Những cái 'bắt tay' chấn động thị trường của doanh nghiệp Việt

Mở đường cho vệ tinh "Made in Vietnam" vào vũ trụ, đưa công nghệ Việt ra toàn cầu

Trong những ngày qua, một cú bắt tay của doanh nghiệp trong nước với công ty của tỉ phú giàu nhất hành tinh Elon Musk đã gây xôn xao thị trường. Đó là việc Công ty cổ phần VinSpace - thành viên thuộc hệ sinh thái Vingroup của tỉ phú Phạm Nhật Vượng - ngày 11.8 công bố vừa ký kết hợp đồng phóng vệ tinh với SpaceX (Mỹ) của tỉ phú Elon Musk. Theo thỏa thuận, các vệ tinh của VinSpace sẽ được đưa lên quỹ đạo thông qua chương trình phóng chia sẻ Transporter Rideshare của SpaceX trong quý 2/2027. Thỏa thuận là nền tảng quan trọng cho những nhiệm vụ vệ tinh đầu tiên của VinSpace. Thông qua đó, công ty sẽ thử nghiệm các mô-đun vệ tinh do doanh nghiệp tự phát triển, đồng thời từng bước nâng cao năng lực làm chủ hệ thống vệ tinh và triển khai những ứng dụng thương mại trong tương lai.

ẢNH: FPT

Thỏa thuận này đã kích hoạt chiến dịch đưa công nghệ vũ trụ Việt vào không gian, đánh dấu cột mốc đặc biệt quan trọng trong lộ trình phát triển năng lực hàng không - vũ trụ toàn diện của VinSpace, từng bước hiện thực hóa sứ mệnh thúc đẩy ngành công nghiệp không gian của VN.

Ông Vũ Trọng Thư, Tổng giám đốc VinSpace, chia sẻ: "Việc thử nghiệm các mô-đun vệ tinh được phát triển nội địa trên quỹ đạo là điều kiện quan trọng để chuyển hóa các năng lực nghiên cứu và phát triển của đội ngũ kỹ thuật VinSpace thành những nhiệm vụ thực tế. Hợp đồng với SpaceX là bước tiến quan trọng trong chiến lược dài hạn của VinSpace, nhằm góp phần xây dựng hệ sinh thái hàng không - vũ trụ thương mại tại VN, đồng thời kết nối VN với chuỗi giá trị không gian toàn cầu". Như vậy có thể thấy rằng, với cú bắt tay này, hệ sinh thái hàng không vũ trụ của VN đã được mở rộng, vệ tinh "Made in Vietnam" sắp bay vào vũ trụ, đưa công nghệ Việt ra ngoài trái đất.

Trước đó, Công ty cổ phần hàng không Vietjet của bà Nguyễn Thị Phương Thảo cũng đã thiết lập quan hệ hợp tác với SpaceX thông qua dịch vụ Internet Starlink. Theo báo cáo quản trị 6 tháng đầu năm vừa công bố, Vietjet đã ký hợp đồng cung cấp internet trên tàu bay với Starlink Services Việt Nam vào ngày 20.5. Starlink là mạng internet vệ tinh do SpaceX của tỉ phú Elon Musk phát triển, sở hữu và vận hành.

Hay trong tháng 4, một thành viên khác của Tập đoàn Vingroup là VinDynamics công bố ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác với Schaeffler, tập đoàn công nghệ chuyển động hàng đầu thế giới có trụ sở tại Đức. Hợp tác nhằm thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và phát triển các cấu kiện cốt lõi cho robot hình người, hướng tới các thỏa thuận thương mại trong tương lai.

Thực tế, những cú bắt tay giữa doanh nghiệp Việt và các "đại bàng" thế giới vẫn luôn diễn ra trong vài năm trở lại đây. Chẳng hạn, Tập đoàn FPT bắt tay các tập đoàn hàng đầu thế giới như Microsoft, ITOCHU, NVIDIA, SAP để kiến tạo kỷ nguyên AI-native, mở ra bước tiến mới cho chiến lược chuyển đổi số. Mới nhất vào ngày 13.8, tập đoàn này đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược giai đoạn tiếp theo với Viện Nghiên cứu trí tuệ nhân tạo Mila-Quebec (Canada). Giữa tháng 5, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông VN (VNPT) và tập đoàn viễn thông hàng đầu Nhật Bản KDDI đã chính thức công bố thỏa thuận hợp tác chiến lược nhằm khai sinh một thương hiệu di động mới tại thị trường VN.

Tương tự, ngày 12.8 vừa qua, T&T Group và Yusys Technologies - Tập đoàn công nghệ tài chính hàng đầu Trung Quốc, đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược, qua đó đặt nền móng cho việc nghiên cứu các cơ hội hợp tác chiến lược trong lĩnh vực công nghệ tài chính, chuyển đổi số và dịch vụ tài chính tại VN và các thị trường trọng điểm Đông Nam Á. Yusys Technologies là một trong những tập đoàn công nghệ tài chính hàng đầu Trung Quốc, từng xếp hạng 40 trong Top 100 công ty Fintech toàn cầu năm 2022 và liên tục nằm trong Top 50 giai đoạn 2021-2023.

Hay nhiều doanh nghiệp trong nước như FPT, CMC, VNG ... đã hợp tác với gã khổng lồ bán dẫn NVIDIA để xây dựng nhà máy AI, hạ tầng dữ liệu lớn.

Giá trị không chỉ đo bằng doanh thu

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách ĐHQG-HCM, nhận định: Giá trị lớn nhất của những "cái bắt tay" của các doanh nghiệp Việt với những tập đoàn lớn, nhất là trong lĩnh vực công nghệ, không nằm ở hợp đồng đã ký, hay nằm ở việc mua được một công nghệ tiên tiến, mà là mở được cánh cửa bước sâu hơn vào hệ sinh thái công nghệ toàn cầu. Một hợp đồng phóng vệ tinh, một AI Factory hay một dịch vụ internet vệ tinh tự thân chưa quyết định năng lực công nghệ của một quốc gia. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp VN học được gì, tích lũy được gì và có thể làm chủ được gì sau những hợp tác đó.

ẢNH: GEMINI TẠO

Theo PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, có thể nhìn thấy ba giá trị lớn. Thứ nhất, rút ngắn khoảng cách công nghệ. Nếu bản thân doanh nghiệp trong nước tự nghiên cứu từ đầu những công nghệ như AI, bán dẫn hay công nghệ vũ trụ có thể mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên; nhưng thông qua hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận nhanh hơn với công nghệ, tiêu chuẩn và kinh nghiệm vận hành tiên tiến. Thứ hai, nâng năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ. Điều doanh nghiệp cần học không chỉ là cách sử dụng GPU, vận hành AI hay đưa vệ tinh lên quỹ đạo, mà còn là quản trị nghiên cứu - phát triển (R&D), kiểm soát chất lượng, bảo vệ dữ liệu, tổ chức đội ngũ kỹ sư, quản trị chuỗi cung ứng và phát triển sản phẩm theo chuẩn quốc tế. Đây mới là tài sản tri thức có giá trị lâu dài. Thứ ba, tạo cơ hội đi lên những nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị.

"Vì vậy, thước đo của một hợp tác công nghệ không nên chỉ là giá trị hợp đồng, mà phải là năng lực công nghệ VN tích lũy được sau hợp đồng đó", PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet VN, dẫn câu chuyện của ngành viễn thông nước ta trước đây cũng hợp tác với một số tập đoàn nước ngoài, khai thác viễn thông quốc tế. Thời gian đầu, doanh thu mang lại từ hoạt động hợp tác đã giúp ngành này có thêm nguồn vốn đầu tư phát triển mạnh mạng lưới viễn thông trong nước. Đó có thể xem là một trong những lợi ích của hợp tác quốc tế. Nhưng doanh thu, lợi nhuận chỉ là giá trị trước mắt. Còn trong dài hạn, lợi ích của sự hợp tác là rất lớn, nhất là trong những lĩnh vực công nghệ, lĩnh vực mới mà VN chưa phát triển. Chẳng hạn, việc hợp tác giữa VinSpace với SpaceX có thể mang lại giá trị trong cả ngành hàng không vũ trụ cho VN. Từ việc nghiên cứu, chế tạo vệ tinh đến cả việc khai thác được những giá trị gia tăng trên nền tảng đó.

Chủ tịch Hiệp hội Internet VN nhấn mạnh: Việc hợp tác của các doanh nghiệp nội và các tập đoàn nước ngoài, nhất là những "đại bàng" thì thước đo lợi ích dài hạn sẽ rất lớn. Dài hạn hơn nữa là việc mở được thị trường toàn cầu - đây là điều quan trọng với bất kỳ doanh nghiệp nào, trong bất kỳ lĩnh vực nào. Kế tiếp, các doanh nghiệp sẽ tiếp cận, học hỏi và nắm bắt được công nghệ nhanh hơn; đồng thời vấn đề đào tạo nguồn nhân lực trên cơ sở các công nghệ mới của doanh nghiệp trong nước sẽ nhanh hơn.

ẢNH: VG

"Hiện nay, ngành công nghiệp nói chung, công nghệ số nói riêng và nhiều lĩnh vực khác của VN đang phát triển mạnh nhưng vẫn trên cơ sở khai thác thị trường tiêu dùng trong nước. Để phát triển mạnh ngành công nghiệp nói chung thì phải đi qua con đường hợp tác. Điều đó cũng sẽ mang lại tài chính để tiếp tục tái đầu tư, học hỏi về công nghệ, đào tạo nhân sự... Đây là giải pháp nhanh và khả thi nhất. Việc hợp tác với các "đại bàng" lớn thì cơ hội khai thác thị trường thế giới là quan trọng. Đầu ra luôn là yếu tố quyết định để cho các doanh nghiệp, tổ chức phát triển vượt bậc", ông Vũ Hoàng Liên chia sẻ thêm.

Kéo doanh nghiệp Việt vào lực lượng tạo ra công nghệ cho thế giới

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình phân tích, những "cái bắt tay" với các tập đoàn công nghệ lớn của doanh nghiệp nội sẽ tác động quan trọng, khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa công nghệ tại VN. Nhưng việc lan tỏa chỉ xảy ra khi chúng ta chuyển được công nghệ bên ngoài thành năng lực của doanh nghiệp, kỹ sư và hệ sinh thái trong nước. Ban đầu, các tổ chức nội địa có thể là người sử dụng công nghệ. Bước tiếp theo phải là tham gia cung cấp phần mềm, linh kiện, dịch vụ kỹ thuật. Cao hơn nữa là đồng nghiên cứu, đồng phát triển và cuối cùng tạo ra sản phẩm, công nghệ của chính mình.

"Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 trình độ, năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của các doanh nghiệp đạt mức trên trung bình thế giới; đồng thời từng bước làm chủ những công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, điện toán đám mây, thông tin vệ tinh... Vì vậy, các hợp tác công nghệ quốc tế có thể tạo ra những tác động lớn đến kinh tế nói chung và ngành công nghệ nói riêng. Đó là nâng cao năng suất của cả nền kinh tế", ông Đỗ Phú Trần Tình nói và nhấn mạnh việc hợp tác còn có khả năng tạo ra những ngành và thị trường mới và giúp nâng chất lượng tăng trưởng. Khi doanh nghiệp VN dịch chuyển từ gia công, lắp ráp sang thiết kế, R&D, phần mềm, dữ liệu và sở hữu trí tuệ, phần giá trị gia tăng được giữ lại trong nền kinh tế sẽ lớn hơn.

Từ những phân tích đó, ông Đỗ Phú Trần Tình lưu ý, doanh nghiệp lớn phải trở thành đầu tàu kéo doanh nghiệp khác cùng tham gia. Một tập đoàn hợp tác với SpaceX, NVIDIA hay Qualcomm sẽ có giá trị lớn hơn rất nhiều nếu phía sau nó hình thành được mạng lưới doanh nghiệp Việt cung cấp phần mềm, thiết kế, linh kiện, dữ liệu, dịch vụ kỹ thuật và các giải pháp chuyên biệt.

"VN hoàn toàn có thể đi nhanh hơn nhờ hợp tác quốc tế, nhưng đi nhanh không có nghĩa là bỏ qua quá trình tích lũy năng lực. Điểm đến cuối cùng không phải là chúng ta ký được bao nhiêu hợp đồng với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Thước đo quan trọng hơn là sau mỗi làn sóng hợp tác, VN có thêm bao nhiêu doanh nghiệp làm chủ công nghệ, bao nhiêu kỹ sư giỏi, bao nhiêu sáng chế, bao nhiêu sản phẩm công nghệ VN có khả năng cạnh tranh toàn cầu. Đó mới là ý nghĩa sâu xa của những "cái bắt tay" công nghệ hiện nay. Không chỉ đưa công nghệ thế giới vào VN, mà phải từng bước đưa doanh nghiệp Việt vào lực lượng tạo ra công nghệ cho thế giới", PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình khuyến nghị.

Còn theo ông Vũ Hoàng Liên, Bộ Chính trị và Chính phủ đã có hàng loạt quyết sách quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số, trong đó nhấn mạnh đến việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo... Hợp tác quốc tế để cùng phát triển, tạo bước đột phá là con đường tốt nhất để doanh nghiệp vươn ra toàn cầu. Chúng ta lấy thị trường VN làm cơ sở, xuất phát điểm cho tiến trình phát triển là đúng nhưng chưa đủ và phải tiếp tục mở rộng, vươn ra toàn cầu. Đây cũng là dư địa để doanh nghiệp lớn mạnh, góp phần đưa kinh tế VN tăng trưởng cao để đạt mục tiêu thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.