Thời sự

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo

Mai Thanh Hải - thanhhai2006@gmail.com

14/02/2026 08:01 GMT+7

Đảo Trường Sa còn được gọi là 'thủ đô của toàn quần đảo', là thôn thuộc đặc khu Trường Sa của tỉnh Khánh Hòa và là đảo có nhiều đoàn khách ghé thăm nhất.

Quân dân gắn bó tại Trường Sa trong năm 2026 và những câu chuyện không thể quên

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 1. — Đảo Trường Sa nhìn từ máy bay quân sự

Nhìn từ xa, đảo Trường Sa nổi bật với những khối nhà cửa cao lớn ở cả 2 phía đông bắc và tây nam của đảo.

Bên cạnh đường băng cất hạ cánh cho máy bay vận tải, đảo Trường Sa còn có âu tàu nằm phía tây là nơi tránh trú bão, nghỉ ngơi của ngư dân và cũng cung cấp các dịch vụ hậu cần nghề cá, làng chài lâu dài.

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 2. — Tàu cá ngư dân tránh trú trong âu tàu đảo Trường Sa

Nhiều lần ra Trường Sa, tôi chứng kiến cảnh hàng trăm tàu thuyền của ngư dân vào nghỉ ngơi, đợi hỗ trợ hậu cần…

Buổi chiều, các ngư dân tập trung lên bờ kè hóng mát, chơi thể thao đông nghịt. Đêm tối, đèn điện tàu cá như sao sa.

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 3. — Ngư dân sinh hoạt trong âu tàu đảo Trường Sa

Do là trung tâm hành chính của đặc khu Trường Sa, nên ngoài các hộ dân đang sinh sống ở các cụm dân cư, còn có cán bộ, công chức của thôn, giáo viên trường mầm non - tiểu học, cán bộ và công nhân trạm hải đăng Trường Sa Lớn (Công ty bảo đảm hàng hải Biển Đông và hải đảo), trạm khí tượng hải văn Trường Sa (Cục Khí tượng thủy văn), trạm dịch vụ thông tin - dẫn đường - giám sát (Công ty TNHH kỹ thuật quản lý bay thuộc Tổng công ty quản lý bay Việt Nam)…

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 4. — Trạm hải đăng Trường Sa Lớn

Đảo Trường Sa cũng là nơi có nhiều công trình tâm linh nhất, như chùa Trường Sa, nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, tượng đài liệt sĩ…

Một số công trình văn hóa nghệ thuật như: lá cờ Tổ quốc rộng 320 m² được ghép từ 310.000 viên gốm nhỏ trên nóc hội trường 200, do họa sĩ Nguyễn Thu Thủy và các đồng nghiệp thực hiện năm 2012; khối đá corindon nguyên thủy nặng 30 tấn khắc bài thơ Nam quốc sơn hà của anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt đặt trong khuôn viên trước sở chỉ huy. Đây là món quà của cán bộ, nghệ nhân Công ty cổ phần đá và khoáng sản Phủ Quỳ (Nghệ An) tặng đảo Trường Sa cuối 2018…

Nhiều người lên thăm đảo Trường Sa, cứ tưởng ở đây chỉ có bộ đội Lữ đoàn phòng thủ đảo 146 (Vùng 4 Hải quân). Thực ra trên đảo còn có rất nhiều màu áo các quân binh chủng đóng quân trên đảo như: trạm radar phòng không 11 (Trung đoàn radar 292, Sư đoàn phòng không 377, Quân chủng Phòng không - Không quân); đội bảo đảm kỹ thuật sân bay Trường Sa thuộc Phòng tham mưu, Sư đoàn không quân 370, Quân chủng Phòng không - Không quân; Bệnh xá Trường Sa (Bệnh viện Quân y 175, Bộ Quốc phòng); Đồn biên phòng Trường Sa (Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa); trung tâm dịch vụ hậu cần - kỹ thuật đảo Trường Sa (thuộc Hải đoàn 129, Quân chủng Hải quân)…

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 5. — Lá cờ Tổ quốc làm bằng gốm, trên nóc hội trường đảo Trường Sa

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 6. — Khối đá corindon nguyên thủy nặng 30 tấn khắc bài thơ Nam quốc sơn hà của anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 7. — Tàu Tiên Nữ của Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải Việt Nam cập cảng Trường Sa

Xe buýt điện chạy băng băng

Một điều rất đặc biệt là phương tiện giao thông trên đảo Trường Sa rất đa dạng, ngoài các xe máy khí tài quân sự, còn có xe vận tải nhẹ, xe gắn máy và nhiều nhất là xe đạp.

Đặc biệt, từ giữa năm 2025, trên đảo Trường Sa đã có các xe buýt điện chuyên chở người. Đây là các xe trong số 10 xe buýt điện 23 chỗ ngồi do Tập đoàn Vingroup tặng Trường Sa dịp tháng 3.2025.

Ngoài ra, còn có xe buýt điện 8 chỗ ngồi do các doanh nghiệp khác gửi tặng, rất thuận tiện cho chỉ huy đảo kiểm tra các đầu mối đơn vị, đốc gác và cơ động đến các vị trí khi có tình huống…

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 8. — Tập đoàn Vingroup tặng Trường Sa các xe buýt chạy điện

Buổi chiều ở đảo Trường Sa là giờ thể dục thể thao. Trên đường băng giữa đảo, người ta thảnh thơi đạp xe từ đầu đến cuối đảo, chỉ vài vòng cũng như đạp xe quanh Hồ Tây. Một số anh em đi bộ theo nhóm, trò chuyện râm ran. Ở các cụm - phân đội chiến đấu, chiến sĩ trẻ hò hét chơi bóng chuyền, bóng đá, bóng bàn…

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 9. — Trẻ em Trường Sa đạp xe trên sân bay

Giống với đất liền, ở đảo Trường Sa cũng đang sốt xình xịch với phong trào pickleball và buổi chiều, các pickler (người chơi pickleball) trên đảo hối hả xỏ giày, xách vợt xuống khu thể thao đua tài.

Cái khác duy nhất là do ở đảo luôn có gió lớn, ảnh hưởng đến đường bóng, nên sân bóng được đưa vào nhà chứa máy bay.

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 10. — Đường băng trên đảo Trường Sa

Gửi đồ bằng… máy bay

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 11. — Đảo Trường Sa năm 1988

Đại tá Phạm Công Phán (82 tuổi, hiện đang nghỉ hưu tại xã Bắc Đông Hưng, tỉnh Hưng Yên - xã Đông Cường, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình cũ) khi ngồi với tôi kể chuyện thời điểm 1982 đến 1986 là Lữ đoàn trưởng 146 phòng thủ đảo Trường Sa. Ông cứ nhắc đi nhắc lại: "Bộ đội Trường Sa khổ nhất thế giới".

Ông Phán kể thêm: "Bộ đội ra đảo, tháng đầu lên cân, tháng thứ 2 chững lại và tháng thứ 3 bị teo cơ. Cá biển đầy, nhưng bữa ăn không có rau tươi, thiếu chất nên cứ ăn hải sản là đi kiết hàng loạt. Nói chả ai tin, nhưng có lúc thiếu muối ăn, anh em phải múc nước mặn phơi trên mặt sàn, lấy thứ hỗn hợp dính lại, để làm thành chất mặn lùa cơm"…

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 12. — Trung tâm đảo Trường Sa hôm nay

Kể lại câu chuyện với trung tá Trần Huy Phụng (Chính trị viên đảo Trường Sa), thấy cười: "Trường Sa bây giờ khác xưa rất nhiều".

Trung tá Phụng kể: "Ngoài tàu vận tải quân sự ra vào thường kỳ, còn có các tàu trực, tàu hải đăng và các tàu cá ngư dân vào đảo hàng tuần, hàng ngày. Vào mùa đi đoàn đầu năm, đoàn công tác nào cũng ghé thăm - làm việc với đảo, có mùa vài chục chuyến, mang đủ vật chất…".

Tết ở Trường Sa - Kỳ 3: Đảo Trường Sa, thủ đô quần đảo- Ảnh 13. — Trực thăng EC-225 hạ cánh xuống đảo Trường Sa

Ở Trường Sa bây giờ, người ta không chỉ gửi mua đồ qua tàu thuyền mà còn gửi đồ theo các chuyến bay huấn luyện, nhiệm vụ thường xuyên của Lữ đoàn không quân hải quân 954 từ Cam Ranh ra đảo. Không ít lần, máy bay EC-225 và DHC-6 bay ra đảo, chở lặc lè toàn bún tươi, bánh phở và đồ ăn tươi, giúp người dân…