Phim nhà nước đặt hàng bước vào 'cuộc chơi' phòng vé

Tiếp cận rộng, thông điệp lan tỏa mạnh hơn

Nghị định khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia phát hành, phổ biến phim do nhà nước làm chủ sở hữu, qua đó tạo điều kiện để những tác phẩm được đầu tư bằng ngân sách có đời sống dài hơn và phạm vi tiếp cận rộng hơn. Với hệ thống rạp thương mại phát triển mạnh, đây cũng là cơ hội đưa những bộ phim về lịch sử, chiến tranh cách mạng, văn hóa, con người VN đến gần công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ.

Thanh âm vượt đại dương đang chiếu rạp là trường hợp đầu tiên được phát hành sau khi cơ chế mới có hiệu lực, hiện tại đã có mốc doanh thu gần 6,5 tỉ đồng. Con số này chưa lớn nếu đặt cạnh những phim thương mại có doanh thu ấn tượng, nhưng là điểm sáng cho một bộ phim nhà nước đặt hàng thực sự bước vào "cuộc chơi" phòng vé.

ẢNH: NSX

Chia sẻ với Thanh Niên, đạo diễn phim Thanh âm vượt đại dương Đào Duy Phúc cho rằng khi những bộ phim làm theo đặt hàng của nhà nước được phổ biến rộng rãi trong các cụm rạp thương mại trên toàn quốc thì khán giả ở bất cứ tỉnh thành nào đều có cơ hội xem ở rạp chiếu gần nhất, đồng nghĩa với việc những thông điệp, ý nghĩa chính trị cần tuyên truyền, lan tỏa sẽ tiếp cận được với lượng khán giả đông đảo hơn gấp nhiều lần so với trước khi có Nghị định 189.

Nói về thế mạnh của phim nhà nước đặt hàng khi phát hành thương mại, chuyên gia truyền thông Châu Quang Phước cho rằng: "Phim nhà nước đặt hàng luôn có thế mạnh mang tính "danh chính ngôn thuận" với các đề tài và thể loại khó trong điện ảnh. Đặc biệt, dòng phim lịch sử vẫn luôn là "cơn khát" lớn nhất mà điện ảnh Việt nói chung và các hãng phim tư nhân chưa thể thực hiện đủ để đáp ứng kỳ vọng của khán giả, do gặp khó khăn về nguồn vốn đầu tư lớn, bên cạnh những điểm nhìn "chưa mở" từ nhiều bên. Về điểm này, phim nhà nước sẽ có lợi thế nhất định".

Ở góc độ nhà biên kịch, ông Vũ Liêm, Phó giám đốc Điện ảnh Công an nhân dân, cho rằng lâu nay điểm nghẽn của phim nhà nước đặt hàng không chỉ nằm ở cách kể chuyện mà sâu hơn là tư duy phát triển kịch bản. Theo ông Vũ Liêm, nếu người viết kịch bản quá tập trung vào việc chuyển tải đầy đủ chủ đề, sự kiện, thông điệp mà chưa tìm được một số phận - nhân vật, câu chuyện đủ hấp dẫn, hay xung đột đủ mạnh, thì kịch bản rất dễ rơi vào tình trạng đúng nhưng chưa hay, có ý nghĩa nhưng chưa tạo được xúc cảm hút người xem.

Muốn cạnh tranh phải thay đổi

Khi bước vào thị trường, phim nhà nước đặt hàng sẽ phải tiếp tục "mở cửa" để khán giả sẵn sàng bỏ tiền mua vé. Và lúc này yếu tố thị trường cần được tính toán ngay từ khâu kịch bản. Theo đạo diễn Đào Duy Phúc, muốn một bộ phim được đông đảo công chúng đón nhận, dù mục đích là kinh doanh bán vé hay tuyên truyền nhiệm vụ chính trị, thì việc nghiên cứu thị trường ngay từ lúc bắt đầu ý tưởng là vô cùng cần thiết.

ẢNH: ĐẠO DIỄN ĐÀO DUY PHÚC CUNG CẤP

"Với phim Thanh âm vượt đại dương, biên kịch Đào Thùy Trang và tôi đã đặt ra mục tiêu bộ phim là phải "chạm", phải cuốn hút để tạo được xúc động cho khán giả. Vì vậy, chúng tôi cũng chủ động nghiên cứu thị trường phim Việt cũng như tâm lý, nhu cầu, sở thích của khán giả các độ tuổi trong suốt thời gian sáng tác kịch bản và sản xuất phim", đạo diễn Đào Duy Phúc chia sẻ.

Ở góc độ truyền thông và phát hành, ông Châu Quang Phước cho rằng mỗi bộ phim khi hoàn thành và ra đời sẽ luôn chịu sự chi phối bởi quy luật tất yếu của thị trường, bao gồm các quy trình truyền thông và phát hành phim. Nếu không có chiến lược nhận diện một bộ phim giữa "rừng phim" chiếu rạp tại thị trường VN thì cơ hội để tác phẩm tiếp cận người xem sẽ rất thấp, đồng thời ngay cả việc được xem phim miễn phí (như một số phim nhà nước) cũng khó thu hút khán giả đến rạp.

Để phim nhà nước có thể cạnh tranh được với các phim thương mại - giải trí khác, theo nhà biên kịch Vũ Liêm, cần học cơ chế hấp dẫn khán giả của điện ảnh thương mại. "Phim nhà nước nhìn chung có một tài sản rất lớn là lịch sử, những con người có thật, các câu chuyện về chiến tranh, hòa bình, lực lượng vũ trang, những biến chuyển của đất nước và rất nhiều số phận phi thường. Đó là một kho chất liệu điện ảnh vô cùng giàu có. Điều còn thiếu đôi khi chỉ là một cách kể đủ mới. Vì thế, nếu phải đặt ra một nguyên tắc cho kịch bản, tôi sẽ chọn theo tiêu chí nhiệm vụ đặt hàng xác định điều bộ phim cần nói; nhưng khán giả phải quyết định cách chúng ta kể. Bởi cuối cùng, dù nguồn vốn nào sản xuất, điện ảnh vẫn phải chinh phục khán giả bằng điện ảnh", ông Vũ Liêm nói.

Đạo diễn Đào Duy Phúc cũng nhấn mạnh: "Để phim phục vụ nhiệm vụ chính trị có được lượng khán giả đông đảo đến rạp thì cách thức, tư duy sáng tác, thể hiện nội dung phim của các nhà biên kịch, nhà sản xuất, đạo diễn sẽ cần phải tính đến những phương pháp, những yếu tố dễ tiếp cận, gần gũi hơn, sao cho những thông điệp được truyền tải đến người xem bằng cảm xúc chân thực, chứ không "lên gân", không nên áp đặt, bắt khán giả phải hiểu trước khi có cảm xúc. Đó cũng là một thách thức đối với các nhà làm phim khi được giao phim đặt hàng của nhà nước".