Sau gần 3 năm dưới cát, tàu cổ ở bờ biển Hội An sắp được 'giải cứu'

Ngày 29.7, Sở VH-TT-DL thành phố Đà Nẵng cho biết, đơn vị đã tiếp nhận công văn phản hồi của Bộ VH-TT-DL liên quan đến việc xin ý kiến, hướng dẫn chuyên môn đối với công tác khai quật khảo cổ di vật tàu cổ tại khu vực ven biển Hội An, đoạn qua phường Hội An Tây.

Theo Bộ VH-TT-DL, vị trí con tàu xuất lộ nằm tại khu vực bãi biển công cộng, ngay phía sau phạm vi hoạt động của một khu nghỉ dưỡng du lịch. Vì vậy, việc bảo tồn và phát huy giá trị của di vật ngay tại vị trí phát hiện được đánh giá là không khả thi.

Đáng chú ý, vị trí tàu cổ nằm trong khu vực đang triển khai dự án kè chống xói lở bảo vệ bờ biển Hội An. Nếu không được khai quật khảo cổ kịp thời, di vật có nguy cơ bị xâm phạm và chịu những tác động tiêu cực trong quá trình thi công dự án.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Trên cơ sở tình hình thực tế và yêu cầu bảo vệ di vật, Bộ VH-TT-DL đề nghị Sở VH-TT-DL thành phố Đà Nẵng báo cáo UBND thành phố xem xét, cho phép phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức khai quật khẩn cấp tại khu vực phát hiện tàu cổ ở ven biển phường Hội An Tây.

Việc khai quật được đề nghị thực hiện theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa và các quy định pháp luật khác có liên quan.

Bộ VH-TT-DL cũng lưu ý, trong quá trình xây dựng phương án khai quật, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, cân nhắc phương án di chuyển và bảo quản con tàu sau khi đưa lên khỏi lớp cát nhằm bảo đảm tính khả thi, tránh nguy cơ di vật bị xuống cấp hoặc hư hại.

Bên cạnh công tác chuyên môn, Sở VH-TT-DL thành phố Đà Nẵng được đề nghị tiếp tục phối hợp với các lực lượng chức năng tại địa phương bảo đảm an toàn, an ninh, trật tự tại khu vực phát hiện tàu cổ; kịp thời ngăn chặn và xử lý các hoạt động có thể gây nguy hại đến sự nguyên vẹn của con tàu cũng như các di vật, cổ vật liên quan.

Cơ quan chức năng cũng cần đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức bảo vệ di sản văn hóa, tuân thủ các quy định của luật Di sản văn hóa tại khu vực phát hiện tàu cổ.

Con tàu gỗ cổ được người dân phát hiện vào sáng 26.12.2023, khi một phần khung tàu dần lộ ra dưới lớp cát sát mép nước trên bãi biển Hội An.

Thời điểm phát hiện, phần thân tàu lộ thiên dài khoảng 15 m, rộng khoảng 3 m. Hệ thống khung gỗ vẫn còn tương đối nguyên vẹn.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Trong năm 2024, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An đã phối hợp với Bảo tàng Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng), cùng các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát chuyên sâu nhằm xác định đặc điểm, cấu trúc và niên đại của con tàu.

Kết quả nghiên cứu ban đầu cho thấy, đây là một con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc trưng của tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á như có sống mũi, kết cấu nhiều lớp ván be. Các nhà nghiên cứu cũng xác định phần giang tàu được làm từ gỗ bằng lăng, còn gọi là săng lẻ, trong khi ván be sử dụng gỗ kiền kiền.

Căn cứ vào cấu trúc, kỹ thuật đóng tàu và vật liệu sử dụng, các chuyên gia nhận định con tàu cổ ở bờ biển Hội An nhiều khả năng có niên đại từ khoảng thế kỷ 14 đến thế kỷ 16.