Đào tạo tiến sĩ là bậc học cao nhất cấp bằng tốt nghiệp trong hệ thống cơ sở đào tạo ĐH. Bậc học này đang được đào tạo tập trung ở nhóm trường nào, học phí cao tới mức nào trong bối cảnh học phí ngày càng tăng như hiện nay?
QUY MÔ ĐÀO TẠO TIẾN SĨ TĂNG NHƯNG CHƯA ĐẠT KỲ VỌNG
Cuối tháng 3 vừa qua, ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học quốc gia "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội 14, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới". Tại đây, thông tin được ĐH Quốc gia TP.HCM công bố cho thấy cả nước hiện có hơn 95.300 giảng viên nhưng số giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và tương đương chỉ đạt khoảng 33%. Riêng lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, giảng viên chủ yếu là thạc sĩ.
Một thống kê khác của Bộ GD-ĐT cho thấy, năm học 2019 - 2020 tổng chỉ tiêu tuyển sinh đào tạo trình độ tiến sĩ do các cơ sở đào tạo xác định là 5.111, tuy nhiên toàn hệ thống chỉ tuyển được 1.274 nghiên cứu sinh (tương đương 24,93% so với tổng chỉ tiêu đã xác định). Đến năm học 2020 - 2021, chỉ tiêu đào tạo trình độ tiến sĩ là 5.056 và tuyển được 1.735 (34,32%).
Giảng viên làm việc trong phòng nghiên cứu tại Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM)
ẢNH: NHẬT THỊNH
Thống kê này cũng cho thấy quy mô đào tạo tiến sĩ những năm gần đây có xu hướng tăng nhưng vẫn ở mức thấp so với trước năm 2017. Đáng chú ý, năm 2022 quy mô đào tạo tiến sĩ của cả nước chỉ trên 9.000 người, năm 2024 tăng lên mức trên 11.000 người nhưng vẫn chưa đạt mức gần 15.000 người của thời điểm năm 2017.
Năm 2026, nhiều trường ĐH đã ban hành thông báo tuyển sinh đào tạo bậc tiến sĩ. Trong đó, các trường tuyển sinh bậc học này tập trung nhóm các trường công lập, trường đào tạo 20 - 30 ngành nhưng có trường chỉ tuyển sinh vài ngành. Chẳng hạn, Trường ĐH Y dược TP.HCM tuyển sinh 334 chỉ tiêu cho 23 ngành trình độ tiến sĩ năm 2026. Thời gian đào tạo 3 năm đối với trình độ đầu vào của người học có bằng thạc sĩ hoặc bác sĩ nội trú hoặc chuyên khoa cấp 2; 4 năm đối với trình độ đầu vào của người học có bằng tốt nghiệp ĐH. Năm 2026, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM cũng thông báo tuyển sinh 32 ngành đào tạo bậc tiến sĩ và 135 chỉ tiêu, thời gian đào tạo trong 3 năm.
Nhiều trường công lập khác chỉ tuyển sinh đào tạo tiến sĩ vài ngành. Ví dụ, Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM năm nay có 40 chỉ tiêu đào tạo tiến sĩ với 2 ngành: công nghệ thông tin và khoa học máy tính.
Ở hệ thống trường tư thục, nhiều trường hiện chưa đào tạo bậc tiến sĩ. Một số trường, số lượng ngành đào tạo tiến sĩ cũng ở mức thấp. Trường ĐH Văn Lang có chương trình tiến sĩ ngành khoa học môi trường, thời gian đào tạo 3 năm với người có bằng thạc sĩ và 4 năm với người có bằng ĐH loại giỏi trở lên. Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng thông báo tuyển sinh 3 ngành trình độ tiến sĩ gồm: quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng và Việt Nam học. Trường ĐH Nguyễn Tất Thành tuyển sinh 4 ngành trình độ tiến sĩ trong năm 2025...
HỌC PHÍ NHÓM CÔNG VÀ TƯ KHÔNG CHÊNH LỆCH NHIỀU
Nghị định số 238/2025 có hiệu lực từ ngày 3.9.2025 của Chính phủ quy định về khung học phí các bậc học từ năm học 2025 - 2026 trở đi. Trong đó, mức trần học phí đối với đào tạo tiến sĩ của các cơ sở giáo dục ĐH công lập được xác định bằng mức trần học phí đào tạo ĐH nhân hệ số 2,5 tương ứng với từng khối ngành đào tạo của từng năm học theo các mức độ tự chủ. Học phí bậc đào tạo tiến sĩ tại các trường tư thục do các trường quyết định dựa trên cơ sở đảm bảo chất lượng đào tạo, chi phí vận hành và cơ sở vật chất.
Theo quy định này, học phí bậc đào tạo tiến sĩ có nhiều mức khác nhau tùy ngành học, loại hình trường. Năm học 2025 - 2026, Trường ĐH Tôn Đức Thắng thu học phí chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ theo niên chế. Học phí đóng theo từng học kỳ từ thời điểm nghiên cứu sinh nhập học đến khi tốt nghiệp. Mức học phí theo năm học của chương trình đào tạo trình độ tiến sĩ 66,55 triệu đồng/năm.
Học phí bậc tiến sĩ ở các trường công theo quy định của Nhà nước, trường tư thục tự quyết định dựa trên cơ sở đảm bảo chất lượng đào tạo, chi phí vận hành và cơ sở vật chất
ảnh: B.N
Trường ĐH Luật TP.HCM công bố học phí đào tạo tiến sĩ luật khóa 22 (2025 - 2028) dự kiến từng năm gồm: 59.625.000 đồng năm thứ nhất, 67.125.000 đồng năm thứ 2 và 75.570.000 đồng năm cuối. Tổng học phí dự kiến toàn khóa học ở mức trên 200 triệu đồng.
Trường ĐH Y dược TP.HCM thu học phí năm học 2025 - 2026 của học viên trình độ tiến sĩ ở mức 80 triệu đồng/năm với các ngành của Trường Y, Trường Dược và khoa Răng - Hàm - Mặt; 64 triệu đồng/năm với các ngành thuộc khoa Y học cổ truyền, Trường Điều dưỡng - Kỹ thuật y học; 55 triệu đồng/năm với khoa Y tế công cộng.
Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch thu học phí nghiên cứu sinh năm học 2025 - 2026 ở mức 84 triệu đồng/năm.
Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM dự kiến học phí năm học 2026 - 2027 là 63 triệu đồng/năm và tăng lên mức 67 triệu đồng/năm vào năm học 2027 - 2028. Như vậy, học phí của nghiên cứu sinh hoàn tất chương trình trong thời gian tiêu chuẩn khoảng trên dưới 200 triệu đồng.
Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM có mức thu học phí áp dụng cho năm thứ nhất ở mức 50 triệu đồng, các năm tiếp theo ở mức 53 và 56 triệu đồng. Trường ĐH Kinh tế - Luật thông báo mức thu học phí trình độ tiến sĩ năm 2025 gồm 6 học kỳ (2 học kỳ/năm), trung bình thu 27,4 triệu đồng/kỳ. Tính toàn khóa 6 học kỳ, nghiên cứu sinh cần đóng trên 160 triệu đồng. Với khóa tuyển sinh năm 2026, học phí dự kiến tăng nhẹ lên mức 59 triệu đồng/năm.
Chi phí đào tạo tiến sĩ ở VN thấp hơn trung bình một số nước khu vực và thế giới
Báo cáo Kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về đào tạo trình độ tiến sĩ của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội khóa XV gửi đại biểu Quốc hội năm 2023, nêu chi phí đào tạo 1 tiến sĩ ở VN tại các trường ĐH công lập hiện nay trung bình khoảng 16 triệu đồng/năm (trừ lĩnh vực khoa học sức khỏe, khoảng gần 32 triệu đồng/năm), thấp hơn rất nhiều so với chi phí đào tạo tiến sĩ ở một số nước trong khu vực và trên thế giới. Trong khi đó, ở Anh, chi phí đào tạo 1 tiến sĩ khoảng 15.000 - 16.000 bảng/năm; Úc có chi phí khoảng 22.000 - 40.000 AUD/năm; Hà Lan khoảng từ 13.000 - 20.000 EUR/năm; ở Singapore trung bình từ 20.000 - 25.000 SGD/năm; ở Mỹ khoảng 28.000 - 40.000 USD/năm.
Năm học 2025 - 2026, học phí đào tạo tiến sĩ của Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM ở mức trên 66,4 triệu đồng/năm (với người VN) và trên 73,3 triệu đồng/năm (với người nước ngoài). Học phí có thể được điều chỉnh hằng năm nhưng không vượt quá 15% so với năm trước. Lý do điều chỉnh học phí được trường nêu ra nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và chương trình đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị, tăng chi phí vận hành và quản lý, phát triển các dịch vụ hỗ trợ người học, đáp ứng yêu cầu về định hướng tự chủ tài chính. Ngoài ra, để duy trì chất lượng đào tạo, trường cần điều chỉnh học phí phù hợp với mức trượt giá hằng năm.
Ở nhóm trường tư thục, học phí cũng có mức tương tự hoặc cao hơn không đáng kể. Trường ĐH Văn Lang công bố học phí toàn khóa ở mức 145 triệu đồng, trong đó năm thứ nhất thu 50 triệu đồng, năm thứ hai 45 triệu đồng và năm cuối 50 triệu đồng. Trường ĐH Nguyễn Tất Thành thu học phí toàn khóa với nghiên cứu sinh chương trình 3 năm dao động từ 180 - 195 triệu đồng; chương trình 4 năm học phí từ 240 - 260 triệu đồng. Học phí chương trình đào tạo tiến sĩ tại Trường ĐH Công nghệ TP.HCM hiện nay ở mức 210 triệu đồng/khóa học/90 tín chỉ. Học phí Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng ở mức 44 triệu đồng/học kỳ…
Theo công bố của các trường ĐH, ngoài học phí, nghiên cứu sinh cần nộp thêm lệ phí xét tuyển đầu vào theo mức khác nhau tùy trường.
Bình luận (0)