Lì xì đang trở thành hủ tục!

9 Thanh Niên Online
Lì xì không phải là phong tục VN. Nghe hai tiếng lì xì đủ biết nguồn gốc phong tục này từ văn hóa Trung Hoa truyền sang. Các nhà Hán học cho rằng “lì xì” là âm Quảng Đông, hàm ý phát tài, phát lộc, may mắn...
Tết Kỷ Hợi Xuất hiện loại bao lì xì có in hình những tờ giấy bạc có mệnh giá lớn từ 100.000 đồng -  500.000 đồng /// Ảnh: H.P.N.P Tết Kỷ Hợi Xuất hiện loại bao lì xì có in hình những tờ giấy bạc có mệnh giá lớn từ 100.000 đồng - 500.000 đồng - Ảnh: H.P.N.P
Tết Kỷ Hợi Xuất hiện loại bao lì xì có in hình những tờ giấy bạc có mệnh giá lớn từ 100.000 đồng - 500.000 đồng
Ảnh: H.P.N.P
Ngay người Trung Hoa cũng không biết phong tục này bắt đầu từ đời nào. Nhưng đọc các sách Nam kinh mộng lục, Kim Bình Mai, Hồng lâu mộng... thì thấy phong tục này đã phổ biến trong các đại gia tộc phong kiến từ thời Minh, Thanh.
Cũng là phong tục này nhưng cách nay hơn 50 năm, ở miền Bắc và miền Trung gọi là mừng tuổi. Có nghĩa là người lớn mừng trẻ con hoặc con cái mừng ông bà cha mẹ thêm được một tuổi trong ngày Tết. Tất nhiên không chỉ là những lời chúc suông mà kèm một món tiền nhỏ đựng trong phong bì bằng giấy hồng điều.
Trước khi nhà nước có lệnh cấm đốt pháo vào năm 1995 thì ngoài món mừng tuổi có thể kèm thêm phong pháo để đốt liền tại chỗ. Thời ấy tập tục này có ý nghĩa vui là chính và có thể xem là thuần phong mỹ tục.

Nhưng tập tục này ngày càng biến tướng. Có thể nhận ra biến tướng đó ngay trên cái bao lì xì. Nếu lúc xưa bao lì xì chỉ là một bao giấy hồng điều làm bằng tay, đựng vài ba đồng bạc lẻ thì ngày nay có cả một ngành công nghiệp sản xuất bao lì xì với đủ kích cỡ, mẫu mã rất phong phú đa dạng.
Nền công nghiệp này cần có những họa sĩ thiết kế trình bày. Lại cần những người thạo chữ để nghĩ ra những lời chúc Tết bằng tiếng Việt, tiếng Hoa, tiếng Anh để in trên phong bì.

Lì xì đang trở thành hủ tục! - ảnh 2
Phong bao lì xì mạ vàng với giá khá "chát" là "mốt" của những năm gần đây
Ảnh: H.P.N.P
Mấy năm gần đây, tục lì xì lại có thêm dấu ấn của văn hóa Mỹ. Người Mỹ cho rằng tờ 2 USD là tờ giấy bạc may mắn. Họ thường để một tờ 2 USD dằn trong ví tiền. Nhiều người Việt Nam cũng muốn có 2 USD để dằn túi và để lì xì nhau trong dịp Tết. Thế là gần Tết rộ ra các dịch vụ đổi tiền Việt ra tiền 2 USD để kiếm lời.
Mới nhất, Tết năm nay là những loại bao lì xì có in hình những tờ giấy bạc có mệnh giá lớn từ 100.000d tới 500.000đ. Đặc biệt có những loại bao lì xì bằng vàng hoặc bằng bạc; giá mỗi cái bao đã gần 500.000 đồng. Chẳng biết phải bỏ thứ gì trong những cái bao ấy mới xứng!
Bây giờ thì lì xì không phải vui là chính mà tài lợi là chính. Và đó là dấu ấn của một nền kinh tế thị trường không lành mạnh. Trong cơ chế vận hành của nó không có cửa cho dân nghèo. Vì vậy đối với lớp người nghèo, tục lì xì ngày càng trở thành vấn đề đáng lo nghĩ. Thậm chí có nhiều người ngày Tết không dám đi thăm bà con vì không kham nổi cái khâu lì xì.
Tiền lì xì cho trẻ con ngày Tết thường được nhét vào con heo đất. Con heo đất cũng càng ngày càng có kích cỡ to lớn để đựng tiền lì xì. Hình tượng con heo đất dễ thương này cũng bị biến tướng, mang hình tượng những ông quan tham ăn tiền cửa sau: "Ăn tiền cửa sau /Là con heo đất /Heo này mau mập/Nhưng chẳng no lâu/Gặp sao La hầu /Trước sau cũng vỡ...”.
Lâu nay hàng loạt quan tham đã bị truy tố vì tội tham nhũng, hối lộ. Chắc chắn trong những khoản tiền hàng trăm, nghìn tỉ mà họ đã thủ đắc, có không ít tài khoản được mệnh danh là tiền lì xì. Rõ ràng là phong tục mừng tuổi rất dễ thương sau khi biến tướng thành lì xì thì đang tiếp tục diễn biến ngày càng xấu hơn.
Nó đang trở thành hủ tục.
*Bài viết thể hiện văn phong và góc nhìn của tác giả, nhà văn, nhà báo sống tại TP.HCM.

Bình luận 9

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Nhạc sĩ Trần Quốc Dũng

Nhạc sĩ Trần Quốc Dũng

Người ta lợi dụng việc lì xì (lì xì trên mức bình thường) thôi chứ lì xì vẫn là một nét đẹp văn hóa của VN. Tôi biết có một người mẹ già sống cùng con, cháu nhưng không dựa vào con, cháu vì bà mẹ này có lương hưu. Con, cháu cũng chỉ là những công nhân bình thường như mẹ trước kia. Con, cháu đôi khi có chút tiền thưởng nên trích ra cho bà nhưng bà không hề nhận. Vì vậy phải chờ dịp tết, các con cháu sắp hàng và lì xì thì bà không có cách nào từ chối con cháu được.
Lưu Trần Việt Trinh

Lưu Trần Việt Trinh

Đúng vậy. Lì xì vẫn là một nét đẹp của văn hóa: người lớn lì xì cho trẻ em để mừng cho con cháu thêm một tuổi lớn, người trẻ lì xì cho người già để mừng ông bà, cha mẹ sống lâu thêm một năm với con cháu... Dạy trẻ bỏ ống heo là dạy trẻ tính tiết kiệm, lì xì cho ông bà để ông bà có muốn ăn gì thì ăn, muốn mua kẹo bánh cho cháu thì mua.... Điều đó thể hiện tình thương và trách nhiệm với ông bà, cha mẹ và con cháu.
Dương Văn Tuấn

Dương Văn Tuấn

Theo tôi nghĩ việc " lì xì " có thành hủ tục hay không là do chính mình tạo ra. Thực ra việc mừng tuỗi " chân chính " đầu năm cũng hay. Tuy nhiên sự biến tướng có thể thành " tệ nạn ". Chuyện đến nhà sếp. linh thi nhau " lì xì " vợ sếp, con sếp với phong bì dày cộm để thể hiện lòng thành kính. Thậm chí con sếp đang còn bú vẫn vô tư nhận phong bì. Đó chính do con người bày ra thành tệ nạn. Làm sao cấm được khi nhân viên được sếp đánh giá " năng lực " qua phong bì . Hi hi.
Pin

Pin

Lì xì là nét đẹp văn hóa trên bìa ghi chữ an khang thịnh vượng, chúc nhau năm mới tốt lành... còn mệnh giá tiền 10-20 chỉ là tượng trưng làm ăn phát tài. Thế sao gọi là hủ tục hả tác giả
Ha Thu

Ha Thu

Bình thường mình rất tôn trọng ý kiến chủ quan của người viết. Có không đồng ý thì cũng chẳng lên tiếng. Nhưng đúng là chưa thấy ý kiến chủ quan nào lệch lạc về văn hóa người Việt như vậy. Mọi cái đều có 2 mặt của nó và bản thân chính con người tạo ra mặt xấu của nó. Chúng ta phải luôn đấu tranh để duy trì được cái tốt, cái đẹp của văn hóa người VN. Không hiểu sao tác giả lại có thể phán xét tiêu cực như vậy.
LÝ TRÍ THƯC

LÝ TRÍ THƯC

Những nước ở Châu Á ăn tết theo âm lịch, nói riêng là Việt Nam thì việc lì xì trong dịp xuân về, tết đến là nét đẹp văn hóa từ rất xa xưa, không thể đưa 2 từ lì xì ra giải nghĩa theo Hán tự, hơn nữa càng rất không nên xem lì xì là riêng của Tàu , mình không dùng; Sự giao lưu văn hóa ở khu vực và các nước láng giềng rất ảnh hưởng tới đời sống con người, huống chi chúng ta phải ảnh hưởng 2.000 năm Bắc thuộc. Đành rằng trong cuộc sống hiện tại có một bộ phận sử dụng " văn hóa " Lì xì vào những việc bôi trơn dự án, thăng quan tiến chức...Nhưng như thế vẫn chưa thể xem Lì xì hiện nay là một hủ tục. Trong bài dẫn chứng "Trước khi nhà nước có lệnh cấm đốt pháo vào năm 1995 thì ngoài món mừng tuổi có kèm phong pháo đốt liền tại chỗ.Thời ấy tập tục này có ý nghĩa vui là chính và có thể xem là thuần phong mỹ tục." Nếu xem việc đốt pháo là thuần phong mỹ tục thì Chỉ thị 406/ TTg của Thủ tướng Võ Văn Kiệt ký ngày 08/8/1994 đồng nghĩa với xóa bõ một nét đẹp văn hóa mà được xem là thuần phong mỹ tục sao ?
Xem thêm bình luận

Bài viết tác giả khác

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

TS Nguyễn Sĩ Dũng /// Ảnh Ngọc Thắng

Nguyên bộ trưởng có phải là danh?

Các bộ trưởng có danh không? Quả thực, đây là vấn đề còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, với quyết định của Ủy ban thường vụ Quốc hội xóa tư cách nguyên bộ trưởng của ông Vũ Huy Hoàng, thì nguyên bộ trưởng phải được hiểu là danh.
Trẻ em ăn xin tại một góc đường ở TP.HCM /// Ảnh: Hoàng Việt

Giải quyết nạn ăn xin ngày tết

Những ngày này, hình ảnh đứa trẻ gầy gò ôm theo một đứa bé nhỏ khác, lao xuống dòng người đang chờ đèn đỏ ở các ngã tư để xin tiền khiến nhiều người cảm giác thật khó chịu lẫn bất an!
"Hung thần" xe ben là nỗi ám ảnh của người tham gia giao thông. Trong ảnh là cảnh xe ben chạy 2 hàng vượt đèn đỏ trên đường Cộng Hòa (Q.Tân Bình, TP.HCM)
 /// ẢNH: ĐỨC TIẾN

Ra đường giờ đây quá áp lực!

Áp lực, nếu không muốn nói là 'ám ảnh' là cảm giác của người dân khi phải ngược xuôi trên đường mỗi ngày sau hàng loạt vụ tai nạn liên quan đến các loại xe 'hung thần' trên đường phố.