Thưởng tết sớm để kích cầu tiêu dùng

15/11/2026 06:19 GMT+7

Còn 3 tháng nữa là đến Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, câu chuyện thưởng tết bắt đầu nóng lên khi Bộ Nội vụ mới đây yêu cầu các địa phương sớm tổng hợp kế hoạch thưởng của doanh nghiệp. Các chuyên gia cũng cho rằng thưởng tết sớm cũng là một hình thức kích cầu tiêu dùng khi người lao động có tiền mua sắm hàng hóa nhu yếu phẩm cho mùa cuối năm.

Duy trì lương tháng 13, thưởng theo năng suất...

Tại TP.HCM, tổ chức công đoàn còn vận động doanh nghiệp (DN) công bố và chi thưởng sớm để giúp người lao động chủ động mua sắm, góp phần kích cầu tiêu dùng cuối năm. Khảo sát sớm của Thanh Niên cho thấy, đa số DN, kể cả khó khăn cũng cố gắng thưởng "tối thiểu" lương tháng 13 cho người lao động. Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TP.HCM, xác nhận các DN hội viên đều có thưởng tết với tối thiểu 1 tháng lương. Theo ông Hồng, giống nhiều lĩnh vực khác thì hàng may mặc của VN cũng đối diện nhiều vấn đề, trong đó đáng kể nhất là chi phí gia tăng, khiến lợi nhuận DN bị thu hẹp. Nhưng chính sách thưởng tết cho người lao động là tất yếu và được các công ty duy trì bao nhiêu năm nay nên không thể bỏ. Thậm chí, có nhiều đơn vị chờ tổng kết hết năm 2026 để chốt mức thưởng cao hơn tùy kết quả kinh doanh cụ thể. "Chúng tôi cũng khuyến khích DN chi trả sớm nhưng thường công nhân lại thích gần sát Tết âm lịch nhận thêm tiền để khi đó chi tiêu vì nhu cầu lên cao", ông Hồng nói.

Bên cạnh việc sớm xây dựng phương án thưởng tết, DN cần quan tâm cải thiện thu nhập, bảo đảm việc làm, duy trì các khoản phúc lợi và hỗ trợ người lao động trong những tháng cuối năm... Việc kết hợp giữa hỗ trợ thu nhập với giảm chi phí sinh hoạt sẽ có tác động thiết thực hơn đến sức mua. Khi người lao động có thêm thu nhập và yên tâm về việc làm, họ mới mạnh dạn chi tiêu, qua đó tạo thêm đầu ra cho DN sản xuất, bán lẻ và dịch vụ.

PGS-TS Đinh Xuân Thảo, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội

Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH may mặc Dony, thừa nhận năm nay cả thị trường xuất khẩu lẫn trong nước đều gặp sức ép cạnh tranh lớn, đơn hàng xuất khẩu thị trường truyền thống suy giảm nên DN nỗ lực mở rộng thêm một số thị trường mới tại châu Phi. Ở thị trường trong nước, sức mua cũng yếu hơn. Hoạt động bán hàng trên các sàn thương mại điện tử gặp khó sau khi các nền tảng đồng loạt tăng phí. "Dù vậy chúng tôi vẫn chủ trương, tối thiểu phải thưởng tháng lương thứ 13 cho người lao động", ông Quang Anh cho hay.

Việt Thắng Jean cũng dự kiến chi trả cho người lao động lương tháng 13, dao động từ 13 - 25 triệu đồng/người, tùy theo thu nhập và đánh giá cuối năm. Tuy nhiên, các khoản thưởng bổ sung theo năng suất, tương đương tháng lương thứ 14 hoặc 15, hiện chưa có kế hoạch cụ thể. Dự kiến việc chi trả sẽ được thực hiện vào cuối năm hoặc trước ngày 15.1.2027.

Đại diện DN Gạo Trung An chưa xây dựng phương án cụ thể nhưng khẳng định thông lệ hằng năm, người lao động vẫn được thưởng tháng lương thứ 13, bình quân khoảng 10 - 12 triệu đồng/người. Tùy vị trí và thâm niên, có người sẽ nhận 20 - 30 triệu đồng, số lao động nhận dưới 10 triệu đồng rất ít. Ngoài tháng lương thứ 13, DN này còn có chính sách thưởng riêng theo năng suất sản xuất. Theo đó, đối với các cánh đồng đạt năng suất trên 7,5 tấn/ha, phần sản lượng vượt mức sẽ được chia thưởng. Nếu đạt 8 tấn/ha, phần vượt 500 kg sẽ được chia đôi theo cơ chế thưởng của DN. Chính sách này đã được áp dụng trong hai năm qua. Riêng vụ đông xuân năm nay, Trung An có khoảng 600 ha sản xuất và dự kiến năng suất có thể vượt mức khoán khá lớn. Nếu sản lượng vượt khoảng 300 tấn, khoản thưởng theo năng suất cũng sẽ là nguồn động viên đáng kể đối với người lao động tham gia sản xuất.

Ông Tô Ngọc Ngời, Tổng giám đốc Công ty CP sản xuất và xuất nhập khẩu lâm sản Sài Gòn (Vinafor Sài Gòn), Phó chủ tịch Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), cũng khẳng định vẫn đảm bảo thưởng tết năm nay tương đương các năm trước là một tháng lương, bất kể tình hình xuất khẩu của ngành gỗ vẫn đang chịu nhiều áp lực khiến lợi nhuận của DN sụt giảm. Đây cũng là mức thưởng của đa số DN hội viên HAWA. Bởi theo ông Ngời, hoạt động xuất khẩu là sự cạnh tranh quốc tế rất gay gắt, DN phải liên tục đổi mới công nghệ, đảm bảo chất lượng hàng hóa, tìm cách tuyển dụng và giữ chân lao động có kinh nghiệm... Nếu lực lượng lao động không ổn định thì DN sẽ gặp khó khăn ngay nên việc có chính sách thu hút và giữ chân nhân sự cũng rất quan trọng.

Ông Lê Thanh Phong, Giám đốc Công ty TNHH SX-TM-DV Thiên Bút, chia sẻ doanh thu của công ty năm nay bị giảm hơn một nửa; dù vậy ông vẫn cố gắng thưởng tết là một tháng lương cho người lao động. Với quy mô gần 200 lao động, mức lương bình quân mỗi người khoảng 20 triệu đồng/tháng, 1 tháng lương thưởng Tết Nguyên đán là "nỗ lực rất lớn của công ty". Ông Phong giải thích, chính sách thưởng tết của công ty thường phụ thuộc vào kết quả kinh doanh. Những năm thuận lợi, người lao động có thể được thưởng 2 - 3 tháng lương. Tuy nhiên, năm nay, do kinh doanh thua lỗ, công ty dự kiến chỉ thưởng một tháng lương.

Thưởng tết sớm để kích cầu tiêu dùng- Ảnh 2. — Hoạt động kích cầu những tháng cuối năm quan trọng đối với doanh nghiệp phân phối, sản xuất

Bộ Nội vụ yêu cầu các địa phương phối hợp với ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất và tổ chức công đoàn theo dõi sát tình hình sản xuất, kinh doanh, việc làm và đời sống người lao động; chủ động phòng ngừa tranh chấp lao động, đình công trước, trong và sau tết. Các Sở Nội vụ được giao hướng dẫn, hỗ trợ DN phối hợp với công đoàn cơ sở rà soát hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế trả lương, thưởng; xây dựng phương án thưởng căn cứ kết quả sản xuất, kinh doanh năm theo bộ luật Lao động và công khai cho người lao động biết.

Khối DN sản xuất nước ngoài có vẻ "xông xênh" hơn. Chủ tịch công đoàn một DN da giày lớn có vốn đầu tư nước ngoài tại TP.HCM nói, mức thưởng tết của công ty tùy theo thời gian công tác. Ví dụ với người làm từ 12 năm trở lên sẽ được thưởng mức cao nhất là 2,2 tháng lương, tương đương khoảng 30 triệu đồng; người làm từ 1 - 3 năm sẽ nhận được 1,2 tháng lương và từ 3 - 5 năm thì được thưởng 1,4 tháng lương… Năm nay dự kiến mức thưởng của công ty cũng sẽ bằng năm trước mặc dù cả năm lợi nhuận bị sụt giảm vì chi phí gia tăng. Bên cạnh đó, kể từ đầu năm 2027, công ty cũng sẽ điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng theo quy định của Chính phủ. Do vậy công nhân sẽ có thêm thu nhập trong dịp chuẩn bị đón tết cổ truyền của VN.

Địa phương thúc doanh nghiệp công bố thưởng Tết sớm

Không chỉ yêu cầu DN báo cáo tình hình tiền lương, thưởng tết, TP.HCM còn khuyến khích các đơn vị sớm xây dựng và công khai phương án thưởng để người lao động chủ động kế hoạch chi tiêu dịp cuối năm.

Ngày 5.11, Sở Nội vụ TP.HCM có công văn yêu cầu các DN xây dựng phương án thưởng căn cứ kết quả sản xuất, kinh doanh năm nay, đồng thời thông báo đầy đủ cho người lao động về tiền lương, tiền thưởng, các khoản trợ cấp, hỗ trợ dịp tết, thời gian nghỉ và thời điểm chi trả. DN phải báo cáo tình hình tiền lương năm 2026 và kế hoạch thưởng Tết dương lịch, Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 về Sở Nội vụ trước ngày 20.11 để cơ quan này tổng hợp, báo cáo Bộ Nội vụ và UBND TP.HCM. Ngoài TP.HCM, Gia Lai cũng đã có văn bản yêu cầu DN báo cáo tình hình tiền lương, tiền thưởng và kế hoạch thưởng tết năm 2027.

Trước đó, ngày 30.10, Bộ Nội vụ đã ban hành Công văn số 12421 yêu cầu Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố tổng hợp tình hình lao động, tiền lương, nợ lương, quan hệ lao động năm 2026 và kế hoạch thưởng Tết dương lịch, Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027 của DN trên địa bàn. Báo cáo phải gửi về Bộ Nội vụ (qua Cục Tiền lương và bảo hiểm xã hội) trước ngày 25.11.

PGS-TS Đinh Xuân Thảo, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cho rằng việc Bộ Nội vụ và các địa phương năm nay đẩy sớm thời hạn yêu cầu báo cáo tình hình tiền lương, thưởng tết cho thấy sự chủ động hơn của cơ quan quản lý trong việc nắm bắt tình hình sản xuất, kinh doanh và đời sống người lao động. Nếu những năm trước, thời hạn báo cáo thường rơi vào giữa hoặc cuối tháng 12 thì năm nay đã được đưa lên trước khoảng 1 tháng. Đây cũng là thời điểm nhạy cảm về lao động khi nhu cầu chi tiêu tăng cao, người lao động có tâm lý chờ đợi thưởng tết, trong khi DN phải cân đối nhiều khoản chi cuối năm. Nếu không có sự chuẩn bị và thông tin kịp thời, những vướng mắc về lương, thưởng, chậm trả hoặc nợ lương có thể dẫn đến tâm lý bất an, thậm chí phát sinh tranh chấp, đình công.

"Năm nay không phải lần đầu cơ quan quản lý yêu cầu báo cáo thưởng tết sớm, nhưng thời hạn đã được đẩy lên trước khoảng một tháng. Điều này là cơ sở để DN có thể thay đổi cách chuẩn bị và công bố thưởng tết, không nên để người lao động phải chờ đến sát tết mới biết quyền lợi của mình. Việc nắm bắt sớm thông tin lương, thưởng không chỉ giúp cơ quan quản lý đánh giá khả năng chi trả của DN mà còn kịp thời phát hiện những đơn vị gặp khó khăn, có nguy cơ nợ lương, chậm thưởng hoặc phát sinh tranh chấp lao động", PGS-TS Đinh Xuân Thảo nhấn mạnh.

Theo ông Thảo, những DN có điều kiện nên cân nhắc chi thưởng hoặc tạm ứng thưởng sớm, thay vì dồn toàn bộ vào sát tết. Với những DN khó khăn, việc đối thoại, chia sẻ thẳng thắn với người lao động cũng rất cần thiết để tạo sự đồng thuận, giữ chân lao động và ổn định sản xuất sau kỳ nghỉ tết. "Cơ quan quản lý thúc đẩy công bố phương án sớm không có nghĩa DN nào cũng phải tăng mức thưởng hay bắt buộc chi thưởng trước thời hạn. Điều cần thiết là minh bạch, có kế hoạch và thực hiện đúng cam kết", PGS-TS Đinh Xuân Thảo lưu ý.

Thêm lực đẩy cho tiêu dùng

Tuy nhiên, thưởng tết sớm chỉ là một giải pháp trực tiếp. Muốn kích cầu tiêu dùng dịp cuối năm, cần đồng thời tăng thu nhập thực tế, giảm chi phí sinh hoạt và tạo điều kiện để người lao động có thêm nguồn lực mua sắm.

VN có điều kiện để thực hiện được chính sách bình ổn giá vì có nhiều DN nhà nước đứng trong top đầu nhiều lĩnh vực, ngành nghề. Chỉ khi các DN nhà nước tiên phong thực hiện thì các đơn vị tư nhân sẽ làm theo. Khi đó cả cộng đồng DN cùng bắt tay đồng hành cùng Chính phủ thì sẽ đạt hiệu quả mong muốn. Thị trường tiêu dùng trong nước gia tăng thì cả DN nói riêng và nền kinh tế sẽ được tăng tốc.

Chuyên gia kinh tế, TS Huỳnh Thanh Điền

"Bên cạnh việc sớm xây dựng phương án thưởng tết, DN cần quan tâm cải thiện thu nhập, bảo đảm việc làm, duy trì các khoản phúc lợi và hỗ trợ người lao động trong những tháng cuối năm. Những DN có điều kiện có thể xem xét tạm ứng một phần tiền thưởng, hỗ trợ tiền tàu xe, đi lại, tổ chức các chương trình bán hàng ưu đãi hoặc cung cấp hàng hóa thiết yếu với giá hợp lý cho công nhân. Đây cũng là cách thiết thực để người lao động giảm bớt gánh nặng chi tiêu, có thêm nguồn lực mua sắm dịp tết.

Các địa phương cần phối hợp các chương trình bình ổn thị trường, giảm giá hàng hóa thiết yếu, tổ chức các điểm bán hàng lưu động, phiên chợ công nhân và chương trình khuyến mãi tại khu công nghiệp, khu chế xuất. Việc kết hợp giữa hỗ trợ thu nhập với giảm chi phí sinh hoạt sẽ có tác động thiết thực hơn đến sức mua. Khi người lao động có thêm thu nhập và yên tâm về việc làm, họ mới mạnh dạn chi tiêu, qua đó tạo thêm đầu ra cho DN sản xuất, bán lẻ và dịch vụ", PGS-TS Đinh Xuân Thảo nêu quan điểm.

Chuyên gia kinh tế, TS Huỳnh Thanh Điền cho rằng việc thưởng cho người lao động dịp cuối năm là theo đúng tinh thần chia sẻ, khuyến khích người lao động. Đó cũng là một phần chính sách giữ chân người lao động mà các DN đều thực hiện. Hơn nữa, cộng đồng DN nên chia sẻ áp lực và cùng thực hiện mục tiêu chung của cả nước, đưa kinh tế tăng trưởng của cả năm đạt hai con số.

"Thưởng cuối năm cho người lao động sớm hơn sẽ gia tăng chi tiêu, dòng tiền đó quay lại giúp các công ty, nhà sản xuất có thêm đơn hàng, mở rộng sản xuất và người lao động lại có thu nhập cao hơn. Đây là một vòng tròn và cùng hướng đến sự phát triển lớn hơn, mở rộng hơn", ông Huỳnh Thanh Điền nói.

TS Huỳnh Thanh Điền đề xuất, công đoàn các DN cũng có thể thực hiện thưởng thêm bằng hình thức tặng voucher mua sắm cho người lao động. Việc phát hành voucher sẽ giúp người lao động mua hàng hóa để sử dụng cho gia đình, góp phần gia tăng tiêu dùng trên thị trường. Hơn nữa, việc đàm phán của các công ty với các đơn vị phân phối khi mua voucher cũng sẽ được giá tốt…

Thưởng tết sớm để kích cầu tiêu dùng- Ảnh 4. — Thưởng cuối năm cho người lao động sớm hơn sẽ gia tăng chi tiêu. *Trong ảnh:* Công nhân Công ty PouYuen nhận phiếu giảm giá mua sắm Tết Nguyên đán 2026

Tuy nhiên, việc chi thưởng tết chỉ là một phần. Để thúc đẩy tiêu dùng nội địa trong những tháng cuối năm, góp phần đưa tăng trưởng kinh tế cao, TS Huỳnh Thanh Điền cho rằng Chính phủ vừa giảm các thuế, phí cho xăng dầu hay giảm giá điện là chính sách đúng, phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Song song đó, cần tiếp tục thực hiện các chính sách để kiểm soát lạm phát. Không phải câu chuyện của DN tư nhân, vai trò của DN nhà nước để bảo đảm kích cầu những tháng cuối năm cực kỳ quan trọng. DN nhà nước ở nhiều lĩnh vực phải đi đầu chủ động kéo giá hàng hóa, dịch vụ xuống thấp hơn như thực hiện chương trình bình ổn giá, làm gương giảm giá bán khi giá xăng dầu, giá điện đã giảm. Trước mắt, có giá điện giảm, giá xăng dầu trong nước giảm tốt. Từ đó khối DN tư nhân mới có thể thực hiện theo.

Hay về chính sách tiền tệ, có thể xem xét kêu gọi các ngân hàng thương mại nhà nước ưu tiên cho vay tiêu dùng lãi suất thấp trong thời gian ngắn vào cuối năm. Điều này cũng giúp người dân gia tăng chi tiêu, góp phần phát triển thị trường nội địa.