Số 1 Yersin, Đà Lạt: Ô cửa mắt mèo và chuyện 7 người chết ngạt

Lam Yên

05/07/2026 10:58 GMT+7

Biệt thự số 1 Yersin, Đà Lạt từng là dưỡng đường của bác sĩ Sohier. Nơi này còn gắn với chuyện 7 bệnh nhân chết ngạt vì ô cửa mắt mèo.

Từng là biệt thự của bác sĩ người Pháp Lemoine xây dựng năm 1935, tòa biệt thự số 1 Yersin trở thành dưỡng đường của bác sĩ Sohier vào năm 1951. Nơi đây gần như một bệnh viện đa khoa thu nhỏ, chuyên phục vụ công chức Pháp và các gia đình khá giả người Việt.

Số 1 Yersin, Đà Lạt: Ô cửa mắt mèo và chuyện 7 người chết ngạt- Ảnh 1. — Công trình mang dáng dấp kiến trúc vùng Bretagne ở tây bắc Pháp

Hồi ký Những ngày cuối cùng ở Nhà Sohier của Giuse Nguyễn Thế Bài (một chủng sinh từng ở đây) kể công trình có cửa sổ 2 lớp (cửa gỗ ngoài, cửa kính trong), mỗi phòng đều có lò sưởi. Sát trần nhà là những ô thoáng nhỏ (người Pháp gọi là oeil de chat, mắt mèo) để thoát khí khi đốt lò sưởi. Vào một đêm mùa đông, 7 bệnh nhân trong phòng đốt lò sưởi mà không mở ô thoáng ấy, để rồi phải chết ngạt vào sáng hôm sau. Giai thoại đó thường được nhắc như nguyên nhân khiến dưỡng đường này phải đóng cửa khoảng giữa thập niên 1960.

Số 1 Yersin, Đà Lạt: Ô cửa mắt mèo và chuyện 7 người chết ngạt- Ảnh 2. — Số 1 Yersin nay là khách sạn Công đoàn

Năm 1997, nơi này lại được nhắc đến bởi một câu chuyện khác nhân văn hơn. Trên trang Người Đưa Tin, nghệ nhân thêu Nguyễn Thị Hữu Hạnh kể khi bác sĩ Sohier trở lại Đà Lạt trong một đoàn bác sĩ từ thiện và nhận ra bà là đứa trẻ sơ sinh ông từng bế khi chào đời năm 1958 nên nhận bà làm con nuôi. Theo lời bà Hạnh, ông còn kể mình là bạn học thuở nhỏ với Tổng thống Pháp Jacques Chirac. Bà Hạnh đã thêu chân dung Tổng thống Chirac làm quà tặng đoàn bác sĩ. Bất ngờ hơn 3 năm sau, bà Hạnh nhận được bức thư cảm ơn của nhà lãnh đạo Pháp về bức tranh thêu ấy.

Số 1 Yersin, Đà Lạt: Ô cửa mắt mèo và chuyện 7 người chết ngạt- Ảnh 3. — Số 1 Yersin nằm trên đồi thông khoảng 15 ha gần hồ Xuân Hương

Đà Lạt trước năm 1954 là nơi nghỉ dưỡng được người Pháp ưa chuộng, nên nhiều biệt thự ở đây chịu ảnh hưởng kiến trúc địa phương Pháp như một cách nguôi nỗi nhớ quê. Biệt thự số 1 Yersin nằm trên quả đồi rộng khoảng 15 ha cạnh hồ Xuân Hương, với khối tường đầu hồi tam giác chắc, mạnh, được cho là mang dáng dấp kiến trúc vùng Bretagne ở tây bắc Pháp.

Sau đó, nơi này thành cơ sở nội trú cho các tiểu chủng sinh Công giáo, rồi thành khách sạn Công đoàn.