Tranh cãi việc đưa vũ khí lên không gian

AP ngày 16.9 đưa tin Mỹ lần đầu xác nhận đã triển khai vũ khí trong không gian, dẫn đến phản ứng mạnh mẽ từ 2 cường quốc không gian khác là Nga và Trung Quốc.

Ảnh: AFP

Nga, Trung Quốc phản đối Mỹ

Tại một hội nghị ngày 14.9, Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink cho biết Mỹ tiếp tục đảm bảo khả năng sẵn sàng đối phó những thách thức từ các mối đe dọa ngày càng lớn, bất kể là nơi đâu. "Đó là lý do Mỹ đang có các vũ khí kiểm soát không gian trên quỹ đạo có khả năng bảo vệ lực lượng liên quân chống lại hành động thù địch của đối phương", ông phát biểu.

Phản ứng về thông tin trên, Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng động thái của Mỹ đang đưa thế giới đi theo hướng sai lầm. "Chúng tôi tin rằng không gian phải không có bất kỳ loại vũ khí nào. Chắc chắn chúng tôi trông đợi sự đồng thuận rộng rãi của quốc tế để tiếp tục các nỗ lực phi quân sự hóa hoàn toàn không gian", Đài RT dẫn lời ông Peskov phát biểu trong cuộc họp báo hôm 15.9. Bên cạnh đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh sự cần thiết phải thực hiện các biện pháp thiết thực, cấp bách nhằm ngăn chặn chạy đua vũ trang trong không gian.

Cùng ngày, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn kêu gọi Mỹ "ngừng mở rộng việc tăng cường quân sự trong không gian vũ trụ và duy trì sự ổn định chiến lược toàn cầu bằng những hành động cụ thể". Tân Hoa xã dẫn lời ông Quách nói thêm rằng Trung Quốc chủ trương sử dụng không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình và duy trì sự an toàn tại đây, đồng thời phản đối "bất kỳ nỗ lực nào nhằm vũ khí hóa và biến không gian thành chiến trường".

Trong khi đó, phía Mỹ cho biết việc đưa vũ khí lên quỹ đạo trái đất nhằm răn đe điều mà giới chức nước này mô tả là "các hoạt động gây hấn trên quỹ đạo" của Trung Quốc và Nga. Tư lệnh Lực lượng Không gian Mỹ Douglas Schiess khẳng định lực lượng này "vận hành các vũ khí trên quỹ đạo để có thể chống lại các cuộc tấn công trong không gian". Lực lượng này cho biết Trung Quốc "phát triển và vận hành các năng lực không gian và phản không gian như một phần của chiến lược hiện đại hóa quân sự", còn Nga "xem không gian là một chiến trường và tin rằng ưu thế không gian sẽ là yếu tố quyết định trong các cuộc xung đột tương lai".

Thiếu khuôn khổ

Giới quan sát cho rằng điều Mỹ vừa công khai là "bí mật ai cũng biết", nhưng việc xác nhận đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc chạy đua giành năng lực quân sự trong không gian của các cường quốc, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh nhưng thiếu một khuôn khổ pháp lý toàn diện.

Mối lo ngại lớn nhất trước đây là về vũ khí hạt nhân trong không gian, nhưng các nước đã ký Hiệp ước Không gian vũ trụ năm 1967 cấm vũ khí hủy diệt hàng loạt trên quỹ đạo. Theo AFP, kể từ đó, các nước đã tìm kiếm các phương thức tác chiến trong không gian nằm ngoài phạm vi của hiệp ước này, bao gồm cả việc nhắm mục tiêu vào vệ tinh của các đối thủ, vốn đóng vai trò then chốt đối với hoạt động liên lạc, giám sát và dẫn đường quân sự.

Theo chuyên gia luật không gian Laetitia Cesari, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu giải trừ quân bị LHQ (UNIDIR), có một khoảng trống pháp lý vì điều 4 của hiệp ước năm 1967 chỉ cấm vũ khí hạt nhân và vũ khí hủy diệt hàng loạt khác trên quỹ đạo. Bà cho biết vấn đề này nhiều khả năng sẽ được thảo luận tại cuộc họp sắp tới của LHQ về giải trừ quân bị vào tháng 11.