Bắt đầu chỉ là một đơn đặt hàng để kiếm tiền, mang đậm màu sắc cổ động cho phong trào sinh đẻ có kế hoạch. Nội dung khuyến khích bà con: Đừng vội yêu - Yêu, đừng vội lấy - Lấy, đừng vội… đẻ. Tôi ra Hà Nội cốt để xin giấy phép mở trường nhạc cho trẻ mồ côi do tôi thành lập, chờ dài cổ cho một ý muốn từ thiện bột phát, tôi ở đến tuần thứ ba là hết sạch tiền tiêu.
Ảnh cưới nhạc sĩ Trần Tiến và vợ - nhà giáo Bích Ngà, người phụ nữ mà ông thú nhận: “Đến nay bảy mươi tuổi rồi tôi vẫn “phải lòng” bà ấy”
Ảnh: Nhạc sĩ Trần Tiến cung cấp
Vớ phải đơn đặt hàng này tôi vội nhận luôn, để sống và chờ đợi tiếp. "Đừng vội lấy chồng". Bốn chữ ám ảnh tôi một ngày trống rỗng, không nghĩ được một nốt nhạc. Sáng mai phải có bài. Chiều đang đi đường, có ông bạn "Vua lốp" Hà Nội rủ tôi xuống tận Văn Điển uống rượu. Và thế là trong cơn lơ mơ, bỗng một bợm rượu lè nhè câu dân ca phương Nam: "Bướm vàng đậu trái mù u. Lấy chồng càng sớm lời ru càng buồn". Rượu say, câu dân ca như cánh bướm đưa tôi vào cõi liên tưởng mộng mị, mơ màng… Chú ruột tôi ở quê, cứ muốn ghép đôi tôi với nàng. Chú nhờ nàng dạy tôi tát gầu sòng, gầu đôi, những đêm trăng sáng ở ruộng nhà. Lúc đó tôi chỉ là một cậu học trò, còn quá khờ khạo với yêu đương. Thím thường gọi trêu tôi: "Cu đểnh đồi Nồng khờ của thím". Bao năm chờ đợi, một ngày cu đểnh về quê, nàng đã ru con người khác, ru con ở vách nhà bên thật buồn. Gái quê lấy chồng rất sớm. Người ta rước dâu, đưa nàng qua con đê mòn lối cỏ, sang bên kia Hữu Bằng, ly biệt bạn bè thơ ấu nơi làng cũ, trong đó có cu đểnh khờ này. "Con bướm vàng đi theo em" lại một mộng mị khác.
Viết được gần hết bài, đến câu "Ru em thời con gái kiêu sa", tự nhiên chiếc lá diêu bông ở đâu bay về. Tôi viết tiếp: "Em đố ai tìm được lá diêu bông, em xin lấy làm chồng". Trong cơn say, tôi mơ thấy hai anh nhà thơ Hoàng Cầm và Dương Tường ngày mười bốn tuổi, lẽo đẽo theo một cô hăm hai tuổi rất đẹp. Nàng nhìn hai đứa trẻ, thách đố: "Chị bảo đứa nào tìm được lá diêu bông. Từ nay chị sẽ gọi là chồng". Câu chuyện này, nhà thơ Thu Bồn kể lại khi đi theo doanh nhân tiếp tế cho cậu em một bao gạo to, vào những ngày cả nước thiếu gạo. Anh còn mang thêm cút rượu và đọc cho tôi bài thơ Lá diêu bông ấy của Hoàng Cầm. Tôi nghe và yêu thích ngay. Vậy mà năm năm sau, trời cho chiếc lá ngày ấy đậu vào bài hát của tôi đúng lúc tôi say quá, sắp ngủ gục.
Bài hát được giải thưởng lớn. Ngày lĩnh giải, tôi mời anh Hoàng Cầm đến dự. Trên sân khấu Cung Việt Xô, tôi mời anh lên gặp khán giả và chia nửa số tiền giải thưởng để anh uống rượu. Anh không nhận. Anh bảo Trần Tiến có phổ thơ tôi đâu, anh chỉ dùng ba chữ Lá diêu bông thôi. Tôi nói với khán giả: "Chỉ ba chữ của anh thôi, cũng đã đủ thắp lên một giấc mơ đẹp, dẫu không có thật, nhưng đã mãi mãi nuôi dưỡng tâm hồn thế hệ chúng tôi. Một "giấc mơ diêu bông". Con người không còn mơ mộng nữa, thì cuộc sống đâu có lý do gì tồn tại.
BẰNG LÒNG ĐI EM VỀ VỚI QUÊ ANH
Ngày ấy, tôi theo một người anh về thăm thú miệt vườn quê hương anh. Đêm trước ở thị xã Vĩnh Long, gặp anh trưởng đoàn văn công của tỉnh, anh vỗ vai tôi: "Trần Tiến ráng có một bài hát về quê hương này cho đoàn văn công tỉnh nghe". Tôi đùa: "Thù lao gì nào?". Ảnh cười: "Nhậu chết bỏ"…
Đêm ấy, tôi nằm một mình trong căn phòng nhìn ra dòng sông. Nhớ một ngày tôi hăm hở theo một đoàn khoa học nghiên cứu kênh rạch miền Tây. Chính trong chuyến đi này, tôi bỗng yêu những dòng sông Nam bộ đẹp tuyệt vời, những cụm lục bình trôi trên sông. Nhớ lại cả cô văn sĩ, lần ấy phải khổ sở đi qua chiếc cầu tre nhỏ bé, chênh vênh ở Đồng Tháp. Nhìn "nàng" qua cầu khó khăn, tôi bật lên một câu hát đùa: "Ôi, những đêm ngắm sông, nhớ em buồn muốn khóc. Mình anh ca điệu lý qua cầu…". Đây là câu thơ anh Bế Kiến Quốc vừa đọc cho tôi nghe ở Hà Nội. Mặc dù lúc đó tôi chỉ đùa, vừa hát, vừa cười, thế mà không hiểu sao "nàng" lại bỗng giật mình quay lại, lặng nhìn mình hồi lâu rồi thốt lên: "Câu hát của Trần Tiến hay quá"… Đến lúc ban mai, nhìn ra dòng sông ngập tràn ánh nắng, tím ngắt những cụm lục bình trôi nổi và tiếng cười rúc rích từ những chiếc ghe chở đầy chôm chôm chín đỏ. Trên ghe, có một cô gái nhỏ nhắn đang chèo. Chẳng hiểu sao, em lại bỗng nhìn lên cửa sổ phòng mình, ánh mắt dễ thương đến lạ. Từ khung cảnh này, từ cô gái ấy, bỗng thêm một câu hát bật lên trong lòng tôi: "Ôi, đóa hoa tím trôi, liu riu, anh thấy em nhỏ xíu, nhỏ xíu, anh thương…". Rồi câu hát tặng cô bạn gái khi qua cầu ở Đồng Tháp cũng hiện về, nhập lại, và tôi hiểu sẽ có một cái gì đấy như một khúc hát đang nối nhau. Ngoài đường bọn trẻ trêu nhau bằng một câu lý qua cầu: "Bằng lòng đi em, anh về quê rước má lên liền. Ngày mai đám cưới, rước dâu bằng xe ba bánh". Và rồi nó lập tức được trở thành: "Bằng lòng đi em về với quê anh. Một cù lao xanh, một dòng sông xanh…". Như ta đã biết, bài hát có trích hai câu của Bế Kiến Quốc, và tôi đã chuyển giao bản quyền toàn bộ phần lời ca khúc cho gia đình nhà thơ.
(Nhạc sĩ Trần Tiến viết. Trích từ sách Trần Tiến - Người hát thơ mình, do Đông A và NXB Hội Nhà văn ấn hành)
Bình luận (0)