Thủ tục hành chính ở TP.HCM 'lên đời': Rô bốt AI 'chia lửa'

Tại đây, cán bộ, chiến sĩ giải quyết từ đăng ký thường trú, tạm trú, đến cấp thẻ căn cước, kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID, đăng ký xe, đăng ký quản lý con dấu…

Việc triển khai các thủ tục hành chính (TTHC) trực tuyến trên Cổng dịch vụ công mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng bộc lộ không ít rào cản đối với người yếu thế về công nghệ, đặc biệt tại các địa bàn có quy mô dân số "khủng" như TP.HCM. Trong bối cảnh đó, mô hình rô bốt tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ TTHC tại công an cấp cơ sở đang nổi lên như một giải pháp đột phá, "chia lửa" cho lực lượng chức năng.

Gian nan "số hóa" ở cơ sở

Một nữ chủ nhà trọ trên đường Liên Khu 5-6 (P.Bình Tân) quản lý khoảng 20 phòng với hơn 30 nhân khẩu cho biết, công tác đăng ký tạm trú cho người thuê trọ hiện gồm nhiều công đoạn. Ban đầu, chủ trọ phải mua đúng mẫu tờ khai thông tin cư trú (mẫu CT07 mới nhất) theo yêu cầu. Sau khi kê khai viết tay, chủ trọ mới thực hiện đăng ký trên Cổng dịch vụ công, đính kèm các tài liệu như thông tin cư trú và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

ẢNH: TRẦN KHA

"Nếu hồ sơ đầy đủ và người thuê đã có thông tin cư trú gốc rõ ràng thì việc xác minh diễn ra rất nhanh. Tuy nhiên, đối với người mới từ nơi xa đến hoặc chưa từng đăng ký tạm trú ở địa bàn, thời gian xác minh kéo dài hơn. Nhiều trường hợp sai sót thông tin còn bị trả hồ sơ về để chỉnh sửa, hoàn thiện lại", nữ chủ trọ chia sẻ.

Bên cạnh đó, việc nộp hồ sơ qua Cổng dịch vụ công mang lại thuận lợi cho những ai am hiểu công nghệ. Tuy nhiên, thời gian từ khi đăng ký online đến khi kiểm tra, duyệt hồ sơ và trả kết quả thực tế thường mất từ 5 - 10 ngày, thậm chí lâu hơn tùy thuộc vào quá trình xác minh nhân thân của từng trường hợp.

ẢNH: TRẦN KHA

Người quản lý một chuỗi trọ khác tại địa phương với 10 phòng, 22 nhân khẩu cũng chỉ ra những phát sinh thực tế: người thuê trọ chuyển đến nhưng chưa hủy tạm trú tại nơi ở cũ thì hệ thống online sẽ từ chối tiếp nhận, buộc người dân phải liên hệ chủ cũ để xóa đăng ký; hoặc làm thủ tục nhập hộ khẩu cho nhiều người cùng một phòng nhưng khác hộ khẩu đòi hỏi phải chờ người đầu tiên hoàn tất thủ tục mới đến lượt người thứ 2.

Đặc biệt, rào cản lớn nhất hiện nay thuộc về nhóm người lớn tuổi hoặc người ít tiếp cận với công nghệ. "Có những bác lớn tuổi đi từ xa lên làm giấy tờ, không rành điện thoại thông minh hay dịch vụ công nên rất loay hoay. Mặc dù công an khu vực và tổ trưởng khu phố có lập các nhóm Zalo chung để thông báo tình hình, hướng dẫn thủ tục, nhưng nhóm này thường khóa quyền bình luận công khai, người dân phải nhắn tin riêng hoặc đến trực tiếp để được giải đáp", vị này cho hay.

Rô bốt AI giải đáp nhanh thắc mắc cho người dân

Khác với những bỡ ngỡ ban đầu, đối với các thủ tục như cấp thẻ căn cước, việc chủ động đăng ký và chọn lịch hẹn online qua dịch vụ công đang được đánh giá là rất tiện lợi, giúp người dân linh hoạt chọn địa điểm, tránh cảnh chen chúc. Đặc biệt, người dân khi đến trụ sở Công an xã Đông Thạnh (TP.HCM) rất hào hứng với trải nghiệm hoàn toàn mới: sử dụng rô bốt AI hỗ trợ TTHC.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Thực tế, không ít trường hợp người dân đến làm thủ tục (như đăng ký tạm trú, thường trú) vào đúng thời điểm trụ sở xã đông người, cán bộ đang bận rộn xử lý hồ sơ không thể hướng dẫn ngay lập tức. Thay vì lúng túng không biết cần chuẩn bị thông tin, giấy tờ ra sao, người dân giờ đây không cần chờ đợi. Họ chỉ cần thao tác chạm nhẹ vào nút bấm trên màn hình rô bốt và đặt câu hỏi bằng giọng nói (ví dụ: "Tôi làm tạm trú cần các thủ tục, giấy tờ gì?"), máy sẽ lập tức phân tích và tự động đưa ra câu trả lời. Hệ thống giải đáp tường tận quy trình để người dân biết cần chuẩn bị những gì, đồng thời hướng dẫn chi tiết đến đúng quầy để gặp cán bộ tiếp nhận hồ sơ.

Không dừng lại ở việc hỗ trợ trực tiếp tại trụ sở, nhằm tiết kiệm tối đa thời gian đi lại, người dân còn có thể dùng điện thoại chụp, quét mã QR trên thân rô bốt. Nhờ thao tác này, dù đang ở nhà, bà con vẫn có thể gửi các thắc mắc về quá trình làm TTHC. Rô bốt sẽ lập tức phản hồi qua tin nhắn Zalo, mang lại trải nghiệm liền mạch, gần gũi giống như đang nhắn tin trực tiếp với một cán bộ xã thực thụ.

Tất cả vướng mắc về TTHC đều được hệ thống giải đáp cặn kẽ. Sự khác biệt tiện ích này là dù ở nhà, người dân vẫn có thể tra cứu (khi có mã QR trên thân rô bốt), có thể đặt câu hỏi để chuẩn bị các hồ sơ cần thiết theo hướng dẫn mà không cần đi lại mất thời gian. Nếu người dân có nguyện vọng trao đổi trực tiếp với cấp quản lý địa phương, rô bốt cũng sẵn sàng cung cấp ngay số điện thoại liên hệ. Cụ thể, khi người dân đọc câu lệnh yêu cầu cung cấp số điện thoại của ban chỉ huy công an xã hay cảnh sát khu vực các ấp, hệ thống lập tức hiển thị và đọc rõ danh tính, số điện thoại từ lãnh đạo đến quản lý địa bàn xã.

Trực tiếp trải nghiệm rô bốt AI để làm thủ tục định danh điện tử mức độ 2 cho con, bà Trần Thị Huê (54 tuổi, ở xã Đông Thạnh) không giấu được ngạc nhiên: "Mấy thứ mình chưa biết, hỏi trực tiếp là máy trả lời ngay, giống như đang nói chuyện với người thật vậy. Có con rô bốt này giúp người dân đỡ lo lắng, không phải chờ đợi hỏi cán bộ công an vì nhiều khi các chú cũng rất bận rộn nhiều việc".

Có thể thấy, nền hành chính phục vụ hiện đại đang dần hình thành từ cơ sở, như nhận xét của bà Huê sau khi hoàn tất thủ tục nhờ sự hỗ trợ của rô bốt: "Đây là sự hỗ trợ rất thông minh về công nghệ của nhà nước, cung cấp đầy đủ thông tin một cách nhanh chóng, minh bạch và vô cùng thân thiện".

Giải pháp giảm áp lực hành chính, phục vụ chuyển đổi số

Chia sẻ về hiệu quả vận hành mô hình rô bốt thông minh tích hợp AI, lãnh đạo Công an xã Đông Thạnh cho biết đây là một trong những bước đi cụ thể nhằm đẩy mạnh chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, đưa công nghệ hiện đại vào phục vụ trực tiếp đời sống người dân. Hằng ngày, Công an xã Đông Thạnh và một số công an xã, phường trên địa bàn TP.HCM tiếp nhận hàng trăm lượt người dân đến làm các thủ tục như đăng ký thường trú, tạm trú, cấp đổi biển số xe, sang tên chuyển vùng xe, kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2... "Trước đây, cán bộ túc trực phải liên tục giải thích từng câu hỏi giống nhau cho hàng trăm lượt người. Hiện nay, rô bốt AI đã đảm nhận thay công việc tư vấn, hướng dẫn ban đầu này. Điều đó giúp giảm bớt áp lực rất lớn cho cán bộ chiến sĩ, để lực lượng tập trung tối đa thời gian vào khâu chuyên môn, thẩm định và xử lý hồ sơ nhanh chóng cho người dân", lãnh đạo Công an xã Đông Thạnh nhấn mạnh.

ẢNH: CTV

Công an TP.HCM cho biết hiện nay dữ liệu của một số sở, ngành, địa phương chưa được kết nối liên thông nên người dân đi làm TTHC vẫn còn lúng túng. Bộ Công an hiện đã kết nối dữ liệu dân cư với một số bộ, ngành và đặt mục tiêu đến năm 2030 có 26 cơ sở dữ liệu bắt buộc phải kết nối, chia sẻ để giải tỏa các "điểm nghẽn", hướng tới làm thủ tục đơn giản nhất cho người dân. (còn tiếp)