Nơi khởi đầu hành trình 'đi tìm hình của nước'

DI SẢN NGHỆ THUẬT VÀ BIỂU TƯỢNG THIÊNG LIÊNG

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Bến Nhà Rồng chứng kiến sự đổi thay, phát triển và biến đổi từng ngày của cảng thị Sài Gòn.

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Theo tài liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM, trước đây nơi này là trụ sở của Tổng công ty vận tải Hoàng đế, một trong những công trình đầu tiên do thực dân Pháp xây dựng từ giữa năm 1862, đến cuối năm 1863 thì hoàn thành.

Ngôi nhà đẹp, thoáng đãng ngập tràn cây cối xanh mướt nhìn ra sông Sài Gòn được thiết kế, xây dựng với lối kiến trúc phương Tây. Điều đặc biệt là trên nóc nhà gắn hai con rồng bằng gốm men xanh thanh mảnh, châu đầu vào mặt trăng đậm chất Á Đông, bốn góc mái nhà có bốn con cá hóa rồng - một kiểu trang trí quen thuộc của đình chùa VN. Do đó trụ sở của Tổng công ty vận tải Hoàng đế còn được gọi là Nhà Rồng và bến cảng cũng mang tên Bến Nhà Rồng.

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Theo tài liệu của cố học giả Nguyễn Đình Đầu công bố trong cuốn Tạp ghi Việt Sử Địa (do NXB Trẻ ấn hành): "Tàu Đô đốc Latouche Tréville do xưởng đóng tàu La Loire kiến tạo trong vùng Saint Nazaire, hạ thủy ngày 21.9.1903, đăng ký tại cảng Le Havre năm 1904. Đây là một trong những tàu cỡ lớn đầu thế kỷ 20, vừa chở người vừa chở hàng. Anh Ba tới xin việc tại trụ sở hãng ở lầu một Café La Rotonde tại số 2 Catinat và chính thức xuống tàu làm việc ngày 3.6.1911; hai ngày sau, tàu nhổ neo đi Singapore rồi sang Pháp. Thương cảng hồi 1911 khá tấp nập, trang bị đầy đủ và ở vào đầu mối giao thông rất thuận lợi, chỉ dài 600 m mà có tới 6 đại lộ châu đầu vô bến. Đó là các đường Paul Blanchy (Hai Bà Trưng), Catinat (Đồng Khởi), Charner (Nguyễn Huệ), Krantz và Duperré - Hàm Nghi ngày nay".

Hiện Bến Nhà Rồng là một địa danh lịch sử đặc biệt gắn liền với những ngày đầu trong cuộc trường chinh vạn dặm của Chủ tịch Hồ Chí Minh với khát vọng cháy bỏng: "Muốn ra nước ngoài xem nước Pháp và các nước làm như thế nào rồi trở về giúp đồng bào chúng ta", đồng thời còn là biểu tượng của ý chí, khát vọng và tầm nhìn vĩ đại đối với vận mệnh dân tộc, gắn liền với những quyết định quan trọng của Người đối với cách mạng VN.

Từ đây, những bước chân của Bác đã đưa dân tộc hòa nhập vào dòng chảy của thời đại, vươn ra biển lớn.

SỨC LAN TỎA VƯỢT THỜI GIAN CỦA MỘT NHÂN CÁCH LỚN

Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM tọa lạc ở Bến Nhà Rồng không chỉ được chứng nhận Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố mà còn là Bảo tàng hạng I trong hệ thống bảo tàng VN với nhiều tư liệu, hiện vật quý.

Vào những ngày đầu tháng 5, trong không khí chuẩn bị mừng ngày sinh nhật Bác rộn ràng khắp nơi, hòa trong dòng người dân cả nước, chúng tôi đến viếng Bác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP.HCM.

"Trước đây, tôi luôn mong ước một lần được đến thăm Bến Nhà Rồng - nơi Bác ra đi tìm đường cứu nước với hai bàn tay trắng và một trái tim rực lửa yêu nước, thì giờ đã thành sự thật", cô giáo Phạm Thị Hường, đến từ Hà Nội, bộc bạch. Không ít du khách quốc tế khi đến đây cũng đã bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với một con người đã hiến trọn đời mình cho độc lập dân tộc và hòa bình thế giới. Những khoảnh khắc ấy chính là minh chứng sống động cho sức lan tỏa vượt thời gian của tư tưởng và nhân cách Hồ Chí Minh.

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Gắn bó với với bảo tàng hơn 10 năm trên cương vị giám đốc, bà Lưu Thị Tuyết Trinh luôn cảm thấy mình thật may mắn vì được thay mặt nhân dân gìn giữ di sản của Người. "Hạnh phúc lớn nhất đời tôi trong một thập niên qua là trực tiếp gặp gỡ những cá nhân, gia đình đang âm thầm lưu giữ những kỷ vật. Có những gia đình chưa một lần được gặp Bác ngoài đời thực, nhưng những gì liên quan đến Người: một bức ảnh cũ, một huy chương, hay một tờ báo, một quyển sách đều được gói ghém bằng tình cảm vẹn nguyên và cất giữ nơi trang trọng nhất, có nhà còn đặt lên bàn thờ cùng tổ tiên với sự tôn kính thiêng liêng", bà Tuyết Trinh chia sẻ. (còn tiếp)