Quý nước rút cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

04/10/2026 06:00 GMT+7

Sau 9 tháng, GDP cả nước đã tăng 9,01%, đây là mức tăng cao nhất trong nhiều năm. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên cho cả năm, áp lực trong ba tháng cuối năm vẫn rất lớn.

Càng khó, càng phát triển

Theo Bộ Tài chính, tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng năm 2026 đã đạt nhiều kết quả tích cực, tăng trưởng cao nhất trong nhiều năm, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định và đạt nhiều kết quả tích cực. Tăng trưởng GDP quý 3/2026 ước tăng 9,95%, lũy kế 9 tháng tăng 9,01%. Cả nước có 12/34 địa phương tăng trưởng GRDP 9 tháng đạt 2 con số, dẫn đầu là Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh... GRDP của TP.HCM tăng 9,06% và Hà Nội là 8,85%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhận định: Việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số vẫn là thách thức lớn, 9 tháng vẫn thấp hơn 1% mục tiêu cả năm. Quý 4 cần tăng 12,5% và hiện có 24/34 địa phương tăng trưởng thấp hơn mục tiêu cả năm, tạo áp lực lớn lên quý cuối năm. Ngoài ra, tiêu dùng 9 tháng chưa đột phá, đầu tư của một số doanh nghiệp (DN) nhà nước lớn còn chậm. Vẫn còn 7 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 15% và chưa giải ngân. Cán cân thương mại tuy cải thiện nhưng lũy kế 9 tháng vẫn nhập siêu 19,4 tỉ USD. Bên cạnh đó, đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn; thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp, khó lường…

Theo dõi sát thông tin họp báo thường kỳ Chính phủ hôm qua 3.10, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân) cho biết ông thấy vui, phấn khởi nhưng không bất ngờ với các kết quả đạt được. Ví dụ cán cân thương mại đã quay đầu từ nhập siêu sang xuất siêu gần 1,3 tỉ USD trong tháng 9 bởi tháng 8 tốc độ tăng trưởng nhập siêu đã giảm. Điều này phù hợp với nhận định và dự báo của ông cũng như nhiều chuyên gia trong ngành về giai đoạn nhập siêu trong những tháng đầu năm là "của để dành" cho giai đoạn tăng tốc cuối năm. "Nền kinh tế VN đang tăng tốc từng ngày và thậm chí là bứt phá từng giờ và đang trên đà vượt qua mọi giới hạn. Chúng ta đang hướng tới cột mốc tổng kim ngạch thương mại đến 1.200 tỉ USD, trở thành một trong 17, 18 nền thương mại lớn nhất toàn cầu", TS Lạng lạc quan.

Tương tự, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 9 tháng đạt 888 tỉ USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước, theo ông Nguyễn Thường Lạng, đã cho thấy rằng càng khó khăn VN càng phát triển. Kinh tế VN đang vươn mình trong bối cảnh thế giới có nhiều thách thức khi nhiều nước và các nền kinh tế lớn tăng trưởng không được khả quan. Một trong những nguyên nhân quan trọng là nền kinh tế và thương mại VN có sự phối hợp nhịp nhàng của khối tư và công, khối DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và DN trong nước. Trong cơ cấu hàng xuất khẩu thì sản phẩm chế biến chế tạo chiếm tỷ trọng lớn, đặc biệt là hàng công nghệ cao đứng đầu thế giới, dù chủ yếu đến từ các DN FDI. Nhưng điều đó cũng cho thấy hoạt động thu hút đầu tư của VN tốt và phát huy hiệu quả cao.

"Phải khách quan nhìn nhận, nhiều DN VN ngày nay đã tham gia tốt hơn và sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Sự phối hợp nhịp nhàng của khối FDI và nội địa đã góp phần tạo nên sự tăng trưởng này. Mặt khác, thương mại tăng trưởng tốt nhờ VN tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) và các DN của chúng ta tận dụng tốt nó. Điều đó cho thấy sự năng động của cộng đồng DN. Ngoài ra, lĩnh vực mà các DN VN có lợi thế là nông, lâm, thủy hải sản cũng tăng trưởng tốt trong những tháng qua, thể hiện sự nhịp nhàng của nền kinh tế và từng bước đưa quy mô thương mại của VN bứt phá cũng như thiết lập các cột mốc kỷ lục mới. Kim ngạch thương mại sẽ là động lực quan trọng để góp phần đưa nền kinh tế VN tăng trưởng 2 con số", TS Nguyễn Thường Lạng nhận định và nói thêm rằng mục tiêu tăng trưởng 2 con số của VN như gặp "thiên thời" khi vừa rồi nhóm G7 nhóm họp và quyết định xả kho dầu lên đến con số 100 triệu thùng. Đây là cơ hội rất tốt cho thương mại và kinh tế toàn cầu, nhất là những nước đang tăng trưởng mạnh như VN.

Áp lực "đè" nặng lên quý 4

Dù vậy TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, cho rằng quý 4 sẽ là giai đoạn có ý nghĩa quyết định, đặt nền kinh tế trước sức ép rất lớn. Sau 9 tháng tăng trưởng 9,01%, mức tăng trưởng cần đạt trong quý cuối năm phải ở mức khoảng 12,5 - 13%. Đây là một yêu cầu rất cao, đòi hỏi các động lực tăng trưởng phải được kích hoạt đồng thời và vận hành với công suất cao nhất.

Quý 4 không chỉ là câu chuyện chạy đua để đạt một con số tăng trưởng, mà quan trọng hơn là phải biến các nguồn lực đang có thành năng lực sản xuất thực tế. Đầu tư công phải chuyển thành công trình, vốn phải chuyển thành sản xuất - kinh doanh, dự án phải được tháo gỡ để hoạt động, và DN phải giữ được đơn hàng. Đây là giai đoạn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống và cộng đồng DN.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường

Áp lực trước hết nằm ở đầu tư công. Mục tiêu giải ngân 95% kế hoạch vốn trong năm đặt các bộ, ngành và địa phương vào cuộc chạy đua khi quỹ thời gian không còn nhiều. Trong khi đó, thời tiết cuối năm, đặc biệt tại những địa bàn thường chịu ảnh hưởng của mưa bão, cùng những vướng mắc về giải phóng mặt bằng có thể tiếp tục tác động đến tiến độ công trình. Nếu không tháo gỡ kịp thời, một lượng vốn lớn khó chuyển hóa thành khối lượng đầu tư và đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng.

Một sức ép khác là bài toán hấp thụ vốn nhưng phải kiểm soát được lạm phát. Quý 4 cũng là mùa cao điểm sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng khi DN tăng tốc chuẩn bị hàng hóa cho dịp cuối năm và tết. Dòng tiền từ đầu tư công, tín dụng, FDI và tiêu dùng cùng tăng lên sẽ tạo thêm động lực cho tổng cầu, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát mặt bằng giá, hạn chế đầu cơ, tích trữ và dòng tiền chảy lệch vào những lĩnh vực có nguy cơ tạo biến động tài sản.

"Áp lực hiện nay không chỉ nằm ở con số tăng trưởng. Bởi chúng ta phải đồng thời giải quyết ba bài toán: tăng tốc nền kinh tế, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, và tạo nền tảng cho tăng trưởng cao trong những năm tiếp theo. Nếu chỉ tập trung kích cầu ngắn hạn để đạt một con số tăng trưởng, nhưng tạo áp lực lên lạm phát, tỷ giá, lãi suất hoặc chất lượng tín dụng thì cái giá phải trả cho những năm sau sẽ rất lớn. Nên quý 4 không chỉ là câu chuyện chạy đua để đạt một con số tăng trưởng, mà quan trọng hơn là phải biến các nguồn lực đang có thành năng lực sản xuất thực tế. Đầu tư công phải chuyển thành công trình, vốn phải chuyển thành sản xuất - kinh doanh, dự án phải được tháo gỡ để hoạt động, và DN phải giữ được đơn hàng. Đây là giai đoạn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống và cộng đồng DN", TS Phạm Viết Thuận nhấn mạnh.

Kích hoạt các động lực tăng trưởng

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số, TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Hùng Vương, cho rằng quý 4 cần tập trung vào một số động lực chính. Trước hết là đầu tư công, không còn đơn thuần là giải ngân được bao nhiêu tiền mà quan trọng hơn là tiền phải nhanh chóng đi vào nền kinh tế và tạo ra năng lực sản xuất mới. Những dự án hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, đô thị có khả năng kết nối vùng và kích hoạt đầu tư tư nhân cần được ưu tiên đặc biệt. Mỗi dự án hoàn thành không chỉ tạo GDP trong năm nay mà còn phải làm giảm chi phí của nền kinh tế trong những năm tới.

Song song đó, đầu tư tư nhân phải trở thành động lực quan trọng hơn trong quý. Nhà nước có thể tăng đầu tư công, ngân hàng có thể mở rộng tín dụng, nhưng để duy trì tăng trưởng hai con số trong nhiều năm thì khu vực DN mới là lực lượng quyết định. Vì vậy, ba tháng cuối năm cần tiếp tục tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng, bất động sản, tín dụng và các dự án đang bị đình trệ. Một dự án được tháo gỡ để triển khai ngay có ý nghĩa đối với tăng trưởng thực chất hơn rất nhiều so với việc chỉ đưa thêm vốn vào nền kinh tế nhưng vốn không hấp thụ được.

Tiếp đến là khơi thông tổng cầu trong nước. Với một nền kinh tế hơn 100 triệu dân, tiêu dùng nội địa, thương mại, du lịch và dịch vụ phải được xem là một trụ cột tăng trưởng. Đặc biệt trong quý 4 là thời điểm nhu cầu tiêu dùng và hoạt động sản xuất - kinh doanh thường tăng mạnh. Cần tạo môi trường thuận lợi để người dân và DN tự tin chi tiêu, đầu tư và mở rộng sản xuất; đồng thời tiếp tục tận dụng xuất khẩu và FDI, nhưng phải chú trọng hơn đến giá trị gia tăng trong nước.

Kim ngạch thương mại tăng rất mạnh là tín hiệu tốt, nhưng tăng trưởng bền vững không thể chỉ dựa vào việc nhập nguyên liệu, gia công rồi xuất khẩu. Cần nâng tỷ lệ DN VN tham gia vào chuỗi cung ứng của khu vực FDI, phát triển công nghiệp hỗ trợ và từng bước nâng hàm lượng công nghệ, giá trị nội địa trong sản phẩm xuất khẩu.

Cuối cùng cần đặc biệt quan tâm đến năng suất và hiệu quả của nền kinh tế. Muốn tăng trưởng hai con số không chỉ trong một năm mà trong cả một giai đoạn, VN không thể mãi tăng trưởng chủ yếu bằng cách tăng thêm vốn, tín dụng hay khai thác thêm nguồn lực. Phải tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị vốn, lao động và tài nguyên thông qua công nghệ, chuyển đổi số, AI, đổi mới quản trị và cải cách thể chế.

"Tôi nhìn quý nước rút không đơn thuần là ba tháng để chạy cho đủ chỉ tiêu. Đây phải là ba tháng vừa tăng tốc, vừa xử lý những điểm nghẽn đang làm nguồn lực của nền kinh tế bị ách tắc", TS Trần Việt Anh kỳ vọng.

Ở một khía cạnh khác, TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng VN nên nhân cơ hội này để kéo giảm chi phí logistics từ mức 16% xuống 11 - 12% để tăng tính cạnh tranh của hàng hóa "made in Vietnam". Đây sẽ là động lực tăng trưởng không chỉ cho 3 tháng cuối năm mà còn cả trong dài hạn. Hàng hóa VN có tính phụ thuộc lớn vào một số khách hàng và đối tác quan trọng. Do vậy, phải thiết kế chính sách để tăng trưởng ổn định từ 10 - 15% với các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc hay EU, Nhật Bản bằng việc nâng cao cơ chế cảnh báo rủi ro trước các hàng rào thương mại và kỹ thuật, môi trường. Khi hoàn cảnh kinh tế, tài chính thuận lợi thì những hàng rào phi thuế quan thường sẽ phát triển. Nên khi các tín hiệu vĩ mô khởi sắc cũng là lúc nên chuẩn bị cho những rủi ro tiềm tàng.

Mặt khác, phải tiếp tục mở rộng và đa dạng hóa đầu ra sang các thị trường Halal, châu Phi và những thị trường mới nổi khác. Không kém phần quan trọng là Nhà nước cần đẩy mạnh các cơ chế, chính sách liên quan đến chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Đây là tương lai rất gần của nền thương mại toàn cầu nên cần phải làm nhanh, mạnh và làm một cách triệt để để đón đầu những làn sóng tiêu dùng mới. Hiện tại các quy định về cơ chế điều chỉnh biên giới carbon hay quy định chống phá rừng được châu Âu áp dụng rất nghiêm ngặt. Quan trọng hơn, đây đều là những thứ mà VN có kiến thức và kinh nghiệm trong việc tuân thủ, vì vậy làm càng nhanh sẽ càng thuận lợi.

Đối với các DN, đây không còn là lúc có thể chần chừ mà phải đầu tư mạnh hơn nữa để tạo ra mô hình kinh doanh mới hiện đại. Bên cạnh đó đầu tư mạnh cho nghiên cứu, phát triển, xây dựng thương hiệu để tạo ra những điểm đột phá.

Muốn đạt tăng trưởng hai con số, điều quan trọng nhất không phải là bơm thêm thật nhiều nguồn lực vào nền kinh tế, mà là làm cho những nguồn lực đang có được lưu chuyển nhanh hơn, đến đúng nơi và tạo ra giá trị cao hơn. Nếu làm được điều đó, mục tiêu của quý 4 không chỉ là góp phần đưa tăng trưởng năm 2026 lên mức hai con số, mà quan trọng hơn là tạo được đà chạy tốt để VN bước vào năm 2027 với một nền tảng tăng trưởng vững chắc hơn.

TS Trần Việt Anh, Phó hiệu trưởng phụ trách Trường ĐH Hùng Vương

Quyết tâm cao nhất để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh: Để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số thì quý 4 tăng trưởng GDP phải ở mức trên 12,5%. Thủ tướng chỉ đạo kiểm soát chặt chẽ giá cả, quyết tâm phấn đấu giữ mục tiêu lạm phát năm 2026 đã được Quốc hội thông qua, trong đó bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, thuốc… Tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm việc găm hàng, đầu cơ, buôn lậu. Các địa phương là cực tăng trưởng có quy mô kinh tế lớn như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đồng Nai… phải phấn đấu cao hơn, khai thác mạnh mẽ hơn các dư địa tăng trưởng với các giải pháp có thể làm ngay nhằm phát huy vai trò dẫn dắt, lan tỏa, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng cả nước.

Đối với các địa phương tăng trưởng đang còn thấp hơn so với mục tiêu đề ra, nếu không có chuyển biến trên một số lĩnh vực và kết quả cuối năm sẽ là cơ sở chính xác nhất để tiến hành đánh giá, bố trí, luân chuyển cán bộ.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính tiếp tục bám sát tình hình trong nước và quốc tế, đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sản xuất kinh doanh, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Khẩn trương trình Chính phủ ban hành ngay Nghị định giảm 30% thuế thu nhập đối với DN, hộ kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỉ đồng/năm. Tập trung nghiên cứu đơn giản hóa quy trình quản lý thuế và quy trình thủ tục liên quan đến đầu tư công.