TP.HCM bứt tốc hạ tầng trọng điểm

Tăng tốc mở đường tiến biển

Hôm nay (5.3) là thời hạn Sở Tài chính TP.HCM phải báo cáo UBND TP.HCM kế hoạch triển khai chi tiết theo từng bước các dự án trọng điểm đầu tư theo phương thức PPP gồm cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 và Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc. Nhiệm vụ được ban hành trong thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh tại cuộc họp trước đó về tiến độ thực hiện các dự án trên. Theo đó, lãnh đạo UBND TP.HCM yêu cầu các sở ngành, địa phương và các đơn vị liên quan xử lý dứt điểm vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án; từ đó bảo đảm công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) và tái định cư đúng quy định, tiến độ.

NGUỒN: SỞ XÂY DỰNG TP.HCM

Đối với từng dự án, lãnh đạo UBND TP yêu cầu khẩn trương thành lập hội đồng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, lựa chọn tư vấn thẩm tra và tổ chức thẩm định hồ sơ theo đúng quy định, bảo đảm tiến độ trong tháng 3. Đồng thời yêu cầu thi tuyển phương án kiến trúc; rà soát các nội dung liên quan đất quốc phòng; tiêu chuẩn, quy chuẩn công trình và phương án phân kỳ đầu tư theo đúng thẩm quyền và mốc thời gian được giao.

Trong số 3 dự án trên, cầu Cần Giờ là công trình được mong chờ nhiều nhất vì đây được coi như "chìa khóa" mở chốt đưa TP.HCM tiến ra biển lớn. Cầu có tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 6,3 km, vượt sông Soài Rạp, nối Cần Giờ với Nhà Bè. Dự án gồm cầu chính dài gần 3 km và hơn 3,3 km đường dẫn cùng các cầu nhỏ vượt sông Chà, tắc Sông Chà, rạch Mương Ngang. Nếu đúng tiến độ, chỉ 3 năm nữa, người dân từ trung tâm TP.HCM đi Cần Giờ sẽ không còn cảnh xếp hàng chờ phà mà có thể vi vu chạy 80 km/giờ trên cây cầu được thiết kế 6 làn xe. Thời gian di chuyển được rút ngắn chỉ còn khoảng 45 - 60 phút.

Tuy không phải dự án có quy mô đầu tư quá "khủng" nhưng cầu Cần Giờ là công trình mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng, bởi chỉ cần nối thông cầu này, TP.HCM sẽ hiện thực hóa mục tiêu kéo Cần Giờ về gần với vùng lõi, tạo đà tiến biển. Đây là chiến lược đã được lãnh đạo TP.HCM xác định là trọng tâm trong hành trình phát triển tiến vào kỷ nguyên mới. Hiện nay, với việc TP sáp nhập thêm Bà Rịa-Vũng Tàu, hành lang biển này càng tạo thêm sức mạnh kinh tế biển vượt trội của trung tâm kinh tế lớn nhất nước.

Ảnh: Ngọc Dương

Tại buổi lễ khởi công dự án giữa tháng 1 vừa qua, Phó chủ tịch UBND TP Nguyễn Công Vinh cũng đã chỉ rõ: Quy hoạch TP.HCM thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; cùng với Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 đều xác định khu vực Cần Giờ là một trong các cực tăng trưởng lớn khu vực phía nam. Thời gian qua, hàng loạt dự án lớn đang được triển khai gồm: Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ khởi công ngày 19.4.2025 với quy mô 2.870 ha dự kiến đón 40 triệu khách/năm, đang trên hành trình chinh phục danh hiệu kỳ quan đô thị thế giới; Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có khả năng khai thác tàu container 24.000 TEU, tàu trung chuyển 65.000 tấn, sà lan 8.000 tấn, đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 1.1.2025. Mới nhất, TP.HCM công bố thông tin kêu gọi nhà đầu tư chiến lược đăng ký tham gia dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, tổng vốn dự kiến khoảng 128.000 tỉ đồng.

"Chính vì vậy, cầu Cần Giờ là một dự án chiến lược, quan trọng, sau khi hoàn thành sẽ cùng với các dự án giao thông khác rút ngắn đáng kể thời gian kết nối, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, du lịch, dịch vụ, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa cho người dân Cần Giờ. Đây không chỉ là một công trình giao thông mà còn là biểu tượng kiến trúc mới của TP với thiết kế kiến trúc thẩm mỹ cao đã được phê duyệt, là nơi người dân và du khách cùng chiêm ngưỡng vẻ đẹp của TP", ông Nguyễn Công Vinh nhìn nhận.

Trước đó, dự án metro Bến Thành - Cần Giờ cũng đã được Vingroup động thổ vào 19.12.2025. Cùng với tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu nối 2 cực phát triển kinh tế biển cực mạnh dự kiến khởi công ngay trong năm nay, chỉ trong vòng 5 năm tới, người dân, du khách từ trung tâm TP.HCM hay Vũng Tàu có thể qua Cần Giờ trong "1 nốt nhạc". "Kho báu" của TP.HCM sẽ chính thức được mở để đột phá toàn diện về dịch vụ, du lịch và kinh tế biển.

Cấp bách giao thông liên vùng

Cùng với thúc tiến độ các dự án PPP đã khởi công, UBND TP.HCM yêu cầu Sở Xây dựng rà soát, cập nhật kế hoạch thực hiện 4 dự án BOT giao thông tại các cửa ngõ gồm dự án nâng cấp, mở rộng QL1, QL13, QL22 và đường trục Bắc - Nam (từ đường Nguyễn Văn Linh đến cao tốc Bến Lức - Long Thành).

Trong đó, dự án nâng cấp đường trục Bắc - Nam hiện tiến độ thực hiện đã chậm so với kế hoạch. UBND TP giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông khẩn trương rà soát, triển khai song song các công việc liên quan (thi tuyển kiến trúc, điều chỉnh, cập nhật quy hoạch) nhằm rút ngắn thời gian hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi; phấn đấu trình trong quý 2/2026. "Các cơ quan này cũng chủ động xử lý dứt điểm các tồn đọng, không để ảnh hưởng tiến độ chung của các dự án", chỉ đạo của Phó chủ tịch UBND TP Nguyễn Công Vinh nêu rõ.

Nguồn: Sở Xây dựng TP.HCM

Đây đều là các dự án nằm ở cửa ngõ ra vào TP, có mật độ phương tiện lưu thông cao, là trục đường chính từ TP.HCM đi các tỉnh miền Tây, miền Đông; đồng thời cũng là những "trái ngọt" đầu tiên từ Nghị quyết 98 về các cơ chế và chính sách phát triển đặc thù của TP.HCM.

Theo Sở Xây dựng, TP.HCM là đô thị đặc biệt, một trung tâm kinh tế của cả nước, đầu tàu trong Vùng kinh tế trọng điểm phía nam. Thế nhưng 3 tuyến quốc lộ 1, 13, 22 quá tải nghiêm trọng trong suốt 2 thập niên qua đã trở thành nỗi nhức nhối của giao thông, cản trở giao thương của TP với các địa phương. Trong đó, dự án có "thâm niên" nằm trên giấy lâu nhất là mở rộng QL13 đoạn từ cầu Bình Triệu đến ngã tư Bình Phước.

Trong phương án đã trình HĐND TP, QL13 nối TP.HCM với Bình Dương ngoài mở rộng quy mô mặt đường từ 4 - 6 làn xe lên 10 làn (rộng 60 m), còn có đề xuất làm đường trên cao (cầu cạn) khoảng 3,2 km ở giữa tuyến với quy mô 4 làn xe, hai bên là đường song hành. Theo kế hoạch, quá trình xây dựng dự án dự kiến bắt đầu từ quý 3/2026, hoàn thành và khai thác sau đó 2 năm. Như vậy, muộn nhất tới cuối năm 2028, giấc mơ xóa nút cổ chai QL13 của người dân TP.HCM sẽ thành hiện thực sau 26 năm chờ đợi.

Tương tự, tại cửa ngõ phía tây bắc, QL22 qua Q.12 và H.Hóc Môn (cũ) cũng sẽ được đầu tư nâng cấp trên đoạn dài hơn 8 km, từ nút giao An Sương đến Vành đai 3, quy mô 10 làn xe. Trên đoạn đường này cũng được đầu tư nút giao lớn xây khác mức để giảm giao cắt với các tuyến đường xung quanh. Hiện nay, con đường xuyên Á nối TP.HCM với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài - Tây Ninh cũng quá tải nghiêm trọng.

Những năm gần đây, Tây Ninh nổi lên như một điểm đến thu hút, nhu cầu kết nối du lịch tăng vọt giữa 2 địa phương, nhu cầu lưu thông của hành khách và hàng hóa trên tuyến ngày càng tăng cao, khiến QL22 thường xuyên ùn ứ, gia tăng tai nạn giao thông, đặc biệt là tại các điểm giao cắt cùng mức. Mở rộng QL22, cùng lúc xây dựng và hoàn thiện cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, Vành đai 3, Vành đai 4, sẽ mở đường cho TP.HCM phát triển Tây Bắc Củ Chi, không chỉ kết nối giao thương, du lịch với Tây Ninh mà còn mở không gian phát triển mới cho toàn vùng Đông Nam bộ.

Trong khi đó, hướng kết nối với Long An cũ (nay là Tây Ninh) qua QL1 (đoạn dài gần 10 km qua Q.Bình Tân và H.Bình Chánh cũ) sẽ được mở rộng mặt đường từ 6 làn xe lên 10 - 12 làn, đạt chiều ngang 60 m như quy hoạch. Trên tuyến, các nút giao lớn sẽ được xây dựng khác mức (cầu vượt hoặc hầm chui) nhằm giảm xung đột với đường xung quanh, đảm bảo xe chạy trên tuyến chính thông suốt. Riêng cầu Bình Điền cũng được mở rộng đồng bộ với giao thông toàn tuyến.

QL1 đoạn qua khu vực nói trên là cửa ngõ chính kết nối TP.HCM về các tỉnh miền Tây, đồng thời là đoạn liên kết nhiều trục đường lớn như đại lộ Võ Văn Kiệt, Nguyễn Văn Linh, cao tốc TP.HCM - Trung Lương, cũng là tuyến dẫn vào Bến xe miền Tây. Nhiều năm nay, đây là đoạn "thắt cổ chai" thường xuyên ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn do mặt đường hẹp, TP chưa thể làm dải phân cách ngăn giữa phần đường ô tô và xe máy. Cả QL1 và QL22 đều có kế hoạch khởi công trong năm nay, về đích cùng thời điểm mở rộng QL13.

Sở Xây dựng kỳ vọng 3 tuyến quốc lộ cùng được mở rộng đúng quy hoạch sẽ tạo thành trục giao thông thông suốt, lưu thông nhanh giữa các trung tâm kinh tế, công nghiệp, văn hóa của khu vực, tạo động lực phát triển KT-XH, chuyển dịch cơ cấu kinh tế TP.HCM và các tỉnh lân cận.

Đột phá metro

Bước vào kỷ nguyên mới, TP.HCM cũng đã xác định đây chính là kỷ nguyên của đường sắt đô thị (metro). Cùng với nhu cầu tái cấu trúc đô thị sau sáp nhập và "nhân tố mới" rất quan trọng là sân bay Long Thành (Đồng Nai) sắp đưa vào khai thác, tiến độ thực hiện các tuyến metro theo quy hoạch càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Nguồn: MAUR

Tại buổi tiếp xúc cử tri chiều 2.3 mới đây, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết đến hết nhiệm kỳ 2025 - 2030, TP đặt mục tiêu hoàn thành 3 tuyến metro trọng điểm. Đó là tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành - Tham Lương và đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm) và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành. Đây được xác định là trục đường sắt đô thị quan trọng, kết nối TP.HCM với Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Hiện nay, tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành - Tham Lương) dài gần 11,27 km, tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỉ đồng, đã khởi công ngày 15.1 và dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Đối với đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm của tuyến metro số 2, TP.HCM đã giao Tập đoàn Trường Hải (Thaco) lập báo cáo nghiên cứu khả thi theo hình thức PPP, hợp đồng BT. Tuyến dài 5,58 km, gồm 6 ga ngầm, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 33.000 tỉ đồng; dự kiến khởi công trước 30.4.2026 và hoàn thành năm 2030. Song song, UBND TP.HCM đang xem xét giao Thaco nghiên cứu triển khai tuyến Thủ Thiêm - Long Thành theo hình thức PPP (hợp đồng BT), mục tiêu khởi công trước 30.6 và đưa vào khai thác năm 2030. Tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành dài khoảng 42 km, thiết kế đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 120 km/giờ, gồm 20 ga (16 ga trên cao, 4 ga ngầm), tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 84.753 tỉ đồng.

Đáng chú ý, Bí thư Thành ủy còn hứa với cử tri tiến độ tuyến metro số 2 chắc chắn sẽ nhanh hơn tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên).

Thực tế, lời hứa của Bí thư Thành ủy TP.HCM hoàn toàn có cơ sở, bởi hiện nay công tác GPMB của tuyến số 2 đã hoàn thành 100%, chỉ cần tập trung cho phần xây dựng. Nguồn vốn dự án cũng đã được chuyển sang sử dụng ngân sách TP và đã cân đối đủ vốn trung hạn 2026 - 2030, sẽ không còn tình trạng vừa làm vừa "chập chờn" chờ tiền như tuyến số 1. Đồng thời, dự án được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù đặc biệt, tháo gỡ các vướng mắc kéo dài trong thời gian qua về thủ tục đầu tư, nguồn vốn, tiêu chuẩn thiết kế, lựa chọn nhà thầu... Tất cả những yếu tố này tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ. Phía chủ đầu tư trước đó cũng dự kiến sẽ xây dựng tuyến metro số 2 trong 57 tháng, hoàn thành toàn bộ dự án vào cuối năm 2030, tương đương rút ngắn hơn 2,5 lần so với thời gian thi công 12 năm của tuyến metro số 1.

Không chỉ metro số 2 đã khởi công, các tuyến metro kết nối tới sân bay Long Thành mà TP.HCM đang chủ trương đẩy nhanh cũng đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý nguyên tắc triển khai theo lệnh khẩn cấp. Chưa bao giờ hàng loạt tuyến metro tỉ USD được kích hoạt cùng lúc với tốc độ, quy mô và mức độ đồng bộ như hiện nay. TP.HCM đang hạ quyết tâm vận dụng cơ chế đặc thù, tập trung tối đa các cơ chế hiện, tận dụng thời cơ vàng để cơ bản sẽ hoàn thành 6 tuyến metro kết nối trong vòng 4 năm tới.