Có 4 nhóm nguy cơ gây mắc rối loạn tâm thần, theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế về dự phòng mắc rối loạn tâm thần và quản lý, chăm sóc y tế, xã hội cho người mắc rối loạn tâm thần tại cộng đồng được áp dụng từ tháng 7.2026.
Duy trì lối sống lành mạnh, ngủ trước 23 giờ, ngủ đủ 7 - 9 tiếng/ngày để tránh nguy cơ rối loạn tâm thần
ẢNH: AI
Trong đó, về sinh học, những người có tiền sử gia đình mắc rối loạn tâm thần, gặp bất lợi trong thai kỳ hoặc sinh nở, bị chấn thương sọ não, mắc bệnh lý thần kinh hoặc bệnh mạn tính ảnh hưởng đến hoạt động của não có nguy cơ cao hơn.
Về yếu tố tâm lý, căng thẳng kéo dài, biến cố lớn trong cuộc sống, khó kiểm soát cảm xúc, lo âu quá mức, tự ti kéo dài các hoàn cảnh dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người sống một mình hoặc có hoàn cảnh khó khăn cũng nằm trong nhóm có nguy cơ.
Các yếu tố xã hội: gồm nghèo đói, thất nghiệp, áp lực công việc, bạo lực gia đình, bạo lực học đường và tình trạng cô lập xã hội tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.
Yếu tố nguy cơ khác: sử dụng rượu, bia, ma túy và các chất tác động thần kinh; thiếu hoạt động thể lực; áp lực từ việc sử dụng mạng xã hội, thiết bị điện tử hoặc tiếp xúc thường xuyên với thông tin tiêu cực.
Cấp cứu rối loạn tâm thần không chờ hoàn thiện quy trình
Để phòng ngừa, Bộ Y tế khuyến cáo người dân các biện pháp phòng ngừa yếu tố nguy cơ như duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ giấc và đúng giờ (thanh thiếu niên và người lớn nên ngủ trung bình từ 7 - 9 giờ/ngày và ngủ trước 23 giờ); hoạt động thể lực cường độ vừa phải trong 150 - 300 phút/tuần hoặc cường độ mạnh dưới 75 phút/tuần.
Hạn chế sử dụng rượu, bia, thuốc lá và các chất độc hại; tư vấn cai nghiện và hỗ trợ phục hồi; kiểm soát việc sử dụng các chất gây nghiện trong cộng đồng.
Bộ Y tế nhấn mạnh việc khám sức khỏe định kỳ hoặc đi khám khi có biểu hiện bất thường để phát hiện sớm nguy cơ mắc rối loạn tâm thần.
Trạm y tế xã, phường có trách nhiệm lập hồ sơ quản lý người có nguy cơ và người mắc rối loạn tâm thần, theo dõi quá trình điều trị, phát hiện sớm dấu hiệu tái phát. Đồng thời, phối hợp với gia đình, nhà trường, nơi làm việc và chính quyền địa phương hỗ trợ người bệnh.
Người có nguy cơ cao, cần được tư vấn thay đổi hành vi, chuyển đến cơ sở khám, chữa bệnh để được đánh giá chuyên sâu.
Nếu người được sàng lọc có dấu hiệu cấp cứu (từng có ý nghĩ tự sát ), cán bộ y tế ưu tiên bảo đảm an toàn và chuyển cấp cứu tâm thần ngay, không chờ hoàn tất toàn bộ quy trình sàng lọc.
Theo Bộ Y tế, rối loạn tâm thần là một tình trạng sức khỏe có thể gặp ở mọi lứa tuổi, giới tính và nghề nghiệp. Cần truyền thông để người dân chủ động tiếp cận dịch vụ y tế, xã hội nhằm giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người mắc rối loạn tâm thần. Ngoài chăm sóc y tế, người bệnh cần được tạo điều kiện học tập, tham gia các hoạt động cộng đồng.
Bình luận (0)