Thi tốt nghiệp THPT 2026: Bộ GD-ĐT giải thích về đề thi gây tranh luận

Không yêu cầu tất cả thí sinh phải biết về Steve Jobs

Chiều 12.6, tại họp báo sau kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD-ĐT tổ chức, có nhiều câu hỏi của phóng viên (PV) liên quan đến những tranh luận về đề thi.

Trong đó có những băn khoăn về mức độ phù hợp của câu hỏi trong đề môn ngữ văn: "Làm thế nào để có Steve Jobs Việt Nam", liệu câu hỏi như vậy có phù hợp với thí sinh (TS) ở các vùng miền khác nhau hay không, đặc biệt là TS ở vùng sâu, vùng xa có thể không biết Steve Jobs là ai. Ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), khẳng định: Công tác đề thi luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Một trong nội dung chỉ đạo của lãnh đạo Bộ GD-ĐT, đó chính là bảo đảm "5 đúng". Một trong số đó là đúng về tính chất vùng miền. Ông Hà giải thích thêm và cho biết tính công bằng giữa các vùng miền là một yêu cầu khi ra đề thi.

ẢNH: TUẤN MINH

Ông Hà cho hay: "Thứ nhất, nội dung này được đặt vào phần phân hóa TS. Điểm khác biệt thứ hai là phần nghị luận xã hội đánh giá về khả năng hiểu biết, lập luận của TS. Thứ ba, mặc dù đây là phần phân hóa nhưng trong lệnh hỏi vẫn hết sức rõ ràng, đầy đủ, kết hợp cả những hiểu biết của TS lẫn những phần đã được cung cấp trong ngữ liệu của phần đọc hiểu phía trước".

"Ở đây, hình ảnh "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép là một phép ẩn dụ và là một nội dung kiểm tra, đánh giá, phân loại TS", ông Hà nói và khẳng định: "Từng câu, từng từ đã được chắt lọc cẩn thận, hỏi ý kiến chuyên môn cũng như tra từ điển để phân biệt "phát minh", "đổi mới", "sáng tạo"".

Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, tiếp tục nhấn mạnh câu hỏi "Làm thế nào để có Steve Jobs Việt Nam" là câu phân hóa và cho rằng: "Nghĩa là không phải tất cả TS nào cũng phải đảm bảo biết Steve Jobs, có TS chưa biết nhưng qua đó để tác động thúc đẩy lại quá trình dạy và học đổi mới nhanh hơn, thiết thực hơn, hiệu quả hơn".

Ông Thưởng cũng khẳng định: "Đề thi ngữ văn ra theo hướng như vậy nên đương nhiên đáp án phải mở và tôn trọng ý kiến quan điểm trong bài làm của TS. Nếu bảo vệ được quan điểm của mình, thậm chí phản biện lại nội dung đề yêu cầu, đấy là sự sáng tạo của các em, là bản lĩnh. Bởi vì chúng ta hướng tới đào tạo con người có kiến thức, có phẩm chất, có năng lực, tự tin dám bộc lộ cá nhân mình trên quan điểm, trên nguyên tắc trong khuôn khổ".

ảnh: Nhật Thịnh

Đề thi tiếng Anh có vượt chương trình ?

PV Thanh Niên hỏi về độ khó của đề thi môn tiếng Anh, và cho hay theo phản ánh của nhiều giáo viên môn tiếng Anh và TS dự thi, đề thi môn tiếng Anh năm nay tiếp tục có một số câu hỏi khó, đặc biệt là các câu đọc hiểu, đòi hỏi kiến thức vượt phạm vi nội dung chương trình giáo dục phổ thông. Nhiều TS ở TP.HCM dù có kết quả cao trong các kỳ thi chuẩn hóa quốc tế như IELTS, SAT cũng than là đề khó, phải vận dụng cách làm được học trong quá trình luyện thi SAT và IELTS để giải quyết một số câu hỏi. Một giáo viên ở Hà Nội cũng nói: "Điểm giỏi chủ yếu sẽ thuộc về những TS có tố chất, gia đình có điều kiện đầu tư cho học IELTS từ sớm hoặc tích cực cọ xát tự học ở các nguồn tài liệu bên ngoài".

Trước những nhận xét trên, ông Nguyễn Ngọc Hà cho biết, việc ra đề thi các môn thi nói chung đều tuân thủ chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ: công tác thi phải đảm bảo các mục đích đề ra, trong đó đề thi có độ phân hóa phù hợp. Cho tới thời điểm này, đề thi của kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn phải đảm bảo 2 mục đích chính là xét tốt nghiệp và dùng làm dữ liệu cho các trường đại học, cao đẳng tuyển sinh, nên rất cần tính phân hóa cao.

Với đề thi tiếng Anh, độ khó của đề cũng đã được ban ra đề thảo luận một cách khoa học. Yêu cầu đầu ra về ngoại ngữ đối với học sinh khi tốt nghiệp THPT tối thiểu phải đạt bậc 3 trên khung 6 bậc. Thực tế cho thấy đề thi môn tiếng Anh bị cho là có một số từ mới vượt quá trình độ (bậc 3 - PV). Tuy nhiên, những từ mới ấy lại đặt ở vị trí không mang tính chất quyết định.

"Nếu từ mới vượt trình độ, mang tính chất từ khóa quyết định tới điểm thi thì không được. Nhưng ban ra đề đã thống nhất là không được phép để xảy ra điều đó. Trong quá trình ra đề thi, khi trao đổi phản biện, ban ra đề nhận thấy các trường hợp từ mới thuộc phần đọc hiểu nếu hiểu được ngữ cảnh thì thực ra TS cũng không cần phải hiểu được nghĩa của từ đó", GS Nguyễn Ngọc Hà giải thích.

ảnh: Nhật Thịnh

Đề thi môn khoa học tự nhiên khó hơn khoa học xã hội ?

PV Thanh Niên đặt vấn đề: "Theo phản ánh của TS và nhận định của các giáo viên, độ khó của đề thi các môn tương đương năm ngoái. Do đó có nhiều khả năng sẽ tái diễn tình trạng phổ điểm các môn thi khoa học tự nhiên (KHTN) thấp hơn các môn thi khoa học xã hội (KHXH). Điều này ảnh hưởng rất lớn tới nguồn tuyển các ngành STEM, do TS sẽ ưu tiên chọn học và thi các môn KHXH. Năm ngoái Bộ GD-ĐT đã điều chỉnh vấn đề này bằng quy định quy đổi điểm tương đương nhưng có vẻ như giải pháp này cũng không tạo ra được tác động đáng kể, bởi số TS chọn thi các môn KHTN năm nay vẫn tiếp tục thấp ở mức đáng báo động?".

Ông Nguyễn Ngọc Hà cho rằng: "Với nguồn tuyển STEM, Bộ GD-ĐT cũng đã có nhiều giải pháp. Vừa qua, Bộ GD-ĐT đã tham mưu với Chính phủ ban hành những chính sách ưu tiên với học sinh, sinh viên theo học khối STEM, ưu tiên phát triển các chương trình đào tạo khối ngành khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược, kỹ thuật then chốt… Đối với công tác thi, việc tạo ra những tác động tích cực ngược trở lại với việc mở rộng nguồn học sinh theo học các môn STEM cũng là một nội dung quan trọng. Do đó, với hội đồng ra đề thi, vấn đề giảm sự chênh lệch để làm sao cho độ khó của các môn đồng đều nhau cũng là nội dung rất được quan tâm. Việc này thực hiện bằng cả yếu tố chuyên môn lẫn kỹ thuật".

Tuy nhiên, ông Hà cho rằng, cũng cần nhận thức rõ giai đoạn hiện nay vẫn mang tính chất quá độ. Khi chuyển cách thức tổ chức thi trên máy tính, vấn đề này sẽ được giải quyết triệt để hơn bằng cách sử dụng ngân hàng câu hỏi thi đã chuẩn hóa. Thứ hai, các kết quả sau đó cũng sẽ được xử lý bằng những kỹ thuật khảo thí hiện đại để bảo đảm độ công bằng cao nhất. "Còn trong năm nay, việc giải quyết vấn đề cân bằng độ khó của đề thi của các môn thi được tiến hành đến đâu, chúng ta phải chờ đợi kết quả", ông Hà nói.

Xung quanh nội dung này, ông Phạm Ngọc Thưởng cho rằng: đánh giá đề thi vượt chương trình hay không, khó hay dễ, đến thời điểm này chúng ta bước đầu đánh giá sơ bộ và lắng nghe thông tin của các chuyên gia, nhà giáo, nhà khoa học và báo chí đã phản ánh. Cuối cùng phải đợi kết quả chấm xong và có phổ điểm, chấm thẩm định…, lúc đấy mới đánh giá được. "Nguyên tắc là lắng nghe hết sức nghiêm túc, đầy đủ, khách quan nhưng có quan điểm, có nguyên tắc chứ không phải cứ thấy phản ánh thì chúng ta lại xem đúng như vậy hay không", ông Thưởng nói.