Tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung

Sáng 9.7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã họp, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trình bày tờ trình dự thảo nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nêu rõ, dự án nghị quyết được xây dựng nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng thời, tạo cơ sở pháp lý bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Dự thảo gồm 3 chương, 13 điều.

ẢNH: GIA HÂN

Dự thảo nghị quyết quy định về chính sách xử lý hình sự, gồm không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự. 

Để thực hiện các chính sách này, điều 9, điều 10 dự thảo nghị quyết quy định về trình tự, thủ tục tố tụng hình sự và trình tự, thủ tục trong thi hành án hình sự để thực hiện.

Để bảo đảm tương ứng với việc xử lý hình sự, điều 11 dự thảo quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang tương ứng với các điều kiện về các chính sách xử lý hình sự quy định từ điều 5 đến điều 8 dự thảo nghị quyết.

Về hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện, nghị quyết dự kiến được thực hiện trong 3 năm.

Trường hợp sau thời điểm hết hiệu lực nhưng thời gian tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự để khắc phục hậu quả vẫn còn thì tiếp tục được thực hiện cho đến khi hết thời hạn này (không quá 2 năm).

Qua thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua dự thảo nghị quyết tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, diễn ra trong tháng 8 tới.  

Ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính

Phát biểu kết luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định trong dự thảo nghị quyết, nhất là các cơ chế, chính sách hình sự đặc thù. Chỉ quy định những nội dung thực sự khác với các luật, nghị quyết hiện hành và thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Phó chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, cần đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính khả thi, chặt chẽ trong tổ chức thực hiện, tránh tạo khoảng trống pháp lý hoặc phát sinh những vướng mắc trong quá trình áp dụng.

ẢNH: GIA HÂN

Đồng thời, chuẩn hóa các khái niệm còn chưa rõ nội hàm, mang tính định tính nhằm nâng cao tính minh bạch và thuận lợi trong quá trình tổ chức thực thi.

Đặc biệt, tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống quy định, quy trình, thủ tục tố tụng hình sự nhằm cụ thể hóa các chính sách hình sự đặc thù quy định tại dự thảo nghị quyết này, bảo đảm thiết lập được một quy trình tố tụng đủ chặt chẽ, đồng bộ và khả thi, phù hợp với nguồn lực và thực tiễn vận hành của hệ thống tư pháp. Cùng đó, phân định rõ trách nhiệm hình sự với trách nhiệm hành chính, dân sự, giữa trách nhiệm của pháp nhân với cá nhân.

Xử lý nghiêm hành vi cố ý làm trái, tham nhũng, nhưng sẽ khoan hồng, giảm nhẹ đối với phạm vi vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, không vụ lợi, không tham nhũng, đã chủ động khắc phục hậu quả.

Việc xử lý cần ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng.

Tiếp tục rà soát, bổ sung thời điểm nghị quyết có hiệu lực thi hành và thời hạn thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù bảo đảm phù hợp với lộ trình sửa đổi bộ luật Hình sự và bộ luật Tố tụng hình sự.

Trường hợp các chính sách đặc thù được luật hóa trong luật sửa đổi cần xác định rõ thời điểm nghị quyết hết hiệu lực và phương án chuyển tiếp để tránh chồng chéo hoặc tạo ra khoảng trống pháp lý.

Ông Nguyễn Hồng Diên cũng đề nghị, nghiên cứu phân loại mức độ thiệt hại và quy định ngưỡng mức độ thiệt hại phải báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền về định hướng, cơ chế, chính sách đặc thù xử lý các vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.