TP.HCM đặt mục tiêu trở thành 'thủ phủ' bán dẫn

Đào tạo 1.500 nhân lực, hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn

Đó là mục tiêu được UBND TP.HCM đặt ra tại Kế hoạch 98 (ban hành ngày 16.3) triển khai thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn và chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn VN tại TP.HCM năm 2026.

Ảnh: Nhật Thịnh

Theo đó, Kế hoạch 98 không chỉ tập trung thu hút đầu tư mà còn đặt trọng tâm vào xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, từ nghiên cứu - phát triển (R&D), đào tạo nhân lực đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong lĩnh vực vi mạch - bán dẫn.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là TP.HCM sẽ chủ động thúc đẩy hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như AMD, NVIDIA và Qualcomm. Mục tiêu là tiếp nhận chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực thiết kế vi mạch và từng bước tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Song song đó, thành phố đặt mục tiêu thu hút ít nhất 4 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong lĩnh vực bán dẫn, ưu tiên các dự án có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và đóng góp lớn cho nền kinh tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, về hạ tầng, TP.HCM sẽ đầu tư xây dựng trung tâm nghiên cứu bán dẫn đạt chuẩn quốc tế, đồng thời phát triển hệ thống phòng thí nghiệm vi mạch tại các trường đại học và phòng thí nghiệm dùng chung cấp quốc gia tại Đại học Quốc gia TP.HCM. Bên cạnh đó, trung tâm tính toán hiệu năng cao tại Công viên phần mềm Quang Trung cũng sẽ được nâng cấp nhằm phục vụ thiết kế chip và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo; Khu Công nghệ cao TP.HCM sẽ được mở rộng thành đô thị công nghệ cao, trong đó hình thành tổ hợp công nghiệp bán dẫn quy mô lớn. Song song là Đề án "Đô thị khoa học công nghệ - Bắc TP.HCM" khoảng 1.000 ha, tạo nền tảng phát triển dài hạn cho ngành công nghệ mũi nhọn này.

Xác định nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu "thủ phủ bán dẫn", năm 2026, TP.HCM đặt mục tiêu đào tạo 1.500 nhân lực chuyên sâu về bán dẫn, đồng thời tuyển sinh mới khoảng 3.300 sinh viên theo học các ngành liên quan tại các trường đại học. Đặc biệt, các chương trình đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cũng sẽ được triển khai cho ít nhất 300 lao động, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực ngày càng tăng của doanh nghiệp trong ngành. Quỹ phát triển nhân lực thiết kế vi mạch với quy mô khoảng 5 triệu USD sẽ được thành lập nhằm cấp học bổng, hỗ trợ nghiên cứu và thu hút chuyên gia trong và ngoài nước.

Trước đó, báo cáo Ban chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh: Mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp bán dẫn hàng đầu khu vực của thành phố dựa vào 3 trụ cột là chính sách, công nghệ và nhân lực. Về thu hút đầu tư nước ngoài, đến nay, Tập đoàn Marvell (Mỹ) đã khai trương 2 văn phòng mới, đưa TP.HCM trở thành trung tâm R&D lớn thứ ba toàn cầu của tập đoàn; Tập đoàn BESI (Hà Lan) cũng được phê duyệt tăng vốn thêm 42 triệu USD. Trong nước, Tập đoàn CT Group đã khởi công giai đoạn 2 nhà máy đóng gói và kiểm định chip với mục tiêu 100 triệu chip mỗi năm, trong khi VNChip khai trương phòng nghiên cứu đạt chuẩn Cadence.

Phải tạo ra hệ sinh thái bán dẫn

Nhận xét về Kế hoạch 98 của UBND TP.HCM, GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), đánh giá các mục tiêu, mục đích, cụ thể hóa nhiệm vụ… tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, theo ông Vinh, kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho ngành công nghệ bán dẫn đặt mục tiêu không quá cao trong bối cảnh đào tạo lĩnh vực công nghệ tại TP.HCM được đánh giá là lợi thế. Bên cạnh đó, kế hoạch chiến lược phát triển bán dẫn tập trung vào phần kỹ thuật nhiều hơn, chưa thấy mục tiêu trung hạn và dài hạn là cần có sự tham gia của khối ngành kinh tế, tài chính, quản trị.

GS-TS Võ Xuân Vinh gợi ý về chính sách thu hút nhà đầu tư lớn, TP.HCM hoàn toàn có thể tham khảo cách làm của các thành phố lớn trên thế giới. Chẳng hạn, "làng khởi nghiệp" Yokneam Illit (Israel) được coi là trung tâm công nghệ cao quan trọng, thu hút nhiều công ty khởi nghiệp và các tập đoàn lớn do có chính sách vượt trội. Cụ thể, giảm thuế 10 năm đầu hoạt động và chính phủ đầu tư bằng tiền vào công ty ít nhất là 20%. Đến nay, riêng trung tâm công nghệ cao của thành phố này có hàng trăm công ty công nghệ, mang lại doanh thu xuất khẩu hàng tỉ USD mỗi năm. Tại châu Á, thành phố Yogin và Pyeongtaek (Hàn Quốc) cũng dành quỹ 20 tỉ USD để hỗ trợ doanh nghiệp bán dẫn, chip thông qua miễn, giảm thuế, giảm tiền thuê đất với nhà đầu tư, không phân biệt trong hay ngoài nước. Ở Mỹ, các bang Kansas, Arizona, Texas… mỗi năm được tài trợ 300 - 400 triệu USD để hỗ trợ khởi nghiệp công nghệ.

"Hệ sinh thái của bán dẫn ngoài thiết kế, đóng gói, kiểm thử… phải có các nhà cung cấp, nguyên vật liệu đầu vào, logistics, tài chính, quản trị kinh tế. Kế hoạch triển khai của chúng ta phải làm thế nào để tạo được hệ sinh thái cho ngành bán dẫn đầy đủ cả phần kỹ thuật lẫn kinh tế, tài chính. Không phải chỉ đào tạo người ra làm cho các công ty nước ngoài trong lĩnh vực ấy, cũng không phải chỉ quan hệ với các trường, viện, đào tạo và đào tạo lại. Theo tôi, kế hoạch phát triển công nghiệp bán dẫn của thành phố cần có chiến lược dài hơi hơn, mở rộng với sự tham gia nhiều thành phần hơn, đặc biệt là lĩnh vực kinh tế, quản trị tài chính… Phải gắn kết nghiên cứu khoa học với đổi mới sáng tạo, gắn trường với trung tâm nghiên cứu phát triển, song phải có những người làm kinh tế, tài chính giỏi để thu hút được đồng vốn cho công nghệ", GS-TS Võ Xuân Vinh gợi ý.