Trong không khí thiêng liêng của mùa Vu lan báo hiếu, khắp phố phường, từ gian bếp nhỏ đến quán ven đường, tô bún chay xứ Huế lại hiện diện như một lời nhắc nhở dịu dàng về lòng từ bi và sự biết ơn.
Không ồn ào, không cầu kỳ như những món mặn ngày thường, tô bún chay Huế trong những ngày này mang theo vị thanh khiết, đủ đầy mà giản dị – như tấm lòng người con muốn dâng lên mẹ cha, ông bà tổ tiên.
Cách chế biến tô bún chay Huế vốn không phức tạp, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và cái tâm của người nấu. Nguyên liệu toàn từ thiên nhiên: đậu phụ tươi cắt miếng chiên vàng giòn, nấm đông cô hay nấm hương ngâm mềm thái lát, nấm rơm, mộc nhĩ, phù chúc (tàu hũ ky), măng khô luộc mềm, cùng đủ loại rau củ theo mùa – cà rốt, bí đỏ, khoai lang, bắp cải, su su, củ cải…
Nước dùng được hầm từ chính những rau củ ấy, thêm chút thơm (dứa) và sả đập dập để có vị ngọt thanh tự nhiên mà không cần xương thịt. Nêm nếm nhẹ bằng xì dầu, muối, đường, đặc biệt phải thêm chút chao Huế đặc trưng – thứ chao lên men béo nhẹ, mặn dịu – để nước dùng đậm đà mà vẫn trong veo. Tất cả được xào sơ cho thấm gia vị rồi cho vào nồi.
Tô bún chay với nhiều nguyên liệu khác nhau
ẢNH: ĐÀO MINH TUẤN
Khi ăn, sợi bún trắng mịn (phải là bún làng Vân Cù truyền thống có độ dai vừa) được xếp dưới đáy tô, chan nước dùng nóng hổi cùng đậu, nấm, măng, rồi điểm thêm rau sống tươi – rau quế, húng, giá, bắp chuối bào – và đương nhiên không thể thiếu vài lát ớt đỏ.
Điều làm nên nét đặc trưng của tô bún chay xứ Huế chính là sự hài hòa đến mức nghệ thuật. Một tô bún hội tụ không dưới 10 loại nguyên liệu, tạo nên bức tranh ngũ sắc: trắng của bún, vàng của đậu chiên và đậu phộng rang, đen của mộc nhĩ, xanh của rau thơm, đỏ của ớt và cà rốt.
Tô bún chay hấp dẫn người dân xứ Huế
ẢNH: ĐÀO MINH TUẤN
Năm vị mặn – ngọt – béo – bùi – chua thanh hòa quyện, tượng trưng cho ngũ hành cân bằng. Không dùng nguyên liệu chay công nghiệp sẵn có, người Huế chọn toàn đồ tươi sạch, chế biến khéo léo để mỗi miếng đậu, mỗi sợi nấm đều giữ được hương vị riêng mà vẫn hòa vào tổng thể thanh nhẹ. Chao Huế chấm kèm hay hòa vào nước dùng càng làm tô bún thêm phần đậm đà đặc trưng, thiếu nó thì như mất đi nửa hồn cốt của vùng đất cố đô.
Người Huế ăn chay trong mùa Vu lan báo hiếu
ẢNH: ĐÀO MINH TUẤN
Trong những ngày Vu lan, tô bún chay còn mang ý nghĩa sâu xa hơn. Tháng bảy là mùa báo hiếu, cũng là mùa xá tội vong nhân. Người Huế ăn chay nhiều hơn, cúng chay nhiều hơn, để tích phước, để tâm hồn thanh tịnh, để nhớ về công ơn sinh thành dưỡng dục.
Tô bún chay giản dị ấy trở thành món ăn của sự biết ơn – biết ơn đất trời đã ban tặng rau củ, biết ơn mẹ cha đã nuôi lớn, biết ơn tổ tiên đã để lại truyền thống tốt đẹp. Ngồi bên tô bún nóng hổi, nghe hương sả thơm nhẹ lan tỏa, người ta như cảm nhận được sự bình an lan tỏa trong lòng.
Vào mùa Vu lan, tô bún chay trở thành món ăn của sự biết ơn
ẢNH: ĐÀO MINH TUẤN
Tô bún chay những ngày tháng bảy của lễ Vu lan không chỉ là món ăn. Nó là lời thì thầm của xứ Huế về lòng hiếu thảo, về sự thanh sạch trong từng bữa cơm, và về cách người cố đô biến những thứ giản dị nhất thành hương vị đủ đầy, sâu lắng. Một tô bún nhỏ, nhưng chứa cả trời đất, nhân duyên và tấm lòng người Huế… Rứa đó mà yêu, mà thương!
Bình luận (0)