Thứ nhất, biến đổi khí hậu, hạn hán, lũ lụt, lượng mưa thất thường xảy ra ở rất nhiều nước. Thứ hai, dân số thế giới tăng lên hơn 8 tỉ người, nhu cầu nước cho sinh hoạt và cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp đều tăng. Thứ ba, việc xây đập trên thượng nguồn, chuyển dòng xảy ra ở rất nhiều khu vực. Không nói đâu xa, ngay trên dòng sông Mekong, các quốc gia thượng và hạ nguồn đều xây dựng đập thủy điện và quản lý dòng chảy.
Không chỉ ở trong vùng sông Mekong mà ở rất nhiều nước, việc tranh chấp nước ngọt, kể cả nước ngọt lọc từ nước biển, đang là một vấn đề rất lớn. Đơn cử, chiến tranh vùng Vịnh đang đẩy tới việc các nước nhắm vào các hệ thống lọc nước biển của nhau, gây nên nhiều lo ngại. Mới nhất, Iran tấn công nhà máy lọc nước biển ở Bahrain, các nhà máy khử nước mặn này giúp cung cấp nước uống quan trọng tại các vùng sa mạc khô hạn ở vùng Vịnh. Trên thế giới, vùng sông Nile đã xảy ra căng thẳng giữa Ai Cập, Ethiopia và Sudan; ở Tây Á là giữa Ấn Độ và Pakistan trên sông Indus; và trên dòng sông Mekong của các nước khu vực Đông Dương.
Câu hỏi đặt ra là chúng ta phải ứng xử thế nào trong bối cảnh tranh chấp nước ngọt ngày càng căng thẳng? Liệu có thể vận chuyển nước ngọt như vận chuyển dầu mỏ đến các nơi thiếu hụt được không? Câu trả lời là không, vì nước ngọt rất nặng nên chi phí vận chuyển rất đắt đỏ. Cách giải quyết tốt nhất cho tình trạng này là thông qua đàm phán và tiến hành hợp tác quốc tế trong vùng. Chẳng hạn, để giữ được nhiều nước ngọt hơn cho đồng bằng sông Cửu Long, chúng ta sẽ phải tính toán việc hợp tác với các nước thượng nguồn sông Mekong trong đầu tư khai thác và quản lý dòng chảy.
Các chuyên gia môi trường thế giới đều hy vọng việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế trên bình diện toàn cầu sẽ đem lại những hiệu quả thiết thực.
Thực tế, để giảm bớt căng thẳng về nước, khái niệm về nước ảo (virtual water - tính toán lượng nước thực tế cần dùng để sản xuất ra một đơn vị hàng hóa, lương thực, thực phẩm hay dịch vụ) đã được nhiều nước vận dụng. Với Việt Nam, năm 2025, chúng ta đã nhập khẩu 24,8 triệu tấn thức ăn chăn nuôi với tổng giá trị là 8,22 tỉ USD. Bên cạnh đó, chúng ta cũng nhập khẩu hàng triệu tấn bột mì từ các nước Úc, Brazil, Mỹ... để sử dụng trong nước. Việc này cũng giúp làm giảm đi rất nhiều áp lực sử dụng nước từ việc tự sản xuất. Hay trao đổi các phương pháp tưới tiêu, trao đổi giống cũng có thể là hữu ích để tiết kiệm nước ngọt.
Thời cổ đại, đất đai màu mỡ, nguồn nước rất dồi dào mà số người thì chưa có bao nhiêu. Thế kỷ XX là thế kỷ của dầu mỏ, và đến thế kỷ XXI có thêm nước ngọt, năng lượng sạch và các khoáng sản chiến lược đang là những vấn đề ngày càng căng thẳng.
Nhiều chuyên gia môi trường đều có chung nhận định: thế giới hiện nay không thiếu nước ngọt mà thiếu biện pháp quản lý nước một cách bền vững. Đây là một ý kiến đáng để mọi người suy ngẫm.
Bình luận (0)