Thấp thỏm bên những dòng sông sạt lở

Mạnh Cường- cuongbaochidhkh@gmail.com

05/11/2026 06:45 GMT+7

Mỗi mùa mưa lũ, hàng trăm hộ dân xã Thượng Đức (TP.Đà Nẵng) sống ven sông Vu Gia, sông Côn lại nơm nớp lo nhà cửa, đất sản xuất bị cuốn trôi. Nhiều đoạn bờ sông sạt lở ăn sâu vào đất liền, có nơi cách móng nhà chỉ vài mét.

Nhà dân chênh vênh bên mép sông

Căn nhà của ông Nguyễn Đức Thắng (58 tuổi, trú thôn Đại Lãnh, xã Thượng Đức) hiện chỉ cách bờ sông Côn khoảng 4 m. Những năm trước, tình trạng sạt lở tại khu vực này diễn ra khá chậm. Tuy nhiên, trong đợt mưa lớn kéo dài giữa năm 2025, nước từ thượng nguồn đổ về mạnh khiến hơn 100 m bờ sông gần khu dân cư bị xói lở, ăn sâu vào đất liền hơn 10 m. Nhiều căn nhà vốn nằm cách xa bờ nay trở nên chênh vênh sát mép sông.

Ông Thắng cho hay trước tình hình cấp bách, chính quyền xã Thượng Đức đã huy động lực lượng dùng bao cát gia cố tạm thời đoạn bờ sông bị sạt lở nhằm bảo vệ khu dân cư. Sau những đợt lũ tiếp theo, khu vực này tiếp tục được gia cố, góp phần hạn chế tình trạng xói lở.

Tại thôn Hà Tân, căn nhà của vợ chồng ông Trương Công Bình (66 tuổi) cũng nằm sát bờ sông Côn, luôn đối mặt nguy cơ bị ảnh hưởng khi mưa lũ lớn. Theo ông Bình, qua mỗi năm, bờ sông lại sạt lở thêm một đoạn, đe dọa trực tiếp đến nhà cửa và đất đai của gia đình.

Để bảo vệ căn nhà, vợ chồng ông Bình đã bỏ hơn 100 triệu đồng đổ đất, bê tông và xây móng tường bao quanh nhằm ứng phó với mưa bão. Tuy nhiên theo ông, đây chỉ là giải pháp tình thế, khó chống chọi nếu xuất hiện lũ lớn. Nỗi lo nhà cửa bị cuốn trôi vẫn thường trực, nhất là khi mùa mưa lũ lại đến gần.

Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, không chỉ tại thôn Đại Lãnh, Hà Tân, tình trạng sạt lở còn diễn biến phức tạp dọc sông Vu Gia, qua các thôn Hội Khách Đông, Hội Khách Tây, Hà Dục Đông và Tịnh Đông Tây. Nhiều đoạn bờ sông bị khoét sâu sau mỗi mùa lũ, làm mất đất sản xuất, đe dọa đường giao thông và khu dân cư.

Cần đầu tư kè chống sạt lở

Theo báo cáo của UBND xã Thượng Đức, sau các đợt mưa lũ cuối năm 2025, sông Côn, sông Vu Gia đoạn qua địa bàn xã, nhiều điểm sạt lở tiếp tục diễn biến nghiêm trọng. Đáng chú ý, tại hai thôn Hội Khách Đông và Hội Khách Tây, các vết nứt trên bờ sông ngày càng lan rộng, có nơi điểm sụt lún chỉ còn cách chân đường bê tông ven sông khoảng 1,5 m. Khu vực này có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 120 hộ dân sống sát bờ sông. Tại các thôn Hà Dục Đông và Tịnh Đông Tây, chiều dài khu vực sạt lở được xác định khoảng 2 km, trong đó có khoảng 500 m đặc biệt nguy hiểm. Qua mỗi mùa lũ, bờ sông có thể bị xói lở sâu từ 10 - 15 m, có nơi hơn 20 m, khiến nhiều diện tích đất sản xuất bị mất, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của người dân.

Đáng lo ngại, các vết nứt tiếp tục xuất hiện và lan rộng, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở đột ngột với khối lượng lớn. Khoảng 13 căn nhà nằm sát bờ sông cùng các khu dân cư phía bên trong có nguy cơ bị ảnh hưởng. Nếu không sớm có giải pháp xử lý, sạt lở có thể tác động trực tiếp đến các khu dân cư Hà Dục Đông, Hà Dục Tây và Tịnh Đông Tây. Tại khu vực các thôn Đại Lãnh và Hà Tân, hàng chục hộ dân cũng đang sống trong vùng bị sạt lở đe dọa. Qua khảo sát, xã Thượng Đức đề xuất UBND TP.Đà Nẵng sớm bố trí kinh phí xây dựng kè chống sạt lở bờ sông Vu Gia, sông Côn với chiều dài hơn 2 km để bảo vệ khu dân cư, hạn chế tình trạng đất đai bị cuốn trôi.

Ông Phan Trung Phi, Chủ tịch UBND xã Thượng Đức, cho biết trước tình hình sạt lở, địa phương chủ động triển khai phương châm "4 tại chỗ", tăng cường bám sát địa bàn, nắm tình hình và tổ chức di dời người dân ở những khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt đến nơi an toàn khi cần thiết. Ông Phi cho hay trước tình trạng sạt lở diễn ra ngày một nghiêm trọng, UBND xã Thượng Đức đã báo cáo, đề xuất UBND TP.Đà Nẵng cùng các sở, ngành liên quan hỗ trợ, bổ sung kinh phí, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ các dự án kè chống sạt lở bờ sông Vu Gia và sông Côn, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân.

Mới đây, UBND TP.Đà Nẵng đã đề nghị Sở Tài chính khẩn trương tham mưu UBND TP chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn vốn ngân sách địa phương giai đoạn 2026 - 2030. Trong danh mục này có dự án kè chống sạt lở bờ sông khu vực Hà Dục Đông - Tịnh Đông Tây đến thôn Đại An (xã Thượng Đức). TP cũng nghiên cứu, xem xét bổ sung dự án kè chống sạt lở bờ sông Côn khu vực cầu Hà Tân, thuộc hai thôn Hà Tân và Đại Lãnh (xã Thượng Đức), vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030. Việc đẩy nhanh các dự án kè chống sạt lở được kỳ vọng sẽ từng bước xử lý những điểm xung yếu, bảo vệ khu dân cư và đất sản xuất ven sông.