Theo số liệu được Công an TP.HCM công bố tại buổi họp báo cuối tháng 1.2026, trong năm 2025 toàn thành phố ghi nhận 77 vụ "bắt cóc online", lực lượng công an đã kịp thời giải cứu 52 vụ; nhiều trường hợp còn lại nạn nhân tự phát hiện bị lừa và quay về an toàn. Tuy nhiên, chỉ riêng tháng 1.2026 đã phát sinh thêm 16 vụ "bắt cóc online".
Đưa kịch bản thật, vụ việc thật vào giảng đường
Trước diễn biến ngày càng phức tạp của tội phạm lừa đảo trên không gian mạng, đặc biệt là hình thức "bắt cóc online" nhắm trực tiếp vào học sinh, sinh viên, các cơ sở giáo dục trên địa bàn TP.HCM đã chủ động phối hợp cùng lực lượng công an để tăng cường công tác tuyên truyền, trang bị kỹ năng nhận diện và tự bảo vệ cho người học.
Ngày 30.1, Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP.HCM đã tổ chức Chương trình tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng nhận diện và xử lý các tình huống lừa đảo trên không gian mạng cho sinh viên của trường.
Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, trinh sát Đội Hình sự đặc nhiệm, Phòng Cảnh sát Hình sự (PC02), Công an TP.HCM, đã truyền đạt một cách trực quan, sinh động nhiều hình thức, phương thức nhận diện khác nhau đối với các loại tội phạm lừa đảo trên không gian mạng
ẢNH: C.T.V
Tham gia báo cáo tại chương trình, đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, trinh sát Đội Hình sự đặc nhiệm, Phòng Cảnh sát Hình sự (PC02), Công an TP.HCM, điểm nguy hiểm của "bắt cóc online" không nằm ở vũ lực, mà ở việc đánh thẳng vào tâm lý nạn nhân. Thông qua điện thoại, mạng xã hội và các ứng dụng liên lạc trên internet, các đối tượng mạo danh cán bộ công an, cơ quan chức năng, dựng lên những kịch bản liên quan đến "điều tra", "vụ án", "rửa tiền"… khiến nạn nhân hoảng loạn, mất phương hướng.
Khi tâm lý nạn nhân sụp đổ, các đối tượng lập tức cô lập thông tin, buộc nạn nhân tự cắt liên lạc với gia đình, thầy cô, bạn bè. Từ đó, chúng "đạo diễn" các cuộc gọi giả mạo bắt cóc để tống tiền người thân. Thực tế cho thấy, đa số nạn nhân là học sinh, sinh viên – nhóm thường xuyên online, phản ứng nhanh nhưng chưa nhiều kinh nghiệm xã hội, dễ bị thao túng trước những từ khóa mang tính đe dọa.
Người trẻ cần biến kỹ năng số thành kỹ năng sống để bảo vệ chính mình trước các tội phạm trên không gian mạng
ẢNH: C.T.V
Tại buổi tuyên truyền, thông qua hình ảnh minh họa, video mô phỏng, tình huống giả định và các vụ việc có thật, sinh viên được hướng dẫn nhận diện các thủ đoạn phổ biến như: giả danh cơ quan chức năng; lừa đảo đầu tư tài chính, tiền ảo; chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội, ngân hàng; gọi điện, gọi video sử dụng công nghệ deepfake; lừa đảo mua bán, tuyển dụng việc làm online… giúp sinh viên dễ nhớ, dễ phân biệt và kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.
Chia sẻ từ thực tiễn công tác, đại úy Thịnh cho biết: "Tại một buổi tuyên truyền, có sinh viên từng là mục tiêu của tin nhắn đe dọa 'bắt cóc online'. Nhờ giữ được bình tĩnh, kịp thời trao đổi với gia đình và nhà trường, em đã không làm theo yêu cầu của đối tượng. Điều đó cho thấy, tuyên truyền hiệu quả không nằm ở khẩu hiệu, mà ở kỹ năng xử lý trong tình huống thật".
Đại úy Thịnh cho biết tội phạm hiện nay "bỏ kỹ thuật, đánh tâm lý", vì vậy công tác tuyên truyền đang được triển khai theo hướng "cầm tay chỉ việc", đưa kịch bản thật, vụ việc thật vào giảng đường.
Đây là chìa khóa để tự cứu mình…
Trước thực trạng đáng báo động của nạn "bắt cóc online", đại úy Thịnh khuyến cáo sinh viên và người dân cần ghi nhớ nguyên tắc "3 không" để tự bảo vệ mình. Đầu tiên là không làm việc qua điện thoại, mạng xã hội với người tự xưng là cơ quan chức năng. Thứ hai là không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, hình ảnh giấy tờ; không thực hiện các yêu cầu bất thường. Thứ ba là không hoảng loạn, bình tĩnh cắt cuộc gọi, liên hệ người thân và báo ngay cho cơ quan công an để xác minh.
Khi nghi ngờ tình huống "bắt cóc online", học sinh, sinh viên và người dân có thể liên hệ các số đường dây nóng: 028.3920.1605, 069.3197.248 (Công an TP.HCM) hoặc 069.3187.200 (PC02) để được hỗ trợ kịp thời.
Buổi tuyên truyền được lồng ghép hình ảnh minh họa, video mô phỏng, tình huống giả định và các vụ việc có thật
ẢNH: C.T.V
Sinh viên đặt câu hỏi cho chuyên gia
ẢNH: C.T.V
Đại úy Thịnh khuyến cáo trong kỷ nguyên số, tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi, không chỉ đòi hỏi sự vào cuộc của lực lượng chức năng mà còn cần sự chủ động tự bảo vệ của mỗi cá nhân. Gia đình cần thống nhất cách xác minh khi có biến cố; nhà trường cần biến kỹ năng số thành kỹ năng sống; và sinh viên cần học cách bình tĩnh, kiểm chứng, liên hệ đúng nơi. Bởi rốt cuộc, "bắt cóc online" chỉ thắng khi nạn nhân hoảng loạn, và sẽ thua ngay khi nạn nhân đủ bình tĩnh để dừng lại và kiểm chứng.
Ngoài việc tuyên truyền về "bắt cóc online", chương trình còn lồng ghép tuyên truyền các loại tội phạm thường gặp trong đời sống sinh viên như: cướp, cướp giật, cưỡng đoạt tài sản; thủ đoạn tiếp cận nạn nhân tại ký túc xá, nhà trọ, nơi công cộng; kỹ năng phòng tránh và tự bảo vệ bản thân khi di chuyển, sinh hoạt ngoài xã hội.
Cách tiếp cận tổng thể, đa chiều, kết hợp giữa tội phạm trên không gian mạng và tội phạm ngoài đời thực đã giúp sinh viên hình thành tư duy chủ động phòng ngừa, không chủ quan nhưng cũng không hoang mang trước các tình huống phát sinh.
Bình luận (0)