Tổng lực hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí

Miễn phí hạ tầng cảng biển 3 năm

Đó là đề xuất đang được Sở Xây dựng TP.HCM lấy ý kiến các đơn vị liên quan. Theo Sở Xây dựng, căn cứ vào dự toán thu phí hạ tầng cảng biển năm 2026 được giao là 2.390 tỉ đồng, tổng mức hụt thu trong 3 năm dự kiến khoảng 7.170 tỉ đồng. Đây được xem là khoản hỗ trợ gián tiếp của TP.HCM dành cho doanh nghiệp (DN). Dự kiến, nội dung này sẽ được trình xem xét, thông qua tại kỳ họp HĐND TP cuối tháng 4.

Ảnh: Độc Lập

TP.HCM đã triển khai thu phí cảng biển từ ngày 1.4.2022. Nguồn thu này được hòa vào ngân sách để đầu tư hạ tầng, sửa sang, làm đường mới kết nối các cảng. Tính đến cuối năm 2025, phí hạ tầng cảng biển thu được gần 8.000 tỉ đồng, trung bình khoảng 6 tỉ đồng/ngày. Theo Phòng Quản lý giao thông đường thủy, Sở Xây dựng TP, chỉ trong năm 2025, nguồn thu từ hạ tầng cảng biển đạt 2.386 tỉ đồng. Từ đầu năm đến nay, TP thu khoảng 600 tỉ đồng.

Đề xuất nói trên gây bất ngờ cho nhiều DN, bởi suốt 3 năm qua, đã nhiều lần các hiệp hội ngành nghề kiến nghị TP.HCM bỏ thu phí hạ tầng cảng biển để đảm bảo cạnh tranh công bằng nhưng không được chấp thuận. Đến cuối năm 2025, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu thì 2 khu vực này cũng chịu mức phí áp dụng tương tự TP.HCM cũ. Khi đó, các DN càng lo lắng bởi điều này sẽ tạo ra lợi thế cho hệ thống cảng - logistics tỉnh Đồng Nai và các khu vực ngoài TP.HCM khi các tỉnh thành này không bị áp phí, trong khi lại làm giảm năng lực cạnh tranh của khu vực TP.HCM. Sau khi TP áp dụng thu phí hạ tầng cảng biển, đã có hiện tượng DN xuất nhập khẩu dịch chuyển hàng hóa đến Đồng Nai, Tây Ninh (Long An cũ) để tiết giảm chi phí. Nhiều ý kiến cảnh báo điều này không chỉ làm suy giảm sản lượng qua cảng và hệ thống ICD - depot trong TP, mà còn ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách và vai trò đầu tàu của các trung tâm logistics của khu vực. Tuy nhiên, trong thời gian qua, dù có nhiều kiến nghị, TP vẫn giữ chính sách thu phí hạ tầng cảng biển.

Đến Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM lần thứ 5 ngày 1.4 vừa qua, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết Thường trực Thành ủy đã thống nhất chủ trương miễn phí hạ tầng cảng biển. Theo lãnh đạo TP, trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, TP có nguồn lực và chia sẻ để động viên mọi người cùng ứng phó những biến động của thế giới.

Sở Xây dựng TP.HCM nhận định việc miễn thu phí trong 3 năm là phù hợp cả về thực tiễn lẫn cơ sở khoa học. Khoảng thời gian này đủ dài để DN phục hồi sản xuất, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách, giữ cân đối ngân sách. Đại diện Sở chia sẻ DN xuất nhập khẩu đang chịu áp lực lớn từ chi phí vận hành gia tăng, thị trường biến động và khó khăn về tài chính. Nếu tiếp tục duy trì thu phí hạ tầng cảng biển, chi phí logistics sẽ tiếp tục đội lên, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì và phục hồi hoạt động sản xuất, kinh doanh. Do đó, việc miễn phí được kỳ vọng sẽ góp phần giảm chi phí, tạo dư địa để DN ổn định hoạt động, duy trì sản xuất và từng bước phục hồi, phát triển. Đồng thời, đây cũng là động thái thể hiện sự linh hoạt, chủ động và đồng hành của chính quyền TP.HCM với cộng đồng DN.

Đề xuất miễn giảm thu phí đường bộ đối với xe khách

Bên cạnh đó, cú sốc giá xăng dầu vừa qua cũng khiến nhiều đơn vị vận tải lao đao. Khảo sát cho thấy nhiều công ty phải cắt giảm từ 20 - 70% số tuyến hoạt động, thậm chí không ít đơn vị chỉ còn hoạt động cầm chừng hoặc bù lỗ.

Trên địa bàn TP.HCM hiện có hơn 2.100 tuyến xe khách cố định, gồm cả nội tỉnh và liên tỉnh, với 97 đơn vị đăng ký khai thác, vận hành hơn 2.700 xe - thuộc nhóm địa phương có quy mô lớn nhất cả nước. Trong bối cảnh chi phí đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu biến động mạnh thời gian qua, nhiều DN phải tăng giá cước để bù đắp chi phí và duy trì hoạt động.

Vì thế, các DN trên địa bàn TP.HCM kiến nghị được miễn phí sử dụng đường bộ và phí qua trạm thu phí đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách, hàng hóa. Trong bối cảnh đó, Sở Xây dựng TP.HCM đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng báo cáo khó khăn của DN vận tải đường bộ và đề xuất giải pháp bình ổn giá cước. Cụ thể, Sở đề nghị Bộ Xây dựng xem xét việc miễn/giảm phí sử dụng đường bộ, phí sử dụng dịch vụ đường bộ phù hợp tình hình thực tế; nghiên cứu cơ chế giãn/giảm một số nghĩa vụ tài chính trong giai đoạn khó khăn. Bên cạnh đó, Sở đề xuất Cục Đường bộ sớm nghiên cứu xây dựng và triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về kê khai giá cước vận tải đường bộ, kết nối đồng bộ giữa T.Ư và địa phương.

Theo đại diện Sở Xây dựng, điều này nhằm đáp ứng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý giá cước vận tải đường bộ như phần mềm tiếp nhận hồ sơ kê khai/tiếp nhận giá cước vận tải đường bộ. Đồng thời, theo dõi, cập nhật chế độ báo cáo tự động về giá cước vận tải đường bộ; kết hợp công cụ phân tích đánh giá tác động, dự báo thị trường trước diễn biến tình hình giá nhiên liệu biến động hằng ngày...

Bên cạnh đó, Sở đề xuất Cục Đường bộ xem xét đề nghị UBND tỉnh, thành phố chỉ đạo đơn vị quản lý kinh doanh, dịch vụ bến xe khách trên địa bàn địa phương báo cáo và đề xuất Sở Tài chính về miễn/giảm giá dịch vụ xe ra vào bến xe khách nhằm tạo sự thống nhất, đồng thuận phối hợp triển khai thực hiện giữa các địa phương.

Ngoài ra, theo quy định hiện hành, DN xe khách khai thác một tuyến xe phải đảm bảo duy trì tối thiểu 70% số chuyến đã đăng ký trong một tháng. Trường hợp một lốt xe (slot theo khung giờ) không chạy đủ 70% chuyến, lốt xe đó sẽ bị thu hồi. Trường hợp tất cả lốt xe của tuyến đều chạy dưới 70% chuyến, nhà xe sẽ bị thu hồi quyền khai thác tuyến. Nhằm duy trì ổn định hoạt động vận tải trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, Sở Xây dựng TP kiến nghị tạm thời giảm tỷ lệ tối thiểu chuyến xe mà DN phải đảm bảo duy trì trong tháng. Theo đó, chưa xử lý thu hồi quyền khai thác tuyến đối với DN xe khách tuyến cố định nếu thực hiện từ 50% số chuyến đã đăng ký trong tháng.

Trả lời khảo sát của Thanh Niên, các DN đều có chung ý kiến nếu được thông qua miễn phí hạ tầng cảng biển, giảm thu phí đường bộ đối với xe khách... như các đề xuất nói trên sẽ giúp họ giảm bớt áp lực chi phí đầu vào để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.