Tiếp tay quảng cáo 'bẩn', KOL, KOC không thể vô can

Vừa qua, cơ quan điều tra (CQĐT) đã khởi tố các vụ án liên quan đến bán hàng online kém chất lượng, trong đó có vụ án Vũ Hoàng Hải (kênh Hải Sapa TV) về hành vi lừa dối khách hàng cùng nhiều đường dây tiếp thị thực phẩm chức năng trục lợi hàng tỉ đồng, gây chấn động dư luận. Thực tế này bộc lộ lỗ hổng lớn khi nhiều KOL (người có sức ảnh hưởng), KOC (người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) nhận lời quảng cáo, thậm chí tự xưng là "nhà phân phối độc quyền" cho các mặt hàng trôi nổi. Đến khi sai phạm bị phát giác, không ít người lập tức thanh minh bản thân chỉ "nói phét trên mạng" hoặc nhanh tay xóa video clip để trốn tránh trách nhiệm.

Trước thực trạng đó, bạn đọc (BĐ) không khỏi bức xúc và đặt câu hỏi về trách nhiệm liên đới của những cá nhân tiếp tay cho hàng giả, hàng kém chất lượng.

ẢNH: QUANG THUẦN

Chiêu trò tiếp thị

Theo dõi diễn biến các vụ việc bị bóc trần gần đây, BĐ Ng.Đăng Hoàng gay gắt: "Mấy ông KOL cứ nổi tiếng là quảng cáo bừa, cuối cùng người tiêu dùng lãnh đủ".

Không dừng lại ở việc tiếp thị thông thường, nhiều ý kiến vạch trần thủ đoạn lợi dụng hình ảnh vùng cao và tình cảm của cộng đồng để trục lợi bất chính. BĐ Phùng Phương phân tích: "Ban đầu người ta làm video giới thiệu cuộc sống vùng cao, quay cảnh lên nương, vào rừng, nấu ăn cùng người dân địa phương. Khi đã có đông người theo dõi thì bắt đầu bán mật ong, thịt khô, dược liệu, đủ thứ đặc sản. Người mua cứ nhìn những hình ảnh chân thật ấy rồi mặc nhiên tin sản phẩm cũng chân thật như vậy". Độc giả này thẳng thắn cảnh báo: "Tôi rất ủng hộ tiêu thụ nông sản, đặc sản địa phương, nhưng không thể biến câu chuyện văn hóa và tình thương thành công cụ tiếp thị thiếu minh bạch. Muốn bán hàng vùng miền thì trước hết phải chứng minh được nguồn gốc hàng hóa, chứ không chỉ kể chuyện cho hay".

Đồng quan điểm, BĐ Nguyễn Hà Ngân lên tiếng: "Dạo này lướt mạng thấy cái gì cũng được giới thiệu là đặc sản vùng cao, hàng rừng, hàng núi, bí quyết của đồng bào. Mật ong thì bảo ong rừng nguyên chất, thịt khô thì nói làm theo công thức gia truyền, còn đủ loại củ, rễ cây được quảng cáo như báu vật quý hiếm… Hỏi cụ thể sản phẩm làm ở đâu, ai sản xuất, có giấy tờ kiểm định không thì người bán thường nói vòng vo hoặc chỉ đưa ra vài hình ảnh minh họa".

Thổi phồng giá trị nông sản không chỉ đánh lừa người mua mà còn bóp nghẹt cơ hội của những người làm ăn chân chính. Đặc biệt nguy hiểm là gán ghép công dụng y tế thần thánh hóa vào các loại thảo mộc, đồ ăn thông thường để đánh vào tâm lý người bệnh, như phân tích của BĐ Tô Thị Mai: "Đáng sợ nhất là biến những món ăn, loại củ, rễ cây thông thường thành thứ có khả năng chữa đủ loại bệnh. Xem quảng cáo trên mạng, có lúc nghe một sản phẩm mà công dụng nhiều đến mức chẳng hiểu sao ngành y còn phải nghiên cứu thuốc. Đau xương khớp cũng dùng, mất ngủ cũng dùng, người mệt mỏi cũng dùng, thậm chí có nơi còn nói người già và trẻ nhỏ đều phù hợp".

Người tiêu dùng cũng cần tỉnh táo

Mập mờ giữa giải trí và kinh doanh, giữa thực phẩm và thuốc chữa bệnh, đã đẩy không ít người dân vào cảnh tiền mất tật mang. Trước những hệ lụy nhức nhối đang bào mòn niềm tin xã hội, đông đảo BĐ đồng thuận rằng đã đến lúc phải siết chặt khung pháp lý, truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức đối với những cá nhân tiếp tay lan truyền hàng giả. BĐ Minh Khôi Nguyễn quả quyết: "Có dính tới là cần phải xử lý hết, nên có luật nặng dành cho loại tội phạm này, điển hình những người lấy danh tiếng đi quảng cáo láo, người dùng chính là nạn nhân, ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe người tiêu dùng thì không thể cho rằng chỉ quảng cáo chứ không liên quan". BĐ Nguyen Anh Nghi cũng cho rằng: "Quảng cáo bừa bãi, vô tội vạ gây bức xúc, ảnh hưởng trực tiếp, tất nhiên là phải liên đới trách nhiệm tùy theo mức độ. Siết chặt quản lý, nâng cao trách nhiệm là điều vô cùng quan trọng và cần thiết".

Bên cạnh giải pháp xử lý sai phạm từ cơ quan quản lý nhà nước, nhiều độc giả nhìn nhận rằng người dùng cũng cần tỉnh táo. BĐ Trần Hữu Sơn phân tích: "Đọc những vụ người nổi tiếng quảng cáo hàng hóa có vấn đề, ai cũng bức xúc và đòi xử lý nghiêm là đúng. Nhưng có một chuyện ít thấy nhắc đến, đó chính là người mua đã tìm hiểu được bao nhiêu trước khi xuống tiền? Bây giờ điện thoại có thể tra cứu thông tin khá thuận tiện, vậy mà không ít người vẫn chỉ xem một đoạn video rồi quyết định mua ngay. Nói vậy không phải bênh người quảng cáo sai sự thật hoặc đổ lỗi cho nạn nhân. Người bán gian dối vẫn phải bị xử lý theo quy định. Tuy nhiên, nếu người tiêu dùng không thay đổi thói quen thì hết vụ này lại có vụ khác, chỉ cần đổi người quảng cáo hoặc cách giới thiệu là vẫn có người mắc bẫy".

BĐ Ng Phó Màu đúc kết: "Nói đi cũng phải nói lại, nhiều khi bị mua nhầm hàng dỏm cũng có phần do mình quá dễ tin. Tiền trong túi mình thì mình phải giữ lấy trước".