Chuyển từ lượng sang chất không phải là vấn đề mới với hầu hết các ngành xuất khẩu của VN trong suốt nhiều thập niên qua nhưng chưa làm được. Áp lực mở rộng, áp lực doanh số và cả áp lực thành tích luôn khiến chúng ta chạy theo mô típ quen thuộc: quý này cao hơn quý trước, năm tới cao hơn năm đã qua. Hệ quả là hầu hết nông sản VN đều xuất thô, lấy công làm lời. Người nông dân của cường quốc nông sản hàng đầu thế giới vẫn nghèo. Thế nhưng năm nay, xuất khẩu lúa gạo đã chính thức lên kế hoạch giảm lượng xuất khẩu 1 triệu tấn, còn khoảng 7 triệu tấn. Dự kiến đến năm 2030, xuất khẩu gạo chỉ còn khoảng 4 triệu tấn, bằng 50% so với năm 2025.
Đáng nói, ngành gạo công bố chiến lược giảm lượng ngay khi đang trên đỉnh cao, xuất khẩu đạt 8 triệu tấn. Điều đó cho thấy ngành đã có sự chuẩn bị rất kỹ, đã chủ động tính toán và chọn đúng thời điểm để chuyển từ lượng sang chất. Nói đúng thời điểm vì về chủ quan, mấy năm qua lúa gạo VN đã dịch chuyển mạnh mẽ sang phân khúc cao cấp. Chúng ta có gạo ST25 được công nhận ngon nhất thế giới, chúng ta thâm nhập được vào nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Mỹ, EU... Đặc biệt, trong xu hướng phát triển bền vững, VN là nước có diện tích lúa xanh quy mô lớn nhất thế giới với 1 triệu ha. Về khách quan, thế giới năm 2026 dư cung và tâm thế chủ động lương thực của nhiều nước chắc chắn sẽ tác động mạnh mẽ đến nhu cầu gạo trong thời gian tới. Chạy theo sản lượng là tự trói mình vào bế tắc, trong khi chuyển sang phân khúc cao cấp thì lượng giảm nhưng giá trị mang lại vẫn tăng.
Không chỉ gạo, nhiều nông sản khác cũng đã và đang quyết liệt chuyển từ lượng sang chất, từ xuất thô sang chế biến. Cà phê là minh chứng điển hình nhất. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cà phê đã vượt khỏi mọi dự báo, mọi kịch bản khi mang về gần 9 tỉ USD. Quan trọng hơn, năm 2025 cũng là lần đầu tiên xuất khẩu cà phê chế biến sâu, chất lượng cao của VN đạt trên 1 tỉ USD, cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt từ chủ yếu phụ thuộc vào xuất thô trước đây. Điều này cũng tương tự với ngành hồ tiêu. "Vàng đen" lập kỷ lục, vượt mốc 2 tỉ USD ngay trong bối cảnh sản lượng giảm nhờ giá xuất khẩu cao và sự chuyển dịch mạnh mẽ từ chạy đua số lượng sang tăng giá trị, chất lượng.
Và kết quả đáng mừng nhất chính là người nông dân, những người trực tiếp trồng lúa, cà phê, hồ tiêu, sầu riêng, dừa.... mấy năm nay đã có của ăn, của để; rất nhiều người trở nên giàu có từ ruộng vườn của mình. Nông nghiệp hiện nay cũng thu hút nhiều doanh nghiệp, nhiều tỉ phú từ các ngành khác đổ vốn đầu tư bài bản, chuyên nghiệp. Nhờ thế, VN đang dần trở thành mắt xích quan trọng, khẳng định mình trong chuỗi giá trị toàn cầu chứ không chỉ xuất thô, bán chui như trước.
Nhìn rộng ra, VN đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực để đạt được tăng trưởng cao. Trong bối cảnh đó, mỗi ngành, mỗi lĩnh vực cũng phải chuyển đổi. Nông nghiệp vừa là ngành truyền thống, vừa là thế mạnh, vừa là trụ cột của nền kinh tế nên không chỉ chuyển dịch từ lượng sang chất mà dịch chuyển sang nông nghiệp xanh, phát triển bền vững là xu thế tất yếu trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Bình luận (0)