Nọc Nạng, ký ức giữ đất của lưu dân Nam bộ

Di tích lịch sử quốc gia Nọc Nạng (xã Phong Thạnh, Cà Mau) không chỉ là địa danh gắn với sự kiện lịch sử cách đây gần một thế kỷ, mà còn là nơi lưu giữ ký ức thời khẩn hoang về cuộc đấu tranh của nông dân Nam bộ bảo vệ thành quả lao động, góp phần giáo dục tình yêu quê hương cho thế hệ trẻ hôm nay.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Địa danh đi vào lịch sử

Anh Nguyễn Văn Tuân, cán bộ quản lý Di tích lịch sử quốc gia Nọc Nạng, kể rằng vùng đất Phong Thạnh xưa toàn sình lầy, lau sậy và cỏ dại. Những lưu dân đến đây khai khẩn phải chặt cây làm "nọc" đóng xuống sình rồi gác "nạng" lên làm nhà ở. Mục đích là tránh rắn độc và thú dữ. Sau đó, người dân đi ngang thấy những căn nhà hư hỏng chỉ còn trơ lại cây nọc và cái nạng nên hai từ "Nọc Nạng" ra đời từ đó.

Theo thông tin được ghi chép tại khu di tích Nọc Nạng, khoảng năm 1900, gia đình ông Nguyễn Văn Tính đến vùng đất Nọc Nạng khai khẩn đất hoang. Khi ông qua đời, để lại cho con trai là Nguyễn Văn Luông (Tám Luông) thừa hưởng. Những mảnh đất được khai phá trong nhiều năm của gia đình bị điền chủ trong vùng thay nhau chiếm đoạt. Ông Tám Luông làm đơn thưa kiện nhưng chính quyền không giải quyết. Gia đình người nông dân này vẫn nhẫn nhịn và cam chịu như chính những cái tên ông đã đặt cho các con mình là Năm Nhẫn, Sáu Nhịn, Biện Toại, Mười Chức. Nhưng càng nhẫn nhịn càng bị áp bức, bóc lột và địa chủ đã chiếm gần hết số đất mà gia đình ông khai phá. "Tức nước vỡ bờ", cả gia đình ông Tám Luông, đặc biệt là gia đình người con Mười Chức, đứng lên đấu tranh giành lại quyền làm chủ mảnh đất, thửa ruộng khai phá của mình. Đó chính là nguyên nhân xảy ra trận quyết tử ngày 16.2.1928.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Đây là cuộc chiến không cân sức. Một bên là anh em ông Mười Chức đứng lên đấu tranh để bảo vệ ruộng lúa của gia đình bằng vũ khí rất thô sơ như dao, mác, phảng, gậy gộc… Một bên là thực dân Pháp trang bị súng ống để đàn áp. Vậy nhưng gia đình ông Mười Chức vẫn dũng cảm đứng lên chống trả, đấu tranh với thực dân Pháp và cường hào, ác bá. Sau trận quyết tử, 5 người gia đình ông Mười Chức tử vong, trong đó có ông Mười Chức và người vợ đang mang thai 7 tháng, cùng người anh Năm Nhẫn. Ông Sáu Nhịn bị thương nặng, qua đời sau đó 3 ngày. Hai vợ chồng ông Mười Chức chết để lại 3 đứa con thơ dại. Còn phía bên đàn áp 1 người chết, 1 người bị thương.

Mặc dù trận quyết tử đẫm máu tại Nọc Nạng năm 1928 chỉ mang tính chất tự phát nhưng đã gây tiếng vang lớn về cuộc đấu tranh của những người nông dân Nam bộ bảo vệ thành quả lao động thời khẩn hoang. Năm 1991, sự kiện Nọc Nạng được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp quốc gia.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Điểm du lịch tiêu biểu khu vực ĐBSCL

Khu di tích lịch sử quốc gia Nọc Nạng rộng 3 ha, gồm các hạng mục như: Khu nhà làm việc, cụm tượng tái hiện sự kiện Nọc Nạng, nhà trưng bày, khu mộ gia đình ông Mười Chức, những người tham gia trận quyết tử ngày 16.2.1928.

Theo anh Nguyễn Văn Tuân, đến Nọc Nạng hôm nay, du khách không chỉ đọc những dòng giới thiệu lịch sử mà còn có thể cảm nhận câu chuyện quá khứ qua không gian di tích. Khu di tích được xây dựng tại nơi gắn với sự kiện lịch sử năm 1928, khánh thành vào năm 2008. Trong khuôn viên có các hạng mục phục vụ tưởng niệm, giới thiệu lịch sử, nổi bật là cụm tượng tái hiện cuộc đấu tranh của gia đình ông Mười Chức cùng khu mộ của những người gắn với sự kiện Nọc Nạng.

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

ẢNH: TRẦN THANH PHONG

Chính những hình ảnh trực quan ấy tạo nên sức hấp dẫn riêng cho một điểm du lịch lịch sử. Du khách có thể bắt đầu hành trình bằng việc tìm hiểu nguồn gốc địa danh, nghe thuyết minh về sự kiện năm 1928, tham quan không gian tưởng niệm, tìm hiểu các tư liệu, hiện vật và câu chuyện về những người nông dân đã trở thành nhân vật lịch sử.

Ông Lý Vỹ Triều Dương, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Cà Mau, cho biết năm 2023 Di tích lịch sử quốc gia Nọc Nạng được công nhận là điểm du lịch tiêu biểu của khu vực ĐBSCL. Giá trị lớn nhất của Nọc Nạng hôm nay không chỉ nằm ở việc bảo tồn một di tích, mà còn ở khả năng biến những trang sử thành trải nghiệm gần gũi với người xem. (còn tiếp)