Tiêu tết - bao nhiêu tiền là đủ ?

Với mức lương dao động từ 7 – 12 triệu đồng/tháng, nhiều người trẻ cho biết một cái tết "tối thiểu", nghĩa là đủ về quê sum họp, mua sắm cho bản thân, có quà cho gia đình, mừng tuổi người thân… đang ngày càng trở thành bài toán khó, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và đi lại liên tục tăng cao.

ẢNH: THANH NAM

Những khoản chi "ăn mòn" thu nhập

Theo những người trẻ đang làm việc tại TP.HCM, chi phí đi lại thường là khoản chi lớn nhất trong ngân sách tết. 

Nguyễn Việt An (27 tuổi, làm việc ở khu công nghiệp Cát Lái 2 (P.Cát Lái, TP.HCM; trước là P.Thạnh Mỹ Lợi, TP.Thủ Đức, TP.HCM), cho biết: "Tính luôn lương tháng 13 và thưởng tết, tôi dành dụm được khoảng 10 triệu đồng. Nhưng riêng tiền vé máy bay về quê ở TP.Đà Nẵng và quay lại TP.HCM đã tốn gần 6 triệu đồng".

Với những người ở xa hơn, chi phí di chuyển về quê còn cao gấp nhiều lần. Đặng Thị Diệu Hòa (28 tuổi, ngụ ở đường Hậu Giang, P.Phú Lâm, TP.HCM; trước là P.12, Q.6, TP.HCM) chia sẻ: "Tôi mua vé sớm từ TP.HCM về Cảng hàng không quốc tế Cát Bi (TP.Hải Phòng) vào tháng 10 đã gần 4 triệu đồng/vé. Nếu mua trễ, giá có thể lên 6 – 7 triệu đồng/vé. Thu nhập mỗi tháng của tôi khoảng 12 triệu, riêng tiền đi lại dịp tết đã chiếm gần một nửa".

Theo chị Hòa, vào dịp Tết Nguyên đán, vé máy bay nhiều chặng tăng từ 30 – 70% so với ngày thường. "Với người trẻ thu nhập thấp, đây là khoản chi rất khó tránh nếu muốn về quê đón tết", chị Hòa nói.

Bên cạnh tiền đi lại, quà tết cho gia đình là khoản chi khiến nhiều người trẻ áp lực không kém. "Về quê mà không có quà thì thấy áy náy, nhất là khi mình đã đi làm. Và nếu cộng dồn các khoản mua sắm, chi phí quà tết chiếm tỷ trọng đáng kể trong ngân sách tết", chị Lê Thị Ngọc Ánh (34 tuổi, ngụ ở 19 Tú Xương, P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM; trước là P.Hiệp Phú, TP.Thủ Đức, TP.HCM) bày tỏ.

Theo chị Ánh, dù thu nhập chỉ khoảng 8 triệu đồng/tháng vẫn cố gắng dành từ 3 - 5 triệu đồng để mua quà tết cho ba mẹ, ông bà. "Không cần quà đắt tiền, nhưng phải có. Năm nay, cộng lại tiền quà tết của tôi cũng gần 5 triệu đồng", chị Ánh nói.

ẢNH: THANH NAM

Nếu quà tết còn có thể cân nhắc, thì tiền mừng tuổi gần như là khoản chi "khó né" với người trẻ đã đi làm, dù thu nhập không cao, bởi lì xì đã trở thành một phần quen thuộc của dịp tết.

Anh Vũ Minh Quang (36 tuổi, ngụ ở 12 Lê Quý Đôn, P.Thủ Đức, TP.HCM; trước là P.Bình Thọ, TP.Thủ Đức, TP.HCM) cho biết: "Nhà tôi có khoảng 20 đứa cháu, mỗi đứa mừng ít nhất 100.000 đồng là đã 2 triệu đồng. Chưa kể mừng tuổi cho ông bà, cha mẹ, người bà con... Tổng tiền lì xì năm ngoái của tôi khoảng 4 triệu đồng".

Theo chị Huỳnh Thị Kim Hòa (32 tuổi, ngụ ở đường Hồng Bàng, P.Phú Lâm, TP.HCM; trước là P.12, Q.6, TP.HCM), tiền mừng tuổi còn phát sinh từ các mối quan hệ xã hội. "Ngoài lì xì cho con cháu trong nhà, còn lì xì con bạn bè, đồng nghiệp thân thiết. Mỗi bao lì xì 50.000 – 100.000 đồng, cộng lại cũng vài triệu đồng", chị Hòa chia sẻ.

Không ít người trẻ thừa nhận họ chịu áp lực khi mức lì xì ngày càng "leo thang". "Cho ít thì sợ bị đánh giá, cho nhiều thì vượt khả năng tài chính", chị Hòa nói thêm.

Anh Nguyễn Chí Nguyện (30 tuổi, ngụ ở đường Nguyễn Cửu Vân, P.Gia Định, TP.HCM; trước là P.17, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) cho rằng: "Ngoài những khoản đã "nhìn thấy trước", chi phí sinh hoạt dịp cận tết cũng âm thầm đẩy tổng ngân sách tiêu tết lên cao. Giá thực phẩm, quán xá, dịch vụ ăn uống thường tăng từ 10 – 30% so với ngày thường".

Với các gia đình trẻ không về quê, chi phí ăn uống, mua sắm, vui chơi trong những ngày tết cũng là khoản đáng kể. Chị Nguyễn Thị Hải (37 tuổi, ngụ ở chung cư Ehome 3, P.An Lạc, TP.HCM; trước là P.An Lạc, Q.Bình Tân, TP.HCM) cho biết: "Ở lại thành phố vẫn phải mua đồ ăn, trang trí nhà cửa, cho con đi chơi. Tổng chi tiêu tết của gia đình tôi năm ngoái khoảng 14 triệu đồng, dù không đi đâu xa".

ẢNH: THANH NAM

Để bớt áp lực với "tiền tiêu tết"

Từ trải nghiệm cá nhân, anh Huỳnh Linh Trường (37 tuổi, ngụ ở đường Huỳnh Tấn Phát, P.Phú Thuận, TP.HCM; trước là P.Phú Thuận, Q.7, TP.HCM) cho rằng rất khó đưa ra con số chung, nhưng có thể ước tính mức tối thiểu về tiền tiêu tết.

"Các khoản chi như đi lại, quà tết, tiền mừng tuổi, chi tiêu sinh hoạt gần như không thể bỏ. Nếu không tính toán kỹ thì rất dễ rơi vào cảnh thiếu trước hụt sau sau tết", anh Trường nói và ước tính: "Người trẻ độc thân, thu nhập thấp, cần khoảng 7 – 12 triệu đồng để lo một cái tết tối thiểu. Với các gia đình trẻ, mức chi thường từ 20 - 40 triệu đồng, tùy việc về quê hay ở lại thành phố, số con cái và các mối quan hệ".

Theo bà Trần Xuân Linh, giảng viên dạy kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, Trung tâm đào tạo thực hành kế toán Việt Hưng (TP.HCM), điều quan trọng nhất là lập kế hoạch sớm và chấp nhận một cái tết vừa sức.

"Vé xe, vé máy bay, quà cáp, tiền mừng tuổi đều là những khoản có thể dự trù. Tuy nhiên, nhiều người trẻ chỉ xoay xở khi cận tết nên rất dễ chi vượt khả năng", bà Linh nói.

"Không ít người trẻ tiêu nhiều tiền chỉ vì tâm lý so sánh, sợ bị đánh giá là "kém", trong khi khả năng tài chính không cho phép", bà Linh nói và khuyến nghị: "Nên coi chuyện tiêu tết là một khoản chi cố định trong năm và cần được chuẩn bị sớm. Chỉ cần mỗi tháng trích một khoản nhỏ từ thu nhập để tiết kiệm dành cho tết thì đến cuối năm sẽ bớt áp lực rất nhiều", bà Linh nhấn mạnh.

Bà Linh cũng chia sẻ rằng nên có xu hướng "tiêu tết tối giản". Bà Linh phân tích: "Tết không nằm ở giá trị quà cáp hay số tiền lì xì, mà ở sự sum họp và tinh thần thoải mái. Một cái tết không nợ nần, không áp lực tài chính chính là nền tảng tốt để bắt đầu năm mới".

ẢNH: THANH NAM

Cùng quan điểm, Đỗ Quốc Duy (28 tuổi, ngụ ở đường Nguyễn Xiển, P.Long Bình, TP.HCM; trước đây là P.Long Thạnh Mỹ, TP.Thủ Đức, TP.HCM), cho rằng việc điều chỉnh kỳ vọng cũng rất cần thiết.

"Không nên chạy theo hình thức, quà cáp đắt tiền hay lì xì vượt khả năng. Tết là dịp để quây quần, sum họp bên người thân. Nên chăng hãy chọn cách đơn giản hóa tết, như mua quà thiết thực, lì xì mang tính tượng trưng, hạn chế chi tiêu không cần thiết. Có thể thẳng thắn trao đổi với gia đình, nói rõ khả năng tài chính. Khi ai cũng thông cảm thì tết nhẹ nhàng hơn rất nhiều", Duy nói.