Cung đường ôm núi, hướng ra biển
Đèo Quy Hòa nằm trên tuyến Quy Nhơn - Sông Cầu, còn gọi là QL1D, dài hơn 33 km, nối ngã ba Phú Tài trên QL1 (P.Quy Nhơn Bắc, Gia Lai) với xã Xuân Lộc, Đắk Lắk. Khánh thành ngày 31.3.2001, tuyến đường góp phần giảm tải cho đèo Cù Mông trên QL1, rút ngắn khoảng 15 km hành trình từ Quy Nhơn đi Sông Cầu.
Trên thực tế, đèo Quy Hòa chỉ là con dốc đầu tiên trên tuyến QL1D từ trung tâm Quy Nhơn về phía nam. Tuy nhiên, theo cách gọi quen thuộc của người dân địa phương và giới tài xế, tên gọi này còn được dùng để chỉ đoạn đường từ chân dốc đến hết cung đường đồi núi thuộc địa phận xã Xuân Lộc.

Đường đèo Quy Hòa uốn lượn men sườn núi, hướng ra biển xanh thơ mộng
ẢNH: TẤN VIÊN
Không có những vách núi dựng đứng giữa đại ngàn, đèo Quy Hòa hấp dẫn bởi những khúc cua men theo sườn núi, khi nép dưới tán rừng, lúc mở ra tầm nhìn hướng biển. Qua mỗi khúc quanh, cảnh sắc lại thay đổi: bên đường là triền núi xanh, phía dưới là ghềnh đá nhấp nhô, xa hơn là mặt biển trải dài.
Từ những đoạn đường thoáng, vịnh Quy Nhơn và bán đảo Phương Mai hiện ra giữa nền trời nước xanh trong. Dọc sườn núi về phía nam là các bãi biển Bãi Xếp, Bãi Dại, Bãi Bầu, Bãi Bàng, Bãi Rạng…, có nơi nép dưới chân đồi, có nơi nằm giữa những ghềnh đá.

Đoạn đường đèo Quy Hòa nằm dưới tán rừng
ẢNH: HOÀNG TRỌNG
Con đường mở lối vào làng phong
Đèo Quy Hòa còn gắn với con đường dài khoảng 6 km, nối khu vực Ghềnh Ráng hiện nay với QL1D rồi dẫn vào làng phong Quy Hòa. Nép mình dưới chân núi, làng có nhà thờ, những dãy nhà kiến trúc cũ, công trình y tế và vườn tượng danh nhân y học. Đây cũng là nơi thi sĩ Hàn Mặc Tử sống những năm cuối đời.
Năm 1929, linh mục người Pháp Paul Maheu cùng bác sĩ Le Moine thành lập cơ sở điều trị bệnh phong tại thung lũng Quy Hòa, tiền thân của Bệnh viện Phong - da liễu trung ương Quy Hòa ngày nay.

Cụ Huỳnh Ngọc Hải kể về quá trình làm đường bê tông vào làng phong Quy Hòa
ẢNH: HOÀNG TRỌNG
Theo cụ Huỳnh Ngọc Hải (88 tuổi, ở làng Quy Hòa), khi ấy nơi đây chưa có đường bộ, việc đi lại chủ yếu bằng thuyền. Được núi bao bọc ba phía, phía đông giáp biển, thung lũng gần như biệt lập. Sau này, một đường mòn ven rừng hình thành, nhưng việc vận chuyển lương thực, vật liệu vẫn khó khăn.
Khoảng năm 1990, bác sĩ Trần Hữu Ngoạn, giám đốc bệnh viện giai đoạn 1984 - 1994, đề xuất mở đường vào làng. Phương án của các nhà thầu có chi phí thấp nhất khoảng 2 tỉ đồng, vượt khả năng kinh phí. Cụ Hải, từng làm kỹ sư, đề xuất mở rộng đường mòn cũ bằng phương pháp thủ công, huy động bệnh nhân phong cùng tham gia. Cụ được giao tổ chức, trông coi việc thi công.
"Một bên là vách núi đá, bên kia là vực sâu. Người đục đá, người phát cây, san đất, cùng nhau mở lối, đổ bê tông. Bác Ngoạn động viên làm đường là để ở ngoài chở gạo, vật tư vào cho dễ. Còn bà con đi xe đạp từ đây ra phố, chở theo bó củi, bao than ra bán thì mới khấm khá lên được", cụ Hải kể.
Theo cụ Hải, con đường hoàn thành với chi phí khoảng 800 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với dự toán ban đầu. Sau đó, nhà nước đầu tư nâng cấp, mở rộng và trải nhựa, phục vụ việc đi lại đến nay.

Đoạn đường Quy Nhơn - Sông Cầu qua khu dân cư Bãi Xếp và các dự án du lịch nghỉ dưỡng
ẢNH: TẤN VIÊN

Chân dốc Quy Hòa, nơi bắt đầu đoạn đường đồi núi trên tuyến Quy Nhơn - Sông Cầu
ẢNH: HOÀNG TRỌNG

Khu vực dốc Quy Hòa trên QL1D
ẢNH: HOÀNG TRỌNG

Đoạn đường đèo Quy Hòa cũ còn lưu dấu cung đường ven núi năm xưa
ẢNH: HOÀNG TRỌNG

Thung lũng Quy Hòa nhìn từ QL1D
ẢNH: HOÀNG TRỌNG

Đèo Quy Hòa uốn lượn men sườn núi, lúc khuất dưới tán rừng, khi mở ra tầm nhìn hướng biển
ẢNH: TẤN VIÊN
Giữ sắc xanh giữa nhịp phát triển
Gần làng phong Quy Hòa là Trung tâm quốc tế Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE) và Trung tâm Khám phá khoa học và đổi mới sáng tạo.
Gia Lai đang triển khai đề án xây dựng thung lũng Quy Hòa thành Khu đô thị khoa học Quy Hòa rộng 242 ha. Địa phương cũng quy hoạch 19 điểm du lịch, dịch vụ dọc tuyến Quy Nhơn - Sông Cầu. Định hướng phát triển là hình thành trục cảnh quan, dịch vụ du lịch dọc QL1D, bảo tồn địa hình và thảm thực vật vùng đồi núi; phát triển du lịch, nghỉ dưỡng ven biển gắn với kiểm soát xây dựng, bảo vệ hành lang bờ biển.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn, tuyến Quy Nhơn - Sông Cầu có vai trò quan trọng trong phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ và du lịch ở cửa ngõ phía nam của tỉnh. Với lợi thế cảnh quan biển, đồi núi, làng chài và khả năng kết nối các điểm du lịch, tỉnh đang chú trọng thu hút đầu tư, hoàn thiện quy hoạch, hạ tầng. Một số dự án đã đi vào hoạt động hoặc đang được triển khai. (còn tiếp)

Làng Quy Hòa, Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo, Trung tâm ICISE nằm sát nhau trong thung lũng Quy Hòa
ẢNH: DŨNG NHÂN

Cảnh báo nguy hiểm trên đỉnh dốc Quy Hòa, đoàn gần nơi đường vào làng phong giao với QL1D
ẢNH: HOÀNG TRỌNG

Khu đô thị khoa học Quy Hòa đang được triển khai cạnh làng phong Quy Hòa
ẢNH: HOÀNG TRỌNG

Đoạn QL1D qua thung lũng Quy Hòa
ẢNH: ICISE

Trung tâm quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) được xây dựng hài hòa với cảnh quan tự nhiên thung lũng Quy Hòa
ẢNH: ICISE
Dấu tích Quy Hòa qua tư liệu xưa
Theo địa bạ thời vua Gia Long năm 1815, Quy Hòa là "khách hộ ấp", thuộc thôn Trúc Lâm, thuộc Thời Tú, huyện Tuy Viễn, phủ Quy Nhơn, trấn Bình Định. Đến năm 1839, thời vua Minh Mạng, thôn Quy Hòa thuộc tổng Tuy Hà, huyện Tuy Viễn. Theo lý giải của các nhà nghiên cứu, khách hộ ấp là những đơn vị hành chính thiết lập cho những nơi mới vừa khai phá, dân cư chưa tập trung ổn định. Trong cuốn Du ký Trung kỳ theo đường cái quan, xuất bản năm 1889, nhà khảo cổ người Pháp Camille Paris miêu tả vùng phụ cận Quy Nhơn đẹp như tranh vẽ, đặc biệt là hai thung lũng Công và Gà. Theo ông, thung lũng Công nối với thung lũng Gà bằng một con đèo nhỏ. Con đèo nhỏ nối hai thung lũng được cho là đèo Quy Hòa.










Bình luận (0)