chia đều cho 3 anh em. Tuy nhiên, hai anh trai không đồng ý, yêu cầu giữ lại căn nhà làm nơi thờ cúng. Phần đất còn lại, ai chưa có chỗ ở thì có thể về xây nhà nhưng không được bán.
Hiện hai anh yêu cầu tôi cùng ra UBND xã ký tên đồng ý dành toàn bộ nhà đất làm nơi thờ cúng.
Tôi muốn hỏi, pháp luật quy định thế nào về nhà đất dùng vào việc thờ cúng? Nếu ký tên, tôi có mất quyền thừa kế không? Sau này, các đồng thừa kế có được bán nhà đất hoặc thay đổi thỏa thuận để phân chia di sản?
Bạn đọc Thanh Hoa
Luật sư tư vấn
Nhà đất làm nơi thờ cúng có được chia thừa kế?
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty luật HPL và cộng sự, tư vấn, theo điều 645 bộ luật Dân sự 2015, trường hợp người lập di chúc để lại một phần di sản dùng vào việc thờ cúng thì phần di sản này không được chia thừa kế, mà được giao cho người được chỉ định trong di chúc quản lý để thực hiện việc thờ cúng.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty luật HPL và cộng sự
ẢNH: NVCC
Tuy nhiên, trường hợp cha mẹ mất không để lại di chúc thì không thể mặc nhiên xem toàn bộ nhà đất là di sản dùng vào việc thờ cúng. Nếu 3 người con muốn giữ lại nhà đất để thờ cúng thì phải được tất cả những người có quyền hưởng di sản tự nguyện thỏa thuận.
Theo luật sư Huyền, việc sử dụng nhà đất làm nơi thờ cúng không đồng nghĩa với việc tài sản bị cấm chuyển nhượng vĩnh viễn.
Trường hợp nhà đất vẫn thuộc sở hữu chung của những người thừa kế, việc định đoạt toàn bộ tài sản phải tuân thủ điều 218 bộ luật Dân sự 2015. Người được giao quản lý để thờ cúng không đương nhiên có quyền tự ý bán, chuyển nhượng hoặc sử dụng tài sản như tài sản riêng.
Nếu các đồng thừa kế đã thỏa thuận dành toàn bộ nhà đất làm nơi thờ cúng, việc xử lý tài sản phải tuân theo nội dung đã thống nhất. Sau này, các bên có thể thỏa thuận thay đổi mục đích sử dụng, phân chia hoặc chuyển nhượng theo quy định pháp luật.
Ký tên đồng ý làm nơi thờ cúng có mất quyền thừa kế?
Theo luật sư Huyền, hậu quả pháp lý phụ thuộc vào nội dung văn bản mà người thừa kế ký tên.
Nếu văn bản chỉ ghi nhận việc thống nhất sử dụng căn nhà làm nơi thờ cúng, đồng thời bảo lưu quyền hưởng di sản của từng người thì người ký không đương nhiên mất quyền thừa kế.
Ngược lại, nếu văn bản có nội dung từ chối nhận di sản, chuyển giao phần quyền thừa kế cho người khác, hoặc thỏa thuận phân chia toàn bộ nhà đất mà không bảo lưu quyền lợi thì người ký có nguy cơ mất quyền yêu cầu nhận phần di sản tương ứng.
Về việc thay đổi ý kiến sau khi ký tên, luật sư Huyền cho biết, theo điều 620 bộ luật Dân sự 2015, việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.
Đối với văn bản thỏa thuận phân chia di sản được xác lập hợp pháp, các bên có nghĩa vụ thực hiện theo nội dung đã thống nhất. Người ký không thể chỉ vì thay đổi ý định mà đơn phương hủy bỏ thỏa thuận.
Trường hợp văn bản chỉ quy định việc quản lý, sử dụng nhà đất để thờ cúng, không có nội dung từ chối nhận di sản, hoặc chuyển giao quyền thừa kế thì người ký vẫn có thể yêu cầu phân chia theo thỏa thuận và quy định pháp luật.
Vì vậy, người thừa kế cần xem xét kỹ nội dung văn bản, nhất là các điều khoản liên quan đến quyền hưởng di sản, trước khi ký tên.
Không đồng ý giữ nhà đất làm nơi thờ cúng, có quyền kiện ra tòa
Nếu muốn giữ lại căn nhà làm nơi thờ cúng, các bên có thể thỏa thuận dành phần đất có căn nhà cho mục đích này, còn diện tích đất còn lại được phân chia.
Một phương án khác là hai người anh nhận toàn bộ nhà đất và thanh toán cho người em giá trị phần di sản mà người này được hưởng.
Trường hợp không thống nhất được, người thừa kế có quyền khởi kiện tại tòa án có thẩm quyền để yêu cầu chia di sản.
Theo khoản 2 điều 660 bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế có quyền yêu cầu phân chia di sản bằng hiện vật. Nếu không thể chia đều bằng hiện vật, các bên có thể thỏa thuận định giá và người nhận hiện vật. Nếu không thỏa thuận được thì hiện vật được bán để chia.
Theo luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, nguyện vọng giữ nhà đất làm nơi thờ cúng tổ tiên cần được tôn trọng, nhưng phải dựa trên sự tự nguyện và bảo đảm quyền tài sản hợp pháp của những người thừa kế.
Vì vậy, người con gái có thể đồng ý giữ lại căn nhà để thờ cúng, nhưng cần có phương án phân chia hoặc bảo đảm quyền lợi rõ ràng trước khi ký bất kỳ văn bản nào liên quan đến di sản.
Bình luận (0)