Sứ mệnh của ngành KSND trong giai đoạn mới

Đó là lời khẳng định của bà Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó viện trưởng Viện KSND TP.HCM (ảnh), trong cuộc trả lời phỏng vấn PV Báo Thanh Niên.

ẢNH: PHƯƠNG NAM

Sau 4 tháng thí điểm thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, Viện kiểm sát (VKS) 2 cấp TP.HCM đã triển khai như thế nào để đạt được những kết quả nổi bật, thưa bà?

Bà Huỳnh Thị Ngọc Hoa: Ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm VKS khởi kiện vụ án dân sự công ích, VKS TP.HCM đã xác định đây là nhiệm vụ chính trị mới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích công cộng và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương.

Trên cơ sở đó, VKS 2 cấp TP.HCM đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: ban hành nghị quyết, kế hoạch triển khai; tổ chức quán triệt, tập huấn chuyên sâu; thành lập tổ công tác; tăng cường phối hợp với tòa án, công an, UBND, các cơ quan chuyên môn và tổ chức đoàn thể để tiếp nhận, rà soát nguồn thông tin về các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công hoặc quyền dân sự của nhóm yếu thế.

Đồng thời, VKS 2 cấp TP.HCM đã chủ động mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin thông qua đường dây nóng, email, mã QR; đẩy mạnh công tác tuyên truyền tại khu dân cư, trường học, cơ sở bảo trợ xã hội, bệnh viện và các địa bàn dân cư nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của VKS trong bảo vệ lợi ích công cộng và quyền của nhóm yếu thế.

Qua thực tiễn triển khai, nhiều vụ việc đã được phát hiện, xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn kiểm tra, xác minh mà chưa cần phải khởi kiện.

Cụ thể, trong tháng 4.2026, VKS 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận tổng cộng 95 vụ việc liên quan Nghị quyết số 205; ban hành 9 kiến nghị khởi kiện mới và 48 kiến nghị yêu cầu phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm.

Đặc biệt, thông qua công tác rà soát, xác minh và ban hành kiến nghị, VKS 2 cấp TP.HCM đã hỗ trợ hoàn thiện thủ tục pháp lý cho 247 trường hợp thuộc nhóm dễ bị tổn thương; trong đó có 119 trường hợp được cấp giấy khai sinh và 119 trường hợp được cấp thẻ căn cước. Đồng thời, đã kiến nghị thu hồi hơn 5,7 tỉ đồng và hơn 73.456 m² đất công, góp phần bảo vệ tài sản nhà nước, bảo đảm trật tự quản lý hành chính và lợi ích công cộng trên địa bàn thành phố.

ẢNH: HOÀNG MAI

Trong quá trình thực hiện Nghị quyết 205, VKS 2 cấp TP.HCM đã gặp những thuận lợi và khó khăn gì?

Thuận lợi lớn nhất là Nghị quyết 205 cùng các văn bản hướng dẫn của liên ngành T.Ư đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để VKS thực hiện chức năng bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương. Đồng thời, bên cạnh sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp của VKS tối cao, công tác này còn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy TP.HCM thông qua việc ban hành Chỉ thị số 06; sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của UBND TP.HCM cùng sự đồng thuận của nhiều cơ quan, tổ chức tại địa phương trong quá trình triển khai thực hiện thí điểm Nghị quyết số 205.

Tuy nhiên, đây là lĩnh vực hoàn toàn mới nên thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Khó khăn lớn nhất hiện nay là việc nhận diện vụ việc thuộc phạm vi Nghị quyết 205 trong một số trường hợp cụ thể còn chưa thật sự thống nhất; việc phân biệt giữa vụ việc dân sự công ích với tranh chấp dân sự thông thường hoặc vụ việc hành chính trong một số trường hợp còn gặp lúng túng.

Bên cạnh đó, TP.HCM là địa bàn có quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh, số lượng vụ việc phát sinh nhiều và tính chất ngày càng phức tạp. Nhiều vụ việc liên quan môi trường, đất đai, tài sản công, đầu tư công, bảo hiểm xã hội… đòi hỏi phải có quá trình xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ chuyên sâu, liên quan nhiều cơ quan quản lý nhà nước và nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác nhau.

Ngoài ra, khối lượng công việc chung của VKS 2 cấp TP.HCM hiện rất lớn trong khi biên chế không tăng, nên quỹ thời gian dành cho việc nghiên cứu, xác minh chuyên sâu đối với lĩnh vực tố tụng dân sự công ích vẫn còn hạn chế nhất định.

Theo Viện KSND TP.HCM, để Nghị quyết 205 đi vào thực tiễn hiệu quả hơn nữa thì VKS 2 cấp cần chủ động thực hiện như thế nào?

Trong thời gian tới, VKS 2 cấp TP.HCM xác định cần tiếp tục chủ động thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân, cơ quan, tổ chức hiểu rõ vai trò của VKS trong việc bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương. Từ đó chủ động cung cấp thông tin, phản ánh các vi phạm đến VKS.

Thứ hai, tăng cường đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho kiểm sát viên về kỹ năng xác minh, thu thập, đánh giá chứng cứ; đồng thời nâng cao năng lực nhận diện các vụ việc thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết 205.

Thứ ba, tiếp tục xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, chính quyền cơ sở nhằm bảo đảm việc cung cấp thông tin, tài liệu được kịp thời, đầy đủ và hiệu quả.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng nền tảng quản lý án công ích để phục vụ công tác theo dõi, quản lý, chỉ đạo điều hành và tổng hợp số liệu trong toàn hệ thống.

Định hướng, nhiệm vụ trọng tâm của VKS 2 cấp TP.HCM trong thời gian tới là gì, thưa bà?

Trong thời gian tới, VKS 2 cấp TP.HCM sẽ tiếp tục tập trung thực hiện hiệu quả Nghị quyết 205 theo hướng chủ động phát hiện vi phạm, tăng cường kiểm tra, xác minh, kịp thời áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công cộng.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, phân loại các vụ việc liên quan đến quản lý, sử dụng đất công, tài sản công, môi trường, an toàn thực phẩm, bảo hiểm xã hội và các quyền dân sự thiết yếu của người dân; tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị, yêu cầu của VKS; đẩy mạnh sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Xin cảm ơn bà!