Thị trường suất ăn hàng không toàn cầu dự báo tiếp tục tăng trưởng bình quân khoảng 6,5% mỗi năm đến năm 2031. Tuy nhiên, sự gia tăng của dịch vụ này cũng đi kèm bài toán môi trường ngày càng khắt khe.
Theo các đợt kiểm toán rác thải cabin do Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) thực hiện, ngành hàng không toàn cầu tạo ra khoảng 3,6 triệu tấn rác thải cabin mỗi năm. Trong số đó, dịch vụ thực phẩm và đồ uống chiếm tới 65% tổng trọng lượng.
Đáng chú ý, có khoảng 18% lượng rác thải là các suất ăn hoàn toàn còn nguyên vẹn nhưng bị bỏ lại do hành khách không có nhu cầu sử dụng. Thiệt hại kinh tế từ việc lãng phí thực phẩm ảnh hưởng trực tiếp tới toàn ngành.
Giảm lãng phí suất ăn đang trở thành một phần trong chiến lược hàng không bền vững
ẢNH: VNA
Tổn thất từ các suất ăn không qua sử dụng
Một suất ăn không được tiêu dùng trên chuyến bay gây ra những tổn thất kéo dài qua nhiều công đoạn chứ không dừng lại ở giá trị của bản thân phần ăn đó. Trước hết, quá trình chế biến suất ăn tiêu tốn một lượng tài nguyên thiên nhiên rất lớn bao gồm nước, năng lượng, nguyên liệu nông nghiệp và chi phí nhân công.
Bên cạnh đó, việc vận chuyển các suất ăn dư thừa làm gia tăng tổng trọng lượng cất cánh của tàu bay. Trọng lượng lớn hơn đòi hỏi động cơ phải tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn trong suốt hành trình, trực tiếp làm gia tăng lượng khí thải carbon phát tán ra môi trường.
Để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh động thực vật xuyên biên giới, hầu hết thực phẩm chưa qua sử dụng trên các chuyến bay quốc tế bắt buộc phải đưa vào quy trình thiêu hủy hoặc chôn lấp sâu. Do đó, các hãng hàng không không thể quyên góp hay tái chế suất ăn thừa theo những phương cách thông thường như trên mặt đất.
Những giải pháp hướng tới phát triển bền vững của ngành hàng không là chìa khóa giúp tối ưu hóa tài nguyên, cắt giảm phát thải và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero
ẢNH: VNA
"Bài toán chung" dành cho ngành hàng không
Nhằm giải quyết bài toán lãng phí thực phẩm vốn tiêu tốn chi phí vận hành khổng lồ, một số hãng hàng không trên thế giới đã thử nghiệm nhiều giải pháp khác nhau.
Điển hình, Japan Airlines là hãng tiên phong với chương trình cho phép hành khách lựa chọn chủ động từ chối suất ăn trước 25 giờ. Trong khi đó, China Southern Airlines có chính sách hỗ trợ khách hủy suất ăn trước giờ bay 2 tiếng. Một hướng đi khác được các hãng như Cathay Pacific, Emirates, ANA áp dụng là chuyển đổi từ "bỏ suất" sang "mời chọn trước" món yêu thích qua ứng dụng trước chuyến bay.
Cách làm này vừa nâng cao trải nghiệm cá nhân hóa, vừa giúp khách chắc chắn có món mình thích, vừa giúp hãng có dữ liệu chính xác để chuẩn bị vừa đủ lượng suất ăn.
Vietnam Airlines cũng không ngoại lệ. Ông Đinh Văn Tuấn, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines, chia sẻ: "Trong bối cảnh các thị trường hàng không lớn ngày càng siết chặt các yêu cầu về khí hậu và phát triển bền vững, Vietnam Airlines xác định mục tiêu xuyên suốt là vừa tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực quốc tế như CORSIA, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò hãng hàng không quốc gia trên hành trình chuyển đổi xanh".
Quyết tâm này được minh chứng rõ ràng qua những hành động thực tế. Một trong những giải pháp đáng chú ý của Vietnam Airlines là triển khai tính năng Lotus Green Choice trên hệ thống làm thủ tục trực tuyến và ứng dụng di động.
Tính năng cho phép hành khách chủ động quản lý nhu cầu dịch vụ suất ăn trong khoảng từ 24 giờ đến 1 giờ trước giờ khởi hành dự kiến. Trường hợp không có nhu cầu sử dụng bữa ăn trên chuyến bay, hành khách có thể chủ động lựa chọn không nhận suất ăn, giúp hãng tối ưu hóa khâu chuẩn bị.
Đại diện Vietnam Airlines nhấn mạnh năm 2026 là năm bản lề để triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị. Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ tiếp tục là động lực quan trọng nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh của tổng công ty. Lotus Green Choice chính là kết quả nổi bật từ chương trình chuyển đổi số của Vietnam Airlines.
Lựa chọn nhỏ kiến tạo tác động lớn
Giải pháp này mang lại tác động tích cực trên nhiều khía cạnh. Về mặt vận hành, tính năng giúp các công ty cung ứng suất ăn hàng không nắm bắt chính xác số lượng thực tế cần chuẩn bị, giảm tỷ lệ dư thừa ngay từ khâu sản xuất đầu vào.
Về mặt môi trường, việc giảm bớt khối lượng suất ăn giúp hạ trọng lượng cất cánh của máy bay, từ đó tiết kiệm nhiên liệu tiêu thụ và cắt giảm lượng khí thải CO₂ trực tiếp trên mỗi hành trình. Trong tương lai, giải pháp này được kỳ vọng sẽ mang lại những kết quả tích cực hơn nữa.
Sự thay đổi này ngăn chặn hàng tấn rác thải thực phẩm bị đưa vào quy trình thiêu hủy. Ngoài ra, việc ứng dụng chuyển đổi số này mang lại lợi ích kép: vừa giúp hành khách cá nhân hóa trải nghiệm dịch vụ theo đúng nhu cầu và thói quen tiêu dùng riêng, vừa giúp các bộ phận vận hành và chuỗi cung ứng suất ăn chủ động nắm bắt. Nhờ đó, công tác sản xuất được tối ưu hóa, loại bỏ các thao tác dư thừa và nâng cao rõ rệt năng suất lao động của đội ngũ phục vụ.
Quan trọng hơn, chương trình trao quyền cho hành khách cùng đồng hành với hãng hàng không quốc gia, xây dựng thói quen tiêu dùng văn minh và nâng cao nhận thức về phát triển bền vững.
Có thể nói, việc cắt giảm lãng phí suất ăn đã và đang trở thành một trong những chiến lược không thể thiếu trong lộ trình phát triển bền vững của ngành hàng không toàn cầu. Để đạt được hiệu quả bứt phá trên quy mô toàn ngành, hàng không thế giới đang hướng tới một giải pháp tổng thể giữa công nghệ hiện đại, cải cách chính sách và mô hình kinh tế tuần hoàn. Sự kết hợp này chính là chìa khóa giúp tối ưu hóa tài nguyên, cắt giảm phát thải và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Bình luận (0)