Từ ngọn đèn dầu nơi biên cương đến giấc mơ 'dữ liệu' giữa lòng thành phố

Ngồi giữa phòng lab sáng rực ánh đèn của Trường đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM), gõ những dòng code để hoàn thiện mô hình dữ liệu, tôi thỉnh thoảng lại phóng tầm mắt qua khung cửa kính.

TP.HCM về đêm là một "đại dương ánh sáng" lung linh, nhộn nhịp và tràn đầy sức sống. Sự hoa lệ ấy, với một sinh viên năm 3 ngành khoa học dữ liệu như tôi, không chỉ là biểu tượng của một trung tâm kinh tế đầu tàu, mà còn là minh chứng vĩ đại cho hành trình 50 năm tận tụy, bản lĩnh và hiện đại của ngành điện TP.HCM.

Nhưng để thấu hiểu đến tận cùng giá trị của dòng điện sáng, tâm trí tôi luôn hướng về một ranh giới khác - nơi bóng tối từng ngự trị: xóm nghèo ven biên giới quê tôi.

Ảnh: ĐỘC LẬP

Ký ức tuổi thơ của tôi không phải là những ánh đèn neon rực rỡ

Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê nghèo giáp ranh biên giới Campuchia. Ký ức tuổi thơ của tôi không phải là những ánh đèn neon rực rỡ, mà là những ngày rát mặt lùa đàn bò đi tìm cỏ trên những mảnh đất hoang khô cằn sỏi đá.

Ngày ấy, khi mặt trời khuất bóng sau rặng thốt nốt, cả xóm nghèo lập tức chìm vào màn đêm đặc quánh. Ánh sáng duy nhất níu giữ những giấc mơ trẻ thơ là ngọn đèn dầu tù mù, bám đầy bồ hóng. Bên chiếc bàn gỗ ọp ẹp, mẹ tôi cặm cụi gỡ từng mớ rau nén những tiếng thở dài, còn tôi rướn đôi mắt cay xè vì khói để nắn nót từng con chữ. Cái nghèo, cái khổ dường như bị bóng tối kéo dài ra đến vô tận.

Rồi cái ngày lịch sử ấy cũng đến - ngày những người "thợ điện áo cam" mang ánh sáng băng qua đồng bãi, kéo đường dây dọc tuyến biên giới. Tiếng reo hò vỡ òa khi công tắc được bật lên, và ánh đèn sợi đốt bừng sáng cả một góc trời quê.

Ảnh: EVNHCMC

Đó không chỉ là khoảnh khắc xua tan bóng tối vật lý, mà là một cuộc cách mạng thay đổi hoàn toàn sinh kế của người dân quê tôi. Những chiếc máy bơm nước chạy bằng điện bắt đầu xình xịch đưa nước ngọt tắm mát cánh đồng khô hạn, chiếc tivi nhỏ bé lần đầu tiên mở ra thế giới bao la trước mắt những đứa trẻ chăn bò.

Và quan trọng nhất, dưới ánh đèn huỳnh quang sáng rõ, tôi lần đầu tiên được tiếp xúc với chiếc máy tính, được kết nối internet và nhen nhóm khát vọng trở thành một kỹ sư về dữ liệu để mang công nghệ về thay đổi nền nông nghiệp quê nhà.

Dòng điện đã thắp sáng không chỉ căn nhà nhỏ dột nát, mà thắp sáng cả tương lai của một thế hệ.

Bệ phóng được thắp sáng bởi ngành điện

Mang theo giấc mơ từ cánh đồng biên giới bước chân đến TP.HCM, tôi càng choáng ngợp trước sức vóc và sự vươn mình mạnh mẽ của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC). Dòng điện nơi đây không chỉ thắp sáng sinh hoạt, mà là "mạch máu" nuôi dưỡng cả một nền kinh tế năng động nhất cả nước.

Là một sinh viên công nghệ, tôi hiểu hơn ai hết tầm quan trọng của nguồn điện ổn định. Những hệ thống máy chủ dữ liệu lớn (Big Data), những trung tâm trí tuệ nhân tạo (AI), hay đơn giản là những dự án phát triển ứng dụng di động hỗ trợ tính toán lúa gạo mà tôi và các bạn đang ấp ủ - tất cả đều không thể vận hành nếu thiếu đi một hệ thống lưới điện vững chắc, thông minh và hiện đại.

Nhìn những trạm biến áp không người trực, những hệ thống quản lý lưới điện chuyển đổi số toàn diện của EVNHCMC hôm nay, tôi thấy được bản lĩnh vươn lên không ngừng của những con người làm điện. Họ âm thầm đi trước một bước, gánh vác sứ mệnh "điện đi trước, kinh tế theo sau", đảm bảo cho hàng ngàn nhà máy, giảng đường và khu công nghệ cao hoạt động không một giây ngưng nghỉ.

Nhưng điều làm tôi xúc động nhất ở ngành điện thành phố mang tên Bác không chỉ là sự hiện đại, mà là nét văn hóa "nhân văn - nghĩa tình". Đó là hình ảnh những công nhân điện lực trắng đêm trong mưa bão để khắc phục sự cố; là những chính sách hỗ trợ giá điện cho người lao động nghèo, sinh viên ở trọ; là những công trình thắp sáng đường quê, mang điện ra đảo xa, hướng dẫn an toàn điện xuống từng khu phố kết nối những miền biên viễn như quê hương tôi vào mạng lưới phát triển chung của đất nước.

Nhờ có sự ổn định và phát triển của cơ sở hạ tầng, nhờ ánh sáng tri thức được duy trì từ những dòng điện ấy, một cậu sinh viên nghèo từng đi chăn bò như tôi mới có cơ hội học tập, nghiên cứu, tự trang trải cuộc sống bằng công việc gia sư và vinh dự chạm tay đến Học bổng SCG Sharing The Dream. Mọi nỗ lực vươn lên của cá nhân luôn cần một bệ phóng của xã hội, và với tôi, bệ phóng ấy được thắp sáng bởi ngành điện.

Ảnh: EVNHCMC

Nửa thế kỷ đi qua - 50 năm một chặng đường không ngừng nghỉ của Sở Quản lý và Phân phối điện thành phố ngày nào, nay là EVNHCMC. Từ những ngọn đèn dầu lay lắt đến hệ thống lưới điện thông minh chắp cánh cho kỷ nguyên số, sự đổi thay ấy là một kỳ tích được viết nên bằng mồ hôi, trí tuệ và cả máu của biết bao thế hệ.

Hôm nay, ánh sáng từ thành phố mang tên Bác vẫn đang hòa cùng dòng điện lưới quốc gia, vươn dài đến những vùng biên giới xa xôi nhất. Và ngày mai, những người trẻ như chúng tôi sẽ dùng chính nền tảng tri thức được thắp sáng ấy để quay về "dữ liệu hóa" nông nghiệp quê hương, đắp bồi cho đất nước.

Xin tri ân những "người mang ánh sáng" đã thắp lên ngọn lửa của kinh tế, của tri thức và của hy vọng suốt 50 năm qua.