Tổng thống Ba Lan muốn tước huân chương cao quý đã trao cho Tổng thống Ukraine

Quyết định gần đây của Ukraine về việc dùng tên gọi Quân đội nổi dậy Ukraine (UPA) để đặt cho một đơn vị quân đội đặc nhiệm đã gây phản ứng mạnh tại Ba Lan. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết sắc lệnh đổi tên này có hiệu lực từ ngày 26.5 và được thông qua "với mục đích khôi phục lại truyền thống lịch sử của quân đội quốc gia".

Với nhiều người Ukraine, UPA được xem là biểu tượng của cuộc đấu tranh chống lại cả Đức Quốc xã lẫn Liên Xô, theo Reuters. Tuy nhiên, tại Ba Lan, tổ chức này gắn với ký ức đau thương về các vụ thảm sát Volhynia giai đoạn 1943 - 1945, trong đó Warsaw nói khoảng 100.000 người Ba Lan đã bị những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine sát hại. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các vụ trả thù.

"Việc ca ngợi UPA đã tạo điều kiện cho tuyên truyền Nga phát tán thông tin sai lệch", Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki nói ngày 29.5. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Ba Lan tuyên bố việc Ukraine đổi tên đơn vị theo UPA "làm tổn thương ký ức của các nạn nhân" và gây tổn hại đối thoại giữa hai nước.

Tổng thống Ba Lan nhấn mạnh việc ủng hộ Ukraine chống Nga vẫn là mục tiêu chiến lược của Warsaw. Tuy nhiên, ông cho biết Hội đồng cố vấn Huân chương Đại bàng trắng, cơ quan giám sát đối với phần thưởng nhà nước lâu đời và cao quý nhất của Ba Lan, sẽ nhóm họp ngày 8.6.

ẢNH: AFP

"Tôi đề xuất đưa việc thu hồi Huân chương Đại bàng trắng của Tổng thống Zelensky vào chương trình nghị sự", ông Nawrocki nói, đồng thời cho biết cần thực hiện các thủ tục nhất định trước khi ông có thể đưa ra quyết định cuối cùng.

Ba Lan là một trong những nước ủng hộ Ukraine mạnh mẽ nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt. Năm 2023, cựu Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã trao Huân chương Đại bàng trắng, phần thưởng cao quý nhất của Ba Lan, cho ông Zelensky để ghi nhận đóng góp của ông đối với quan hệ song phương, dân chủ, hòa bình và an ninh châu Âu.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk kêu gọi cả hai nước không để những tranh chấp lịch sử làm tổn hại đến quan hệ hiện tại.

Về phần mình, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ukraine Heorhyi Tykhyi nói Ukraine lấy làm tiếc trước phản ứng tiêu cực tại Ba Lan và khẳng định Kyiv không có ý xúc phạm. Theo ông, với binh sĩ Ukraine, cuộc đấu tranh của UPA tượng trưng cho sự phản kháng trước Nga.

Tranh cãi cũng diễn ra trong bối cảnh chính trị Ba Lan nhạy cảm hơn với vấn đề Ukraine. Ông Nawrocki trong chiến dịch tranh cử từng cam kết sẽ đặt "người Ba Lan lên hàng đầu", giữa lúc một bộ phận cử tri quan ngại sâu sắc vì sự hiện diện đông đảo của người Ukraine tại Ba Lan.